Δικαστική νίκη υπουργού αυξάνει τους φόβους για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατηγορείται ότι παρενέβη στην υπόθεση διαβρώνοντας την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας
Δικαστική νίκη υπουργού αυξάνει τους φόβους για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα

 

Αυξάνονται οι φόβοι για την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας στην Ελλάδα μετά τη δικαστική απόφαση που δικαιώνει τον υπουργό Εξωτερικών και παγώνει τους τραπεζικούς λογαριασμούς του κορυφαίου [ελληνικού] περιοδικού. Αφορμή η επιστολή αναγνώστη με την οποία χαρακτήριζε τον υπουργό Εξωτερικών πρώην «φανατικό» σταλινιστή.

Η απόφαση υπέρ του Νίκου Κοτζιά έχει προκαλέσει έντονες επικρίσεις ακαδημαϊκών και άλλων δημοσίων προσώπων, οι οποίοι δηλώνουν ότι παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ για την ελευθερία της έκφρασης. Υπογραμμίζει επίσης την ευρύτερη ανησυχία για ενέργειες της αριστερής κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ που γίνονται αντιληπτές ως παρεμβάσεις στη δικαστική εξουσία.

Η ανησυχία πέρασε τα σύνορα της Ελλάδας την περασμένη εβδομάδα όταν ανώτεροι αξιωματούχοι της ευρωζώνης προειδοποίησαν την κυβέρνηση ότι η συνεχιζόμενη δίωξη του Ανδρέα Γεωργίου, πρώην επικεφαλής της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, βάσει ισχυρισμών ότι διόγκωσε το μέγεθος του δημοσιονομικού ελλείμματος της χώρας το 2009, απειλεί να φέρει την Αθήνα σε ρήξη με τους πιστωτές της στην ευρωζώνη.

Η υπόθεση προέκυψε ενώ οι Βρυξέλλες βρίσκονται ήδη σε αδιέξοδο με την Πολωνία και την Ουγγαρία για ζητήματα του κράτους δικαίου, εγείροντας ερωτήματα ως προς την ικανότητα της ΕΕ να επιβάλλει τα δημοκρατικά πρότυπα που συγκροτούν τον πυρήνα του ευρωπαϊκού σχεδίου.

Αφορμή για την υπόθεση Κοτζιά έδωσε επιστολή αναγνώστη που δημοσιεύθηκε στην Athens Review of Books το 2010, σύμφωνα με την οποία ο υπουργός υπήρξε κάποτε «ο πιο ακραίος και φανατικός, σκληρός και αμείλικτος κνίτης της γενιάς μας/του, ένας πραγματικός γκαουλάιτερ του σταλινισμού».

Ο Άρειος Πάγος καταδίκασε τον Μανώλη και τη Μαρία Βασιλάκη, ιδιοκτήτες του περιοδικού, με την κατηγορία της συκοφαντικής δυσφήμισης και επιδίκασε στον κ. Κοτζιά αποζημίωση 22.000 ευρώ. Το δικαστήριο στη συνέχεια δέσμευσε τους τραπεζικούς λογαριασμούς του περιοδικού και του ζεύγους μετά από αίτημα του κ. Κοτζιά.

Η κίνηση πυροδότησε έντονη αντιπαράθεση, καθώς είναι σχεδόν άνευ προηγουμένου στην Ελλάδα οι ενάγοντες σε υπόθεση συκοφαντικής δυσφήμησης να προσπαθούν να εισπράξουν αποζημίωση από τη στιγμή που το δικαστήριο έχει αποκαταστήσει τη φήμη τους. Ο κ. Βασιλάκης κατηγόρησε τον κ. Κοτζιά ότι θέλει «να μας κλείσει».

Η απόφαση, η οποία έχει τελεσιδικήσει στα ελληνικά δικαστήρια, καθώς και η απάντηση του κ. Κοτζιά δημοσιοποιήθηκαν στα τέλη του περασμένου μήνα. Ο κ. Βασιλάκης δήλωσε ότι θα προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Ο κ. Κοτζιάς, πρώην ανώτερο στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος, το οποίο διατηρεί τη σταλινική ιδεολογία του, αρνήθηκε να σχολιάσει.

Το δικαστήριο αποφάσισε ομόφωνα, με ψήφους 5-0, εναντίον του περιοδικού, αφού άλλαξε τη θέση της η εισηγήτρια του Αρείου Πάγου, κ. Πηνελόπη Ζωντανού, η οποία αρχικά, το 2016, είχε ζητήσει να απορριφθεί η υπόθεση, υποστηρίζοντας ότι ο ισχυρισμός του κ. Κοτζιά παραβίαζε την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το ελληνικό σύνταγμα. Η κ. Ζωντανού δεν αιτιολόγησε την αλλαγή της στάσης της.

«Είναι άνευ προηγουμένου ένα μέλος του Αρείου Πάγου να αλλάζει άποψη χωρίς ισχυρό νομικό επιχείρημα», σχολίασε ανώτατος δικαστής της Ελλάδας.

Ο κ. Βασιλάκης δήλωσε ότι η διαμάχη του με τον υπουργό Εξωτερικών αντικατοπτρίζει την «προβληματική κατάσταση» του δικαστικού συστήματος στην Ελλάδα. «Η υπόθεση αυτή εκτείνεται πέραν της προσωπικής διαμάχης. Ο πραγματικός εχθρός είναι η σημερινή κυβέρνηση, η οποία δεν πιστεύει σε ένα δημοκρατικό σύστημα θεσμικών ελέγχων και ισορροπιών», είπε.

Πρόκειται για την πιο πρόσφατη υπόθεση που γεννά υποψίες για κυβερνητική παρέμβαση στη δικαστική εξουσία.

Ανώτεροι και ανώτατοι δικαστές και εισαγγελείς καταδίκασαν πρόσφατα την κυβερνητική πρόταση για κατάργηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου, και αντικατάστασή του από συνταγματικό δικαστήριο. Ο πρόεδρος του ΣτΕ, Νικόλαος Σακελλαρίου, κάλεσε την κυβέρνηση της Αθήνας να «σταματήσει να υπονομεύει το έργο της δικαιοσύνης».

Η Ελληνική Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, ο επαγγελματικός φορέας του δικαστικού σώματος, δήλωσε ότι «η ανεξαρτησία [...] των Δικαστών και των Εισαγγελέων αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του Δημοκρατικού Πολιτεύματος» και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «προσπαθεί συστηματικά να χειραγωγήσει και να υποτάξει πλήρως τη Δικαιοσύνη [...] ώστε να λειτουργεί ως κυβερνητικός μηχανισμός».

Ο κ. Δημήτρης Παπαγγελόπουλος, αναπληρωτής υπουργός Δικαιοσύνης, απέρριψε την κατηγορία, λέγοντας ότι η Ένωση «δείχνει μια έντονα αντικυβερνητική διάθεση και εξίσου έντονη συντεχνιακή νοοτροπία [...] Γνωρίζουν ότι η Δικαιοσύνη έχει κατρακυλήσει [...] ως προς τα ποσοστά των Ελλήνων που την εμπιστεύονται;»

Η προσφυγή κατά του κ. Γεωργίου προκάλεσε επίσης ανησυχία. Την περασμένη εβδομάδα, το τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων της Αθήνας τον έκρινε ένοχο για παράβαση καθήκοντος, αναιρώντας την απαλλαγή του από τις ίδιες κατηγορίες τον περασμένο Δεκέμβριο.

Η Ξένη Δημητρίου, την οποία η κυβέρνηση όρισε πρόσφατα εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, διέταξε την επανεξέταση μιας άλλης υπόθεσης για την οποία ο κ. Γεωργίου είχε απαλλαγεί.

Οι Έλληνες Δικαστές και Εισαγγελείς απάντησαν στις επικρίσεις των Βρυξελλών, λέγοντας: «οι Έλληνες δικαστές [...] οφείλουν να αντιμετωπίζουν ισότιμα όλους τους πολίτες, χωρίς να έχει καμιά σημασία η ειδική σχέση που μπορεί αυτοί να έχουν με υπηρεσίες υπαγόμενες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή».

Τον περασμένο μήνα η κ. Δημητρίου ζήτησε από το δικαστήριο να εξετάσει εάν θα πρέπει να ξανανοίξουν οι υποθέσεις που αφορούν πρώην υπουργό Οικονομικών και πρώην στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών. Και οι δύο είχαν απαλλαγεί τον Ιούνιο από τις κατηγορίες της κατάχρησης εμπιστοσύνης.

«Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ακολουθεί τον ίδιο δρόμο του ακραίου λαϊκισμού με την Πολωνία και την Ουγγαρία, στην προκειμένη περίπτωση για να αντισταθμίσει τις οικονομικές παραχωρήσεις που έχει κάνει η Ελλάδα ως αντάλλαγμα για τις διαδοχικές διασώσεις», δήλωσε ο Θάνος Βερέμης, ομότιμος καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Δεν ξέρουμε πού θα καταλήξει αυτό.»

Ο κ. Κοτζιάς, 66 ετών, είναι προσωπικότητα που διχάζει στην Ελλάδα. Ο γερμανοτραφής διανοούμενος είχε στο παρελθόν συγγράψει, μαζί με ανώτατο πράκτορα της Στάζι, της υπηρεσίας πληροφοριών της Ανατολικής Γερμανίας, προπαγανδιστικό βιβλίο.

Στην Αθήνα ο κ. Κοτζιάς υπήρξε καθοδηγητής των μελών της νεολαίας του Κομμουνιστικού Κινήματος, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Αλέξης Τσίπρας, σημερινός πρωθυπουργός. Μετά την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία το 2015, έγινε ο πνευματικός μέντορας του κόμματος.

Έχει αρνηθεί τις κατηγορίες ότι έδρασε ως πράκτορας της Στάζι στην Ελλάδα, ισχυριζόμενος σε συνέντευξη που έδωσε το 2015 ότι κατ’ εντολή αξιωματούχων του Κομμουνιστικού Κόμματος έχει «γράψει ανοησίες».

© THE FINANCIAL TIMES LIMITED 2017

Μετάφραση Αναστασία Μωράκη


Δημοσιεύθηκε στους Financial Times, 9 Αυγούστου 2017.

 

 

 

Αυτή η σελίδα χρησιμοποιεί cookies για να διαχειριστεί τα στοιχεία χρήσης, στατιστικά πλοήγησης και άλλες λειτουργίες. Επισκεπτόμενοι τη σελίδα μας συμφωνείτε οτι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε cookies.

OK