Τελικά ποιος ήταν ο διαβόητος διοικητής του στρατοπέδου Χαϊδαρίου Καρλ Φίσερ που έστειλε τους «200» για εκτέλεση στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, αλλά και πολλούς άλλους ομήρους τους οποίους εν τω μεταξύ βασάνιζαν βάρβαρα ο ίδιος και οι άλλοι χιτλερικοί εγκληματίες στο Χαϊδάρι; Έχοντας διαβάσει αρκετά βιβλία με μαρτυρίες αιχμαλώτων και έχοντας ακούσει πολλές αφηγήσεις από την σύντροφο της ζωής τού Ναπολέοντα Σουκατζίδη και πεθερά μου Χαρά, δεν είχα καμιά αμφιβολία ότι ήταν ένας πωρωμένος αξιωματικός των SS. Αλλά η προβολή της ταινίας του Παντελή Βούλγαρη (που έχει υπερβολικά στοιχεία μυθοπλασίας) προκάλεσε πλήθος ερμηνειών. Ειδικά για την πρόταση εξαίρεσης του Ναπολέοντα Σουκατζίδη από την εκτέλεση την οποία εκείνος απέρριψε. Η διερεύνηση των ερμηνειών που με τόση ελαφρότητα εκφράστηκαν από ανθρώπους που ενδεχομένως για πρώτη φορά άκουγαν το όνομα Σουκατζίδης, όπως συμβαίνει πάντοτε σε μια δημόσια «συζήτηση», μπορεί να απασχολήσει πολλές από τις επιστήμες του ανθρώπου· αλλά όχι εμάς. Ορισμένες από αυτές τις ερμηνείες που εκφράστηκαν σε κάποια ΜΜΕ ήταν εξοργιστικές, γιατί διατυπώνονταν χωρίς το παραμικρό στοιχείο, εντελώς αυθαίρετα. Δεν θα επαναλάβω όσα απίστευτα πρότεινε κάποιος πανεπιστημιακός από μεγάλη εφημερίδα, γιατί και η απλή επανάληψή τους προσβάλλει τη μνήμη του Σουκατζίδη. Αλλά και διότι η ανασκευή τους σημαίνει ότι αποδίδεις έστω κάποια σημασία σε τέτοια αποκυήματα. «Απόψεις» και «ερμηνείες» διατυπώνονται εύκολα, δωρεάν και ατιμωρητί χάρη στη δημιουργική φαντασία της εφημεριδοσύνης και διαφόρων αρθρογράφων, χωρίς κανένα κόπο, χωρίς να χρειαστεί καμιά έρευνα. Αγνόησαν ακόμη και τα στοιχεία που παραθέσαμε στο πολυσέλιδο αφιέρωμα στον Ναπολέοντα Σουκατζίδη (ARB, τχ. 90, Δεκέμβριος 2017), διότι ‒βλέπεις‒ απαιτούν διάβασμα.

Δήλωση διευθύνσεων των SS-Führer. Ο Φίσερ από την Αθήνα στις 22 Απριλίου 1944 (βαθμός SS-Untersturmführer) προς την κεντρική υπηρεσία δεδομένων των SS αναφέρει τα στοιχεία της διεύθυνσης της γυναίκας του. Το έγγραφο έφτασε στο Βερολίνο στις 6 Μαΐου 1944, δηλαδή πέντε ημέρες αφού είχαν εκτελεστεί οι «200» στην Καισαριανή.

 

Μετά από πολύμηνη έρευνα στα γερμανικά αρχεία, δημοσιεύουμε ως πρωτογενή ύλη Ιστορίας για πρώτη φορά βιογραφικά στοιχεία και φωτογραφίες του διοικητή του στρατοπέδου Χαϊδαρίου Καρλ Φίσερ, καθώς και συγκλονιστικές καταθέσεις κρατουμένων που περιέχονται στη δικογραφία η οποία σχηματίστηκε εις βάρος του. Η έγκληση των ελληνικών αρχών προς τις γερμανικές για δίωξη του Φίσερ, του προκατόχου του Ραντόμσκυ, καθώς και άλλων τεσσάρων συνεργών τους βασανιστών υποβλήθηκε στη Βόννη, τότε πρωτεύουσα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, με ημερομηνία 5 Σεπτεμβρίου 1952 μαζί με 12 καταθέσεις Ελλήνων αιχμαλώτων στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου οι οποίες ελήφθησαν το 1945.

Δυστυχώς, όπως φαίνεται, τον εντοπισμό του Φίσερ δυσχέρανε και η περιγραφή του στο κατηγορητήριο εκ μέρους των ελληνικών αρχών ως «ουγγρικής καταγωγής» και «δικηγόρου εκ Βερολίνου», καθώς δεν ήταν ούτε το ένα ούτε το άλλο. Ο επικεφαλής του κολαστηρίου ήταν σχεδόν συνομήλικος του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, αλλά ανήκαν σε ασύμβατους κόσμους, από πάσης απόψεως. Αν επρόκειτο να διατυπώσουμε ερμηνείες για τον λόγο της πρότασης εξαίρεσης του Σουκατζίδη από την εκτέλεση, θα εκφράζαμε τις πιο λογικές και απλές υποθέσεις, λαμβανομένου υπόψη ότι επρόκειτο για έναν αμόρφωτο εθνικοσοσιαλιστή. Ωστόσο, οι 12 μαρτυρίες που στάλθηκαν στις γερμανικές αρχές συνθέτουν μια καλή εικόνα του Φίσερ και λοιπών ανδρών των SS του στρατοπέδου Χαϊδαρίου και δεν αφήνουν πολλές αμφιβολίες για τις εγκληματικές επιδόσεις του. Η κατάθεση του Θανάση Μερεμέτη ο οποίος διαδέχθηκε τον Ναπολέοντα Σουκατζίδη ως διερμηνέας στο στρατόπεδο είναι πολύτιμη, όπως και του γιατρού του στρατοπέδου Αντώνη Φλούντζη. Οι καταθέσεις για τη δολοφονία του Χαΐμ Λεβή, την αυτοκτονία της Εβραίας Ιωσηφίνας Σάντο, την εκτέλεση της Λέλας Καραγιάννη, τα βασανιστήρια όπως ο αρικισμός (= να σε βάζουν να σέρνεσαι όπως το σκουλήκι ‒ στην αργκό των στρατοπέδων το «φίδι»), η εκτέλεση 10 ή 12 συφιλιδικών, η κατάθεση Ανδρουλιδάκη για την σύλληψή του μαζί με τον Εμμανουήλ Κριαρά και τη γυναίκα του Τιτίκα και πολλά άλλα αποτελούν μια σπουδαία συνεισφορά που μας βοηθά να βγάλουμε συμπεράσματα για τις αντιλήψεις και την εγκληματική δράση του Φίσερ. Ακόμη και η επιλογή του Φίσερ να εκτελεστεί ένας «άχρηστος» για εργασία καμπούρης σε αντικατάσταση άλλου υπό εκτέλεση, δίνει περισσότερη αξιοπιστία σε όσα θρυλούνταν ότι θα αντικαθιστούσε τον Σουκατζίδη με κάποιον Εβραίο ή κάποιον ανάπηρο, τα οποία πληροφορήθηκε η Χαρά Λιουδάκη-Σουκατζίδη από συγκρατούμενούς του.

Τέλος, έπειτα από 74 χρόνια, γνωρίζουμε ελάχιστα ή τίποτε για κάποιους από τους ανθρώπους που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944, οι περισσότεροι εκ των οποίων ‒μην το ξεχνάμε‒ είχαν παραδοθεί άνανδρα στους κατακτητές από το εθνικόφρον δικτατορικό καθεστώς Μεταξά. Τουλάχιστον ας υπάρξει ένας όσο γίνεται πιο σωστός κατάλογος των ονομάτων τους. Στην ιστοσελίδα μας θα βρείτε μια σύγκριση του καταλόγου των 201 ονομάτων του μνημείου της Καισαριανής με τους «200» όπως τους κατέγραψε ο γιατρός του στρατοπέδου Χαϊδαρίου Αντώνης Φλούντζης. Στο όνομα της ιστορικής δικαιοσύνης, παρακαλούμε συγγενείς τους ή όποιον άλλο διαθέτει σχετικές πληροφορίες να επικοινωνήσει μαζί μας στα τηλέφωνα ή στο μέιλ του περιοδικού.

Υπηρεσιακή αναφορά. Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία που αναφέρονται σ’ αυτήν για τον SS-Hauptscharführer Καρλ Φίσερ είναι ο «Κύκλος εκπαίδευσης στα SS: από τον Οκτώβριο 1931 ήταν στα γενικά SS, από τις 8.7.1933 μέχρι τις 30.11.1937 ήταν στην ειδική μονάδα των “Leibstandarte SS Adolf Hitler” [αρχικά σωματοφυλακή του Χίτλερ, υπαγόταν προσωπικά στον Αδόλφο Χίτλερ], και από τον Νοέμβριο 1937 είναι στα SD (Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS)», δηλαδή την Υπηρεσία Ασφαλείας των SS. (Πολλά από τα στοιχεία τής εν λόγω αναφοράς υπάρχουν στις σελίδες 42-44). Και το έγγραφο καταλήγει: «Στάση απέναντι στην εθνικοσοσιαλιστή κοσμοθεωρία: θερμά καταφατική. Συνολική κρίση: αξιόπιστος, σταθερός χαρακτήρας, καλή ανδρική ωριμότητα, φιλόπονος και υπεύθυνο άτομο· μέχρι τώρα είχε αναλάβει μια Επιθεώρηση, τώρα πρέπει να γίνει αρχηγός Επιθεώρησης. Καταλληλότητα: κατάλληλος για SS-Untersturmführer (Ανθυπολοχαγός).»

 
ΕΓΚΛΗΣΙΣ

Εν Βόννη τη 5 Σεπτεμβρίου 1952

Το Ελληνικόν Εθνικόν Γραφείον Εγκληματιών Πολέμου, βάσει του Ελληνικού Ν. 2058/1952, εξαιτείται παρά του Κυρίου Εισαγγελέως παρά πλημμελειοδίκαις της BONN ή παντός άλλου κυρίου Εισαγγελέως αρμοδίου ως εκ της κατοικίας των κατηγορουμένων όπως επιληφθή της διώξεως, ή, αν ευαρεστήται, συνεχίση την τοιαύτην παρά του ημετέρου Γραφείου αρξαμένην, κατά των κατωτέρω κατηγορουμένων δι’ ους η υπόθεσις έχει ως εξής:

Πράξις: Θανάτωσις ομήρων, Φόνοι, βασανισμοί, εγκαθείρξεις υπό απανθρώπους συνθήκας, τρομοκρατία.

Χρόνος τελέσεως: Οκτώβριος 1943 - Απρίλιον 1944. - Οκτβρ. 1944.

Τόπος τελέσεως: Χαϊδάρι (Αθηνών)

Η υπόθεσις έχει ως εξής: Ο Γερμανός ταγματάρχης ΡΑΝΤΟΜΣΚΥ, τέως διοικητής του Στρατοπέδου συγκεντρώσεως Κιέβου, υπηρετών κατά την διάρκειαν της κατοχής και δη από του Οκτωβρίου 1943 μέχρι του Απριλίου 1944 ως διοικητής του στρατοπέδου συγκεντρώσεως Χαϊδαρίου είναι υπεύθυνος διά τα κάτωθι εγκλήματα: Το σύστημα της διοικήσεως του στρατοπέδου εβασίζετο επί της τρομοκρατίας των κρατουμένων, προς τούτο δε μετήρχετο παν μέσον. Επέτρεπεν εις τους υπό αυτόν φύλακας να κτυπούν διά βουνεύρων τους κρατουμένους, ανέθετε εις αυτούς την εκτέλεσιν βαρυτάτων εργασιών υπό απανθρώπους συνθήκας μη επιτρέπων εις αυτούς στιγμήν αναπαύσεως επί ολόκληρον την ημέραν. Η τροφή ήτις κατ’ εντολήν του εδίδετο εις τους κρατουμένους ήτο ανεπαρκεστάτη και αθλίας ποιότητος. Ετιμώρη κρατουμένους άνευ αιτίας με σκληράς ποινάς μαστιγώσεως, τους έθετεν εις απομόνωσιν άνευ τροφής και απηγόρευσεν εις αυτούς να κάθωνται καθ’ όλην την ημέραν.

Πλην των άνω εχρησιμοποίει ειδικούς κύνας οίτινες επιπίπτοντες κατά των κρατουμένων κατεσπάραζον αυτούς. Εκ του στρατοπέδου Χαϊδαρίου, ανήκοντος εις τα S.S., ελαμβάνοντο οι όμηροι διά τας εκτελέσεις, βάσει καταλόγου προερχομένου από τα S.S. Εις τούτους προσετίθεντο οι υπό του RADOMSKY τιμωρούμενοι. Επίσης ο RADOMSKY είχε δικαίωμα αντικαταστάσεως εκτελεστέων δι’ άλλων, πράγμα που συχνάκις έκαμνεν. Εις αυτόν οφείλεται η κατά Δεκέμβριον 1943 εκτέλεσις των δέκα συφιλιδικών. Ωσαύτως ιδιοχείρως ο RADOMSKY εφόνευσε, παρουσία όλων των κρατουμένων τον έφεδρον υπολοχαγόν Χαΐμ Λεβή (7 Δεκεμβρίου 1943) και τον κρατούμενον Συννεφακόπουλον (Φεβρουάρ. 1944).

Ο Γερμανός υπολοχαγός KARL ΦΙΣΕΡ, διαδεχθείς τον ΡΑΝΤΟΜΣΚΥ ως διοικητής του Χαϊδαρίου, υπηρέτησε από του Απριλίου 1944 μέχρι του Σεπτεμβρίου 1944 και είναι υπεύθυνος διά τα κάτωθι εγκλήματα: Εσυνέχισε το σύστημα του προκατόχου του, υποβάλλων τους κρατουμένους εις διαρκή τρομοκρατίαν, βασανισμούς και κοπιώδεις και εξευτελιστικάς εργασίας. Και επί της διοικήσεώς του η τροφή των κρατουμένων ήτο ελεεινή και ολίγη. Άνευ της παραμικράς αιτίας υπεβάλλοντο εις μαστιγώσεις και άλλους βασανισμούς, απεμονούντο δε εις μικρότατα κελία, απαγορευομένου αυτοίς τού να κάθωνται καθ’ όλην την ημέραν ή του να στηρίζονται εις τους τοίχους. Η παράβασις ετιμωρείτο δι’ ανηλεούς μαστιγώσεως. Καθ’ ην εποχήν ούτος ήτο διοικητής του Χαϊδαρίου, ελήφθησαν από εκεί και εξετελέσθησαν τη ανοχή του αν όχι τη υποδείξει του, εκατοντάδες ομήρων κρατουμένων. Ούτος είναι δικηγόρος εκ Βερολίνου.

Ο Ουγγρικής καταγωγής στρατιώτης ΚΟΒΑΤΣ, υπηρετών κατά την διάρκειαν της κατοχής ως δεσμοφύλαξ εν Χαϊδαρίω, μετά των συναδέλφων του στρατιώτου ΣΜΙΤΣΕΡ ωσαύτως Ουγγρικής καταγωγής, στερούμενος της οράσεως του ενός οφθαλμού, στρατιώτου SCHAEFER, και του ανθυπασπιστού LÖFFLER Αυστριακής καταγωγής είναι υπεύθυνοι των κάτωθι εγκλημάτων: Συμπεριεφέροντο προς τους κρατουμένους κατά τον πλέον βάρβαρον τρόπον, βασανίζοντες αυτούς μετά σαδισμού. Εις την παραμικράν παράβασιν εκτύπων τους κρατουμένους μέχρις αναισθησίας, χρησιμοποιούντες βούνευρον, κατόπιν δε εξαπέλυον εναντίον των ειδικώς εξησκημένους σκύλους οίτινες τους κατεσπάρασσαν. Υπεχρέωναν τους κρατουμένους να τρέχουν επί μίαν ώραν συνεχώς, τους μη δυναμένους δε εμαστίγωναν. Επίσης υπεχρέωναν τους κρατουμένους να κάμουν το «φείδι», δηλαδή να έρπουν εντός της λάσπης συρόμενοι επί της κοιλίας των άνευ χρησιμοποιήσεως των χειρών ή ποδών.

Βάσει των ανωτέρω στοιχείων και των υποβληθέντων αντιγράφων των σχετικών ενόρκων μαρτυρικών καταθέσεων, η Συμμαχική επιτροπή Λονδίνου επί των Εγκληματιών Πολέμου έκρινεν βασίμους τας απόψεις της Ελληνικής Κυβερνήσεως περί εγγραφής των ανωτέρω αναφερομένων εις τους καταλόγους Εγκληματιών Πολέμου (1939-1945) και ενέγραψε τούτους διά των υπ’ αριθμ. 138/1/12.44, 321, 322, 323/38/6.46, 656/43/10.46, αποφάσεών της.

Κατά των κατηγορουμένων τούτων ησκήθη παρά του Γραφείου μας δίωξις, εξεδόθη δε και το υπ’ αριθμ. 3/1946 βούλευμα τού εκ τακτικών δικαστών αποτελουμένου Συμβουλίου Εγκληματιών Πολέμου, δι’ ου παρεπέμφθησαν οι ρηθέντες κατηγορούμενοι ενώπιον του Στρατοδικείου Αθηνών διά να δικασθούν ως υπαίτιοι του ότι, από κοινού συμφέροντος κινούμενοι, συναπεφάσισαν την εκτέλεσιν των ως κατωτέρω κακουργημάτων και ένεκα τούτου συνομολογήσαντες προς αλλήλους αμοιβαίαν συνδρομήν, ήτοι τυγχάνοντες κατά το από του έτους 1942 και μέχρι Οκτωβρίου 1944 χρονικόν διάστημα διοικηταί, υποδιοικηταί και φρουροί τού εν Χαϊδαρίω στρατοπέδου συγκεντρώσεως υπό των Γερμανών Ελλήνων πολιτών 1) φόνοις 1.800 πολιτών, 2) υποβολή εις βασάνους του πλείστου των κρατουμένων εν αυτώ κατά το αυτό χρονικόν διάστημα εγκλεισθέντων 18.000 περίπου πολιτών, 3) συστηματική τρομοκρατία εν τω αυτώ στρατοπέδω, 4) εξαναγκασμώ πολιτών προς εργασίαν σχετιζομένην με τας στρατιωτικάς επιχειρήσεις του εχθρού, 5) θανατώσεις ομήρων, 6) βιαία αφαιρέσει ιδιωτικής περιουσίας.

Πρέπει να γνωρίσωμεν Υμίν ότι οι κατηγορούμενοι, καθ’ ό εκτός της Ελλάδος, δεν ηκούσθη[σαν] και συνεπώς δεν έχομεν υπ’ όψιν τας απόψεις των. Το ότι όμως δεν ηκούσθη[σαν] ουδαμώς σημαίνει ότι δεν ηρευνήθησαν αντικειμενικώς και με πάσαν δυνατήν προσοχήν το βάσιμον ή αβάσιμον των αποδιδομένων αυτοίς κατηγοριών.

Το γραφείον επισυνάπτει αριθμόν τινά μαρτυρικών καταθέσεων εν αντιγράφω επισήμω εις την Ελληνικήν γλώσσαν, έχει δ’ εις την διάθεσιν Υμών ολόκληρον τον σχετικόν φάκελλον, εφ’ όσον εκ συζητήσεων μεθ’ ημών ηθέλατε νομίσει ότι σας αναγκαιούσι και άλλα στοιχεία της δικογραφίας, ως επίσης τίθησιν εις την διάθεσιν των Γερμανικών δικαστικών αρχών ή των τυχόν υπερασπιστών των κατηγορουμένων τον φάκελλον, ο οποίος, ως αντιλαμβάνεσθε, ως αποτελών αρχείον των Ελληνικών δικαστικών αρχών δεν δύναται εν πρωτοτύπω να παραδοθή εις άλλον, αφαιρούμενος εκ των Ελληνικών δικαστικών αρχείων.

Εν τέλει, Κύριε Εισαγγελεύ, εν όψει του γεγονότος ότι όσον ημάς τόσον και Υμάς ενδιαφέρει η δίωξις των κοινών εγκλημάτων του ποινικού νόμου, άτινα επ’ ευκαιρία του πολέμου κατηγορούνται ότι διέπραξαν οι ως ανωτέρω κατηγορούμενοι, διότι η υπόθεσις της καταστολής του εγκλήματος και της προφυλάξεως των Κρατών από τους εγκληματούντας, είναι υπόθεσις εξερχομένη των στενών ορίων κυριαρχίας ενός Κράτους και αποτελεί παγκόσμιον επιδίωξιν των πεπολιτισμένων κρατών, σας δηλούμεν ότι είμεθα εις την διάθεσιν Υμών όπως υποβοηθήσωμεν το έργον της αιτουμένης διώξεως εγκληματιών του κοινού ποινικού δικαίου, τελεσθέντων εν τω εδάφει της χώρας μας.

Μετά τιμής
Ο Διευθυντής

Κατηγορούμενοι Χαϊδαρίου

RADOMSKY, ταγματάρχης, πρωσσικής καταγωγής, Διοικητής Χαϊδαρίου, μετρίου αναστήματος, μάλλον εύσωμος, ξανθός με μεγίστην μυωπίαν, άλλοτε Διοικητής στρατοπ. εν Κιέβω Ρωσσίας.

KARL FISCHER, υπολοχαγός, διοικητής του Χαϊδαρίου, ουγγρικής καταγωγής, υψηλός, αλήθωρος, με μεγάλα άκρα, δικηγόρος εκ Βερολίνου.

LÖFFLER, ανθυπασπιστής, Αυστριακής καταγωγής.

KOWATS, στρατιώτης, βασανιστής Χαϊδαρίου, Ουγγρικής καταγωγής, κοντός, αδύνατος, σπανός με πολλές ρυτίδες και κομμένα τα δύο δάκτυλα της χειρός.

ΣΜΙΤΣΕΡ [SCHMITZER], στρατιώτης, βασανιστής Χαϊδαρίου, Ουγγρικής καταγωγής, στερούμενος της οράσεως ενός οφθαλμού.

SCHÄFER, στρατιώτης.

 
Αριθμός των εν τη δικογραφία καταθέσεων: 31

Αριθμός υποβληθεισών καταθέσεων: 12

Οι καταθέσεις του Θανάση Μερεμέτη (διερμηνέα που διαδέχθηκε τον Ναπολέοντα Σουκατζίδη) και του γιατρού Αντώνη Φλούντζη. (Η Έγκληση και οι μαρτυρικές καταθέσεις προέρχονται από το Landesarchiv Berlin).

 

1.

Κατάθεση Αθανάσιου Μερεμέτη

ΕΝΟΡΚΟΣ ΕΞΕΤΑΣΙΣ ΜΑΡΤΥΡΟΣ

Εν Αθήναις τη 10 Οκτωβρίου 1945

Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Αθανάσιος Μερεμέτης, εγεννήθην εν Κρανιδίω και κατοικώ εν Αθήναις, οδός Σόλωνος 58, ετών 34, δημοτικός υπάλληλος, Έλλην και Χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 της Ποιν. Δικον.

Ερ. Γνωρίζεις αν κ.λ.π. (ηρωτήθη δεόντως)

Απ. Συνελήφθην υπό των S.S. την 14 Φεβρουαρίου 1944 με τον καθηγητήν [Γρηγόριον] Κασιμάτην, Κ. Στασινόπουλον δικηγόρον, Αλ. Βλαχόπουλον νυν Νομάρχην και Νικ. Μπρούμην. Επί κεφαλής της ομάδος ήτις μας συνέλαβε ήτο ο Γερμανός αξιωματικός ΚΟΜΠΑΧ. Η κατηγορία της συλλήψεώς μας ήτο ότι είμεθα πνευματικοί οδηγοί του Κινήματος αντιστάσεως. Ωδηγήθημεν κατ’ ευθείαν εις το Χαϊδάρι αφού προηγουμένως επί μίαν ημέραν εκακοποιήθημεν εις την οδόν Μέρλιν. Την ανάκρισιν την έκαμε ο ΚΟΜΠΑΧ. Εμείναμε εις το κτίριον του Χαϊδαρίου και τα υπόγεια. Από της επομένης μας επετράπη να κυκλοφορούμε. Τον Μάιον μετά την εκτέλεσιν του Ναπολέοντος Σουκατζίδη μοι ανετέθησαν τα καθήκοντα διερμηνέως συνεπαγόμενα εις το να μεταδίδω εις τους κρατουμένους τας διαταγάς των Γερμανών όσον αφορά την εργασίαν κ.λ.π. Μέχρι της αποφυλακίσεώς μας γενομένην την 7 Σεπτεμβρίου εξετέλουν τα καθήκοντα αυτά. Κατά τον πρώτον μήνα της κρατήσεώς μας διοικητής του Χαϊδαρίου ήτο ο ΡΑΝΤΟΜΣΚΥ ο οποίος θα πρέπη να χαρακτηρισθή ως παράφρων εγκληματίας. Υπέβαλε το στρατόπεδον εις διαρκή κίνησιν, εξετέλεσε ιδιοχείρως τον Λευή, συνοδευόμενος από τεράστια λυκόσκυλα και με βοηθούς του τους ΚΟΒΑΤΣ και άλλους υπέβαλεν καθημερινώς εις τα τρομερά των βασανιστηρίων τούς υπό καταναγκαστικά έργα εργαζομένους καταδίκους.

Η εσωτερική υπηρεσία του Χαϊδαρίου απετελείτο από τον Διοικητήν, ως τοιούτος δε μέχρι των αρχών Μαρτίου ήτο ο ΡΑΝΤΟΜΣΚΥ είτα δε ο KARL FISCHER εκ Βερολίνου, τον υποδιοικητήν ο οποίος κατ’ αρχήν ήτο γνωστός εις τους κρατουμένους ως Χάρος και βραδύτερον ο ΛΕΚΛΕΡ, ο οποίος ανέλαβε άμα τη αντικαταστάσει του ΡΑΝΤΟΜΣΚΥ, ο διαχειριστής υπαξιωματικός των S.S. Κατόπιν υπήρχε Φρουρά εσωτερική η οποία παρηκολούθη εκ του σύνεγγυς τους κρατουμένους. Αυτοί ήσαν κυρίως oι βασανισταί. Μεταξύ τούτων διεκρίνετο διά την αγριότητά του ο ΚΟΒΑΤΣ και άλλοι δύο γνωστοί ως σκύλος και μπακαλιάρος.

Οι τρεις ούτοι ήσαν Ουγγρικής καταγωγής. Επί πλέον υπήρχεν η εξωτερική φρουρά ήτις ήτο πολυάριθμος, περί τα 100 πρόσωπα αποτελουμένη από Γερμανούς και Ιταλούς.

Έχω καταρτίσει έκθεσιν περί όλης της ζωής του Χαϊδαρίου εις την οποίαν περιλαμβάνονται τα καθημερινά βασανιστήρια, τα καταναγκαστικά έργα ως και ωρισμένα εγκλήματα. Επίσης αναφέρω τις ημερομηνίες εκτελέσεως. Υπεύθυνοι διά τας εκτελέσεις δέον να θεωρηθούν και οι διοικούντες το Χαϊδάρι, διότι αι παραγγελίαι ήρχοντο μεν ονομαστικώς από την οδό Μέρλιν, αλλά εις τους καταλόγους τούτους περιελαμβάνοντο και πρόσωπα τη υποδείξει της Διοικήσεως του Χαϊδαρίου. Τούτο σαφώς συνάγεται εκ του γεγονότος ότι όταν κατάδικός τις υπέπιπτε εις παράπτωμα εις το Χαϊδάρι και ετίθετο εις την απομόνωσιν, μετ’ ολίγας ημέρας κατά κανόνα εξετελείτο ως π. χ. συνέβη με τον Βαλσαμάκη, τον Χάλαρη κ.λ.π. Ο τελευταίος ούτος ήτο κρατούμενος και καταδικασθείς από το Ιταλικόν Στρατοδικείον. Οι της κατηγορίας ταύτης ουδέποτε περιελαμβάνοντο εις τας καταστάσεις της οδού Μέρλιν, εν τούτοις ο Χάλαρης ετυφεκίσθη διότι είχε υποπέση εις πειθαρχικόν παράπτωμα εις το Χαϊδάρι. Εις το σημείον τούτο διεκόπη η εξέτασις.

Ο εξετασθείς    Ο ενεργήσας την ανάκρισιν

Έπονται υπογραφαί
Ακριβές αντίγραφον
Βόννη τη 19-9-1952
Η Δικ. Γραφεύς

2.

Κατάθεση Ραφαήλ Παρίτση

Εν Αθήναις τη 10 Οκτωβρίου 1945

Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π

Απ. Ραφαήλ Παρίτσης, εγεννήθην εν Ιωαννίνοις και κατοικώ εις Αθήνας, Παιωνίων 15, ετών 40, έμπορος (Καπνικαρέας 3), Έλλην και Χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 της Ποιν. Δικ.

Ερ. Ηρωτήθη δεόντως

Απ. Εγώ εκρατήθην εις Χαϊδάριον από Νοεμβρίου 1943 μέχρι Σεπτεμβρίου 1944, η αιτία της κρατήσεώς μου ήτο ότι ήμην Εβραϊκής καταγωγής.

Ερ. Ποίοι υπήρξαν διοικηταί και όργανα διοικήσεως του Χαϊδαρίου;

Απ. Όταν ωδηγήθην εις Χαϊδάρι διοικητής ήτο ο ταγματάρχης RADOMSKY, πρώσσος την καταγωγήν, μετρίου αναστήματος, μάλλον εύσωμος, ξανθός, κουρεμένος την κεφαλήν, με μεγίστην μυωπίαν, άγαμος. Ανήκε εις τα S.S. Προ αυτού ήτο διοικητής είς λοχίας ο οποίος εδείκνυε καλήν διαγωγήν. Κατά την πρώτην ημέραν αφίξεώς του εις Χαϊδάρι ως Διοικητού εκεί, εξετέλεσεν ιδιοχείρως πυροβολήσας διά του πιστολίου του τον Έλληνα υπολοχαγόν Χαΐμ Λεβή, κρατούμενον ως Εβραίον και μη βαρυνόμενον δι’ ουδεμιάς απολύτως ετέρας κατηγορίας. Εις εν προσκλητήριον εκάλεσε τους κρατουμένους να δηλώσουν ποίοι είναι συφιλιδικοί. Οι κρατούμενοι νομίσαντες ότι ούτω θα μεταφερθούν εις Νοσοκομείον προς νοσηλείαν εδήλουν και υγιείς ακόμη, ότι έπασχον, εξ ων ούτος αφού εχώρισε 10 ή 12 διέταξε και τους εξετέλεσαν έξωθι του Χαϊδαρίου χωρίς να βαρύνονται με τίποτα οι εκτελεσθέντες.

Ενταύθα διεκόπη η εξέτασις.

3.

Κατάθεση Αντώνη Ι. Φλούντζη

Εν Αθήναις τη 24 Αυγούστου 1945

Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Αντώνιος Ιωάν. Φλούντζης, εγεννήθην εν Αιτωλικώ και κατοικώ εν Αθήναις, ετών 39, ιατρός, Έλλην και Χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 της Ποιν. Δικ.

Ερώτ. Γνωρίζεις αν κ.λ.π. (ηρωτήθη δεόντως).

Απ. Από τον Σεπτέμβριον 1943 μέχρι Οκτωβρίου 1944 διετέλεσα ιατρός εις το στρατόπεδον Χαϊδαρίου. Τον Μάιον 1944 προσεκομίσθη εις Χαϊδάριον η Ιωσηφίνα Σάντο ηλικίας 80 περίπου ετών, η οποία παρ’ όλην την μεγάλην ηλικίαν της διετηρείτο καλώς τόσον σωματικώς όσον και πνευματικώς. Όταν αύτη αντελήφθη την κατάστασιν εις ην ευρίσκοντο οι εν τω στρατοπέδω Εβραίοι και ιδίως όταν έμαθε τον τρόπον της αποστολής αυτών εις Κολωνίαν, έχασε το ηθικόν της και απεπειράθη ν’ αυτοκτονήση λαβούσα «Βερονάλ». Συγκρατούμεναι γυναίκες της Σάντο με εκάλεσαν και της παρέσχον τας πρώτας βοηθείας και η γραία συνήλθεν εντελώς την επομένην ημέραν. Μετ’ ολίγας ημέρας απεπειράθη εκ νέου ν’ αυτοκτονήση αποκόψασα διά μαχαίρας τας φλέβας της αριστεράς χειρός της. Γερμανός φρουρός με συνώδευσε πλησίον της μετά τινας ώρας, της επέδεσα το τραύμα απλώς, διότι δεν μου επέτρεψαν να κάμω άλλο τί, και κατόπιν την μετέφεραν εις παρακείμενον διαμέρισμα διά ν’ αποθάνη. Μου είπον δε οι Γερμανοί ότι εις το μέλλον εις παρομοίας περιπτώσεις δεν θα εκαλείτο ιατρός, αλλ’ ότι οι αυτοκτονούντες θ’ απομονούντο εις έν δωμάτιον άνευ περιθάλψεως διά ν’ αναμείνουν την τύχην των. Την επομένην πρωίαν εκλήθην να πιστοποιήσω τον θάνατον της Σάντο. Βεβαιώ ότι η Σάντο ήτο εν τάξει διανοητικώς και ότι εις το διάβημα αυτό προέβη διά ν’ αποφύγη τον ασφαλή μαρτυρικώτερον θάνατον. Άλλο τί δεν έχω να προσθέσω.

4.

Κατάθεση Χριστίνας Μ. Χαμπιάν

Εν Αθήναις τη 14 Αυγούστου 1945

 
Ερώτ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Χριστίνα Μ. Χαμπιάν, εγεννήθην εν Ντράσγοσα (Γιουγκοσλαυίας) και κατοικώ εν Ψυχικώ, Υακίνθων 8, Ελληνίς, ετών 30 και Χριστιανή καθολική.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 της Ποιν. Δικ.

Ερ. Γνωρίζεις αν κ.λ.π. (ηρωτήθη δεόντως).

Απ. Την νύκτα της 16ης Μαΐου 1944, δέκα Γερμανοί Στρατιώται S.S. επί κεφαλής των οποίων ήσαν οι ΛΙΝΕΜΑΝ (υπολοχαγός των S.S.) και δόκτωρ ΒΑΛΤΕΡ ΜΠΛΟΥΜΕ, συνοδευόμενοι από δύο Έλληνας διερμηνείς ο είς των οποίων ωνομάζετο Σπύρος Ρεκανέτης [Ρεκανάτης], ήλθον εις την οδόν Υακίνθων 8 (Ψυχικόν) οικίαν του Ανδρέα Σάντο και αφού ελήστευσαν τα περισσότερα των ειδών ρουχισμού και αργυρών σκευών, συνέλαβον την γραίαν Ιωσηφίναν χήρα Ιακώβου Σάντο καθώς και εμέ και μας μετέφερον εις το επί της οδού Μέρλιν 4 Αρχηγείον των S.S. όπου μας έκλεισαν εις έν πολύ μικρό δωμάτιον όπου ήσαν άλλοι 16. Εκεί μας εκράτησαν νηστικούς επί μίαν ημέραν και κατόπιν εμέ με άφισαν ελευθέραν, την δε γραίαν Ισωσηφίνα Σάντο μετέφεραν εις Χαϊδάρι με την δικαιολογίαν ότι ήτο εβραϊκής καταγωγής. Το τι συνέβη εις το Χαϊδάρι δεν γνωρίζω. Το μόνον που γνωρίζω είναι ότι μετά τρεις εβδομάδας η γραία Ιωσηφίνα Σάντο απέθανε αποκόψασα τας φλέβας των χειρών της. Κατά το διάστημα της φυλακίσεως της Σάντο εις Χαϊδάρι μετέβην τρεις φοράς εκεί κομίζουσα ενδύματα και τρόφιμα δι’ αυτήν αλλά δεν μου επετράπη να την ιδώ. Τα τρόφιμα παρελάμβανον οι S.S. αλλά δεν γνωρίζω αν έφθαναν εις προωρισμόν των. Κατά την στιγμήν της συλλήψεώς μας ο ΛΙΝΕΜΑΝ απεπειράθη να κτυπήση διά γρόνθου την γραίαν Σάντο, παρενέβην όμως εγώ και εδέχθην το ισχυρότατον κτύπημα το οποίον με εζάλισε. Επίσης με ξανακτύπησε και ο ΛΙΝΕΜΑΝ και ο ΜΠΛΟΥΜΕ με βούρδουλα και με γρονθοκοπήματα διά να μαρτυρήσω πού εκρύπτοντο οι διάφοροι Εβραίοι και πού είχαμε κρύψει λίρες και κοσμήματα χρυσά. Άλλο τί δεν έχω να προσθέσω.

5.

Κατάθεση Ιωάννη Γ. Καλαντζόπουλου

Εν Αθήναις τη 3 Σεπτεμβρίου 1945

Ερ. Πώς ονομάζεσαι, κ.λ.π.

Απ. Ιωάννης Γ. Καλαντζόπουλος, εγεννήθην εν Σύρτζα Τριφυλλίας και κατοικώ ενταύθα, Χίου 12, ετών 37, παντοπώλης, Έλλην και Χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 της Ποιν.Δικ.

Ερ. Γνωρίζεις αν κ.λ.π.(ηρωτήθη δεόντως)

Απ. Την 10ην Αυγούστου 1944 συνελήφθην ενταύθα από τα Γερμανικά S.S. διότι επώλησα μίαν ποσότητα ελαίου την οποίαν είχον φέρει προς πώλησιν εδώ οι Χρ. Μαμαλάκος, Νικόλ. Λιλιτάκης, Ιπ. Πολίτης και Μανούσος Παπαδάκης, εκ Κρήτης οι πρώτος και τέταρτος και εκ Πειραιώς οι δεύτερος και τρίτος. Μας έστειλαν όλους μαζύ εις το Χαϊδάρι αφού μας εκράτησαν εις τα S.S. επί τρεις ημέρας. Εις τα S.S. μας εκακοποίησαν. Εγώ λόγω των κακώσεων επί ημέρας δεν ήκουον. Μας έδερναν διά σκληρού οργάνου ημέρας τε και νυκτός ούτως ώστε μας εξουθένωναν τελείως ψυχικώς και σωματικώς. Εις το Χαϊδάρι τας πρώτας ημέρας μας είχον εις απομόνωσιν, έπειτα μας έστειλαν και κουβαλούσαμε πέτρες. Εις το Χαϊδάρι επίσης μας έδερναν και μας εβασάνιζαν κατά τρόπον σκληρόν, ούτως ώστε όλοι οι εκείθεν εξερχόμενοι ήσαν ψυχικά ράκη. Μετά 15 ημέρας μας υπέβαλαν εκ νέου εις ανάκρισιν εις τα S.S. υπό τας αυτάς συνθήκας. Διαρκούσης της κρατήσεώς μου εις το Χαϊδάρι ελεηλάτησαν τελείως το κατάστημά μου εν οδώ Χίου 12. Ποίοι οι Γερμανοί ακριβώς δεν γνωρίζω. Γνωρίζει όμως ο Πολίτης. Εις το κατάστημά μου είχα πολύ εμπόρευμα. Εκτός από τα άλλα είχα και 16000 οκάδες κρασί. Τα σιγάρα, λάδι, σαπούνι του καταστήματος τα έκλεψαν οι Γερμανοί και τα έστειλαν εις τας οικογενείας των στην Γερμανία. Επείσθην επίσης από όλην την ανάκρισιν και συμπεριφοράν των Γερμανών, ότι η σύλληψίς μου και ο εγκλεισμός μου εις το Χαϊδάρι εσκόπει να διευκολύνη την λεηλασίαν και αφαίρεσιν του εμπορεύματός μου.

Άλλο τί δεν έχω να προσθέσω. Τω ανεγνώσθη και εβεβαιώθη.

6.

Κατάθεση Άλκη Αλ. Δελμούζη

Εν Αθήναις τη 6 Φεβρουαρίου 1946

 

Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Άλκης Δελμούζης του Αλ., εγεννήθην και κατοικώ εν Αθήναις, οδός Τροίας 16, τραπεζιτικός υπάλληλος, ετών 34, χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 της Ποιν. Δικον.

Ερ. ηρωτήθη δεόντως.

Απ. Εκρατήθην από τας 25 Ιουνίου 1944 μέχρι της 17 Ιουλίου εις τας φυλακάς Αβέρωφ. Από της Ι7 Ιουλίου μέχρι 17 Αυγούστου εις την αυστηράν απομόνωσιν του Χαϊδαρίου. Έκτοτε και μέχρι της απολύσεώς μου παρέμεινα εις τα υπόγεια της οδού Μέρλιν. Απελύθην 10 ημέρας προ της απελευθερώσεως των Αθηνών. Εις την απομόνωσιν του Χαϊδαρίου έμεινα εις το κελί 2, ύψος 1.30, μόνος απολύτως χωρίς κουβέρτας και κρεββάτι. Μετά 5-6 μέρες μοι έδωσαν κουβέρτες. Εις την απομόνωσιν η μερίς του άρτου ήτο περίπου 30 δράμια ημερησίως και ολίγον συσσίτιον, κυρίως μπιζέλια. Το πρωί μόλις εχάραζε ωδηγούμεθα εις τα αποχωρητήρια. Εκεί υπήρχεν βυτίον με νερό από το οποίον δυνάμεθα να λάβουμε εν κύπελλον εκτός εάν παρέβλεπεν ο σκοπός και κατορθώναμεν να πίνωμεν περισσότερον. Εγώ βραδύτερον κατόρθωσα να προμηθευθώ ένα μεγαλύτερον δοχείον. Υπεχρεούμεθα από την ανατολήν του ηλίου μέχρι της 12 μεσημβρινής και από τας 2 έως τας 5 να ευρισκόμεθα εν συνεχή κινήσει όρθιοι εντός του κελίου. Εάν ο κρατούμενος εκάθητο τότε τον έβαζαν εις την αυλήν εις ένα κύκλον υποχρεούμενος να τρέχη επί 2-3 ώρες αναλόγως της ποινής. Εάν ηλάττωνε την ταχύτητα τότε εμαστιγώνετο.

Όπως μας εξήγησαν οι φρουροί, το Χαϊδάρι επροορίζετο διά τους κομμουνιστάς, ανάλογος δε ήτο και η μεταχείρισις των κομμουνιστών εν Γερμανία. Εις την απομόνωσιν απηγορεύετο η ιατρική περίθαλψις.

Κατά το διάστημα της κρατήσεώς μου έλαβον μόνον εκατό ομήρους από την απομόνωσιν. Η αυστηρά απομόνωσις απετελείτο από 12 απομονωτικά κελία και 2 μεγάλα όπου εκρατούντο 50-100 όμηροι.

Άλλο τί δεν έχω, να προσθέσω σχετικώς προ το Χαϊδάρι.

7.

Κατάθεση Νικολάου Ευ. Ανδρουλιδάκη

Εν Αθήναις τη 24 Νοεμβρίου 1945

 
Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Νικόλαος Ευαγγ. Ανδρουλιδάκης, εγεννήθην εις Ρέθυμνον Κρήτης και κατοικώ εν Αθήναις επί της οδού Παν. Μπενάκη 6, ετών 36, Χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 της Ποιν. Δικον.

Ερ. (Ηρωτήθη δεόντως)

Απ. Την 25ην Μαΐου 1944 και περί ώραν 13.30 ευρισκόμενος εις την κατοικίαν του Εμμ. Κριαρά εις την οδό Βουκουρεστίου 48,συνελήφθην ομού μετά των 1) Εμμ. Κριαρά, 2) Τιτίκας συζύγου Ε. Κριαρά, 3) Ι. Σακελλαρίου, 4) Γεωργ. Τσέλιου, 5) Νικ. Δικαίου, 6) Δημ. Ψαρίδη, 7) Σταύρου Δούκα και 8) Αθανασίου Χασακή υπό ενόπλων των S.S.

Εις την ανάκρισιν οι συγκατηγορούμενοί μου και εγώ υπεβλήθημεν υπό του ανακριτού KOBACH, βοηθουμένου υπό του διερμηνέως. Η συμπεριφορά του KOBACH ‒ιδίως απέναντί μου‒ υπήρξεν όλως βάναυσος. Μολονότι ουδέν στοιχείον ‒πλην ενός ραδιοφωνικού δελτίου‒ υπήρχεν εις τον φάκελλόν μου, με υπέβαλεν εις άγριον ξυλοδαρμόν, ώστε και σήμερον έτι, 1 1/2 έτος από της συλλήψεώς μου, υφίστανται τα ίχνη του μαστιγίου. Εις το Χαϊδάρι απεστάλην την 27ην Μαΐου, την δε 30ήν ιδίου μηνός μετά νέαν ανάκρισιν και ξυλοδαρμόν εντός του γραφείου τού υπ’ αριθμ. 15 οικοδομήματος-φυλακής (ΒLOCΚ) μετεφέρθην εις το στρατόπεδον. Κατά την περίοδον της εκεί παραμονής μου Διοικητής του Στρατοπέδου ήτο ο ανθυπολοχαγός των S.S. FISCHER, διαδεχθείς από του Μαρτίου 1944 τον τέως τοιούτον ταγ/ρχην των S.S. RADOMSKY, υποδιοικητής δε ο ανθυπασπιστής LÖFFLER. Εκπρόσωποι της Διοικήσεως εις τας μετά των κρατουμένων επαφάς ήσαν οι στρατιώται των S.S. SCHÄFER και KOWATS καί τινες άλλοι των οποίων όμως τα ονόματα ατυχώς ουδ’ εγώ, ουδ’ άλλοι των κρατουμένων φρονώ ηδυνήθημεν να μάθωμεν.

Κύριος εκπρόσωπος της ανηκούστου βαρβαρότητος και θηριωδίας υπήρξεν κατά πρώτον λόγον ο στρατιώτης KOWATS και εν συνεχεία ο εξωμότης κρατούμενος ‒και χάριν των υπηρεσιών του εις δεσμοφύλακα αναδειχθείς‒ εβραίος Ανδρέας ΜΠΕΓΙΑΤ, χωρίς να σημαίνη ότι και οι λοιποί δεν βαρύνονται με πράξεις εγκληματικάς.

Η συμπεριφορά των S.S. απέναντι των κρατουμένων χαρακτηρίζεται υπό μιας αλύσσου πιέσεων και αδικοπραγιών. Χαρακτηριστικώς αναφέρω μεταξύ άλλων την ομαδικήν υποβολήν εις το μαρτύριον του «φειδακιού», τον αδικαιολόγητον ξυλοδαρμόν του Έλληνος συνταγματάρχου και κρατουμένου Α. Γεωργαλά, υπό του KOWATS, την διαπόμπευσιν και τα βασανιστήρια υπό του Διοικητού FISCHER, των στρατιωτών της εσωτερικής φρουράς KOWATS καί τινων άλλων ων τα ονόματα αγνοώ, του Ανδρέα ΜΠΕΓΙΑΤ και του βαρβάρου διερμηνέως WAGNER, των Εβραίων της Ρόδου και της Κερκύρας και των συλληφθέντων και μεταχθέντων εις Γερμανίαν ομήρων Ελλήνων πολιτών των συνοικισμών Δουργούτι, Κοκκινιάς. Ο διοικητής FISCHER ευθύνεται διά τας εκτελέσεις, διότι μολονότι κατ’ αρχήν οι πίνακες των μελλοθανάτων συνετάσσοντο εν τη οδώ Μέρλιν και ιδίως από τους αξιωματικούς BLUME, MΕRING και ΚΟΒΑCΗ, εν τούτοις οι πειθαρχικώς παρ’ αυτού τιμωρούμενοι ‒δι’ ασημάντους αφορμάς‒ δι’ εγκλήσεως εις το συγκρότημα φυλακών υπ’ αριθμ. 15, αναποτρέπτως περιλαμβάνοντο εις τους πίνακας εκτελεστέων ως συνέβη με τον δικηγόρον Βαλσαμάκην.

8.

Κατάθεση Δημ. Κοτρώτση

Εν Αθήναις τη 31 Αυγούστου 1945

 
Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Κοτρώτσης Δημ., εγεννήθην εν Θεσ/νίκη και κατοικώ εν Αθήναις, Λευκάδος 20, ετών 47, μηχανικός, Έλλην και Χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 Ποιν. Δικονομίας.

Ερ. Γνωρίζεις αν κ.λ.π. (ηρωτήθη δεόντως).

Απ. Εγώ ανέλαβα την συγκέντρωσιν στοιχείων διά την δράσιν της ομάδος Καραγιάννη κατά παράκλησιν της οικογενείας της. Εκ των ερευνών τας οποίας ενεργώ έχω στοιχεία δι’ εγκληματικήν δράσιν κατά του ΦΡΙΤΣ ΜΠΕΚΕΡ, αξιωματικού των S.S. (οδός Μέρλιν 6), όστις προέβαινε εις βασανιστήρια μεσαιωνικά εναντίον πατριωτών συλλαμβανομένων και συγκεκριμμένως εναντίον της εκτελεσθείσης Λέλας Καραγιάννη και των τέκνων της Ιωάννου, Βύρωνος, Νέλσωνος και Ηλέκτρας Κρασσά. Έχω συναντήσει πολλούς εκ των εξετασθέντων και βασανισθέντων υπό των S.S. αλλ’ όλοι αγνοούν τα ονόματα των ανακριτών των. Εκ της ερεύνης μου επίσης διεπίστωσα ότι και εις το Χαϊδάρι υπήρξαν βασανισταί και συγκεκριμένως ο Διοικητής ΚΑΡΛ ΦΙΣΣΕΡ και οι ούγγροι δεσμοφύλακες ΚΟΒΑΤΣ και ΣΜΙΤΣΕΡ, όστις συγκεκριμένως κατεβασάνισεν την Λέλαν Καραγιάννη επί οκταήμερον. Ο κ. Δελμούζος, υπάλληλος της Τραπέζης της Ελλάδος, γνωρίζει πολλά ονόματα ανακριτών των S.S. Άλλο τί δεν έχω να προσθέσω.

9.

Κατάθεση Βύρωνα Ν. Καραγιάννη

 
Εν Αθήναις τη 10 Οκτωβρίου 1945

 
Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Βύρων Νικ. Καραγιάννης, εγεννήθην εν Αθήναις και κατοικώ εν Αθήναις, οδός Λήμνου αριθ. 1, ετών 25, φαρμακέμπορος, Έλλην και Χριστιανός Ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 24 της Ποιν. Δικονομίας.

Ερώτη[σις]. Γνωρίζεις αν κ.λ.π. (ηρωτήθη δεόντως).

Απ. Εγώ συνελήφθην την 10 Ιουλίου 1944 μετά τριών εκ των αδελφών μου, την επομένην δε συνελήφθη και η μήτηρ μου. Άμα τη συλλήψει μας ωδηγήθημεν εις την οδόν Μέρλιν, απεμονώθην από τον αδελφόν μου και εδέθην εις ένα συρμάτινον σχοινί και εξυλοκοπήθην. Η σύλληψίς μας εγένετο από τον ανακριτήν των S.S. MΠΑΙΚΕΡ, έχοντα εάν δεν απατώμαι βαθμόν ταγματάρχου. Κατά την ανάκρισιν μοι εζητήθη να εκθέσω την δράσιν την δικήν μου και της μητρός μου και επειδή ηρνήθην ήρχισαν να με υποβάλουν εις βασανιστήρια. Το σπουδαιότερον ήτο το κρέμασμα από τας χείρας, όπισθεν ευρισκομένας, με χειροπέδας εις τρόπον ώστε, οι υφιστάμενοι το μαρτύριον τούτο υφίσταντο εξάρθρωσιν, την οποίαν εγώ απέφυγα λόγω της αθλητικής μου διαπλάσεως. Την επομένην το απόγευμα μαζύ με άλλους κρατουμένους μας εφόρτωσαν εις αυτοκίνητα και μας μετέφερον εις Χαϊδάριον όπου διέμεινα επί δίμηνον εις το υπ’ αρ. 4 κτίριον της απομονώσεως. Η μητέρα μου η οποία και αυτή μετήχθη συγχρόνως με ημάς εις το Χαϊδάρι ετέθη εις αυστηράν απομόνωσιν των γυναικών.

Κατά το διάστημα της κρατήσεώς μας υπέστημεν βασανιστήρια από τους φύλακας ΣΜΙΤΣΕΡ και ΚΟΒΑΤΣ οίτινες ανήκουν εις τα S.S. Αμφότεροι ήσαν ουγγρικής καταγωγής. Αμφότεροι είχαν εγκληματικά στίγματα με τετράγωγα προεξέχοντα μέτωπα.

Ο ΣΜΙΤΣΕΡ ήτο υψηλός, αλλήθωρος, παχύς, με πολύ μεγάλα χέρια και πόδια. Ο ΚΟΒΑΤΣ ήτο κοντός, αδύνατος, σπανός, με ρυτίδας και με κομμένα τα δύο δάκτυλα της μιας χειρός. Οι δύο ούτοι περιεφέροντο όλην την ημέραν με το αυτόματον εις τας χείρας και με συρμάτινον μαστίγιον κτυπούντες τους πάντας άνευ διακρίσεως και άνευ αιτίας. Ήσαν οι έμπιστοι του διοικητού ΚΑΡΛ ΦΙΣΣΕΡ. Οι ΣΜΙΤΣΕΡ και ΚΟΒΑΤΣ είχον ως έργον να τιμωρούν τα παραπτώματα των κρατουμένων και να εκτελούν τας σχετικάς παραγγελίας των ανακριτών των S.S.

Μετά την εκτέλεσιν της μητρός μου, αφέθην ελεύθερος την 8 Σεπτεμβρίου 1944, διότι εν τω μεταξύ έφυγε αεροπορικώς ο ΣΙΜΑΝΑ ο οποίος είχεν υπογράψη την θανατικήν μου εκτέλεσιν. Κατά τας ημέρας εκείνας και δη την 5 Σεπτεμβρίου απελύθησαν ομαδικώς όλοι οι κρατούμενοι πλην των κατηγορουμένων διά κατασκοπείαν. Εν συνόλω είχαμε απομ[ε]ίνη περί τους 200 οι οποίοι ενεκλ[εί]σθημεν εις την απομόνωσιν. Ελάχιστοι εκ των 200 επέζησαν.

Άλλο τίποτα δεν έχω να προσθέσω.

10.

Κατάθεση Χαρίλαου Η. Χατζησαράντη

Εν Αθήναις τη 30 Οκτωβρίου 1945

 
Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Χαρίλαος Ηλ. Χατζησαράντης, επιμελητής του Πανεπιστημίου, εγεννήθην εις Τρίπολιν και κατοικώ εν Αθήναις επί της οδού Καψάλη αριθμ. 11, ετών 44, Χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 της Ποιν. Δικονομίας.

Ερ. ηρωτήθη δεόντως.

Απ. Συλληφθείς την 2 Απριλίου 1944 εν τη ενταύθα επί της οδού Καψάλη αρ. 11 οικία μου, παρά των Γερμανών S.S. ωδηγήθην εις τα απομονωτήρια της οδού Μέρλιν, όπου μετά 3 ωρών έγκλ[ει]σιν εις θαλαμίσκον εμβαδού 1 τ.μ. μετά ετέρου συλληφθέντος και αγρίως δαρέντος, ωδηγήθην αυθημερόν εις το στρατόπεδον Χαϊδαρίου. Εις το στρατόπεδον τούτο παρέμεινον μέχρι 28 Ιουλίου 1944 ότε απεφυλακίσθην.

Κατά την διάρκειαν της εν τω στρατοπέδω παραμονής μου, τόσον εις εμέ όσον και εις τους συγκρατουμένους μου συμπεριεφέρθησαν βαναύσως οι εν αυτώ φύλακες και ο διοικητής των. Συγκεκριμένως κατηγορώ τον διοικητήν του στρατοπέδου Χαϊδαρίου ΚΑΡΟΛΟΝ FISCHER ότι εχρησιμοποίει κατά των καταδίκων βούρδουλαν κτυπών αυτούς διά τούτου. Επέτρεπε εις τους υφισταμένους του να μεταχειρίζονται κατά τον βαναυσότερον τρόπον τους καταδίκους. Παρεδέχετο τας αυστηράς απομονώσεις και στερήσεις συγκαταδίκων μου, υπό τους πλέον ανθυγιεινούς και φρικτούς όρους. Επίσης καθ’ ον χρόνον ήτο διοικητής ελήφθησαν και εξετελέσθησαν εκ του στρατοπέδου Χαϊδαρίου, οι περισσότεροι εκ των εκτελεσθέντων εν τη περιοχή της Αττικής, χωρίς ούτος ν’ απομακρυνθή εκ της διοικήσεως και επομένως φαίνεται αν όχι ότι συνετέλεσε εις την εκτέλεσιν, τουλάχιστον εις την παραδοχήν και υπόδειξιν τούτων.

Κατηγορώ τον στρατιώτην ΚΟΒΑΤΣ ως τον πλέον αιμοβόρον σαδιστήν βασανιστήν του στρατοπέδου. Ούτος εχαίρετο όταν είχε εν τω στρατοπέδω υπηρεσίαν, καθ’ όσον είχε την ευκαιρίαν να αποδεικνύη εις τους συναδέλφους του τα βάναυσα προτερήματα του, άτινα ήσαν ο ξυλοδαρμός με συρματένιο βούρδουλα ή με τον υποκόπανον εις οιονδήποτε μέρος του σώματος άνευ διακρίσεως, το ομαδικόν τρέξιμο επί 1/2 και 1 ώραν, ο διά της κοιλίας αρικισμός, η συγκράτησις και μεταφορά μεγάλων βαρών κ.λ.π. Ο ίδιος είδον να προκαλή αιμάτωμα εις τον οφθαλμόν ενός καταδίκου, διά του συρματένιου βούρδουλα, το οποίον κατέλ[η]ξε αργότερα εις απώλειαν του οφθαλμού του καταδίκου, ο δε ΚΟΒΑΤΣ να χαίρεται διά το κατόρθωμά του. Δυστυχώς δεν ενθυμούμαι τα ονόματα των άλλων φυλάκων μας, ως επίσης του υπολοχαγού διοικητού της εξωτερικής φρουράς Χαϊδαρίου S.D. και του Λοχαγού Διοικητού της βάσεως αερολιμένος Παλαιού Φαλήρου, καθ’ ότι παρήλθεν χρόνος αφ’ ενός, αφ’ ετέρου δε δεν ήτο εύκολος η γνώσις των επωνύμων των. Πάντως oι ανωτέρω όσον και οι διάφοροι ανακριταί των κεντρικών γραφείων των S.S. και προπάντων οι δεύτεροι μετεχειρίσθησαν μέσα φρικώδη κατά των συλληφθέντων, ως ραβδισμός μέχρις αιματώσεως, το κρέμασμα, το διά αιχμηρών οργάνων τρύπημα του σώματος, την πείναν, δίψαν, την ορθίαν απομόνωση κ.λ.π. τα οποία διεπίστωσα ο ίδιος επί παθόντων και ήκουσα πλειστάκις αφηγούμενα υπό συγκρατουμένων μου.

11.

Κατάθεση Κωνσταντίνου Μελισσαρόπουλου

 
Εν Αθήναις τη 10 Αυγούστου 1945

 
Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Κων/νος Μελισσαρόπουλος, εγεννήθην εν Πάτραις και κατοικώ εν Φιλοθέη, οδός Εθν. Τραπέζης, ετών 45, Έλλην και Χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 121 και 124 της Ποιν. Δικ.

Ερ. Γνωρίζεις αν κ.λ.π. (ηρωτήθη δεόντως).

Απ. Εγώ εκρατήθην αναιτίως εις το Στρατόπεδον Χαϊδαρίου επί 15θήμερον. Η εν Χαϊδαρίω ζωή ήτο κόλασις αι δε παραβιάσεις των διεθνών κανόνων δικαίου αδιάκοποι. Η ασκουμένη τρομοκρατία ήτο τοιαύτη ώστε να διατελούν οι κρατούμενοι υπό διαρκή εντύπωσιν ότι η ζωή τους κινδυνεύει συνεχώς. Εάν ο κρατούμενος έβαζε τα χέρια εις τις τσέπες ή εάν εφόρουν καπέλλο ή επλησίαζε εις παράθυρον, υφίστατο επίθεσιν εκ μέρους των φρουρών. Μεταξύ των αγριοτέρων στρατιωτών επιδεικνύων αφάνταστον σκληρότητα ήτο ο νεαρός στρατιώτης ΚΟΒΑΤΣ. Απετέλ[ει] το φόβητρον των κρατουμένων, κτυπών αδιακρίτως και αναιτίως. Οι νεοερχόμενοι δεν εδικαιούντο να μεταβαίνουν εις το αποχωρητήριον ούτε να πίνουν νερό επί μίαν ημέραν, οι δε εξ αυτών εγκλεισμένοι εις την απομόνωσιν υφίσταντο αφάνταστα μαρτύρια ως και το μαρτύριον της πείνης. Οι κρατούμενοι και όταν δεν εστέλλοντο εις εκτέλεσιν έργων κατεπονούντο συνεχώς απασχολούμενοι εις βαρ[ε]ίας εργασίας, ως η μεταφορά λίθων από της μιας άκρης εις άλλην και τανάπαλιν. Συγκεκριμένως γνωρίζω ότι ένας κρατούμενος του οποίου ήλθε η διαταγή της απολύσεως και δεν ήκουσε το όνομά του, αντ’ αυτού δε εξήλθε έτερος, υπεχρεώθη να παραμείνη εις το Στρατόπεδον μέχρις ότου ευρεθή και συλληφθή ο αντ’ αυτού απολυθείς.

Άλλο τί δεν έχω να προσθέσω.

12.

Κατάθεση Δημητρίου Ψαρρίδη

 
Εν Αθήναις τη 10 Αυγούστου 1945

 
Ερ. Πώς ονομάζεσαι κ.λ.π.

Απ. Δημήτριος Ψαρρίδης, εγεννήθην εις Γύθειον και κατοικώ εν Αθήναις, Ναυαρίνου 11, υπάλληλος ΚΥΔΕΠ, ετών 37, Έλλην και Χριστιανός ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου, κατά τα άρθρα 121 και 124 Ποιν. Δικονομίας.

Ερ. Γνωρίζεις αν κ.λ.π. (ηρωτήθη δεόντως).

Απ. Συνελήφθην εις τας 25 Μαΐου 1944 με την κατηγορίαν ότι συμμετείχον εις οργάνωσιν Εθνικής Αντιστάσεως. Εις την οδό Μέρλιν παρέμεινον επί τριήμερον υποβληθείς εις ανάκρισιν υπό του ανακριτού των S.S. ΚΕΜΠΕΡ ή πιθανώς ΚΟΜΠΑΧ, υψηλού αναστήματος, ξυρισμένος, ξανθός, ηλικίας 37 περίπου ετών, εις βασανιστήρια δε υπεβλήθην εις την οδό Μέρλιν, οι έτεροι όμως συγκρατούμενοι, οίτινες είχον συλληφθή με εμέ, Νικόλαος Ανδρουλιδάκης, εισηγητής Υπουργείου Οικονομικών και Σταύρος Λούκας, τμηματάρχης Υπουργείου Οικονομικών, κατοικών επί της οδού Λιβανίου 22, υπεβλήθησαν εις πολλά βασανιστήρια. Μετά τρεις ημέρας ωδηγήθην εις το Χαϊδάρι, ένθα εκρατήθην μίαν εβδομάδα εις την απομόνωσιν αριθ. 15 και είτα εις το στρατόπεδον. Απελύθην την 7 Αυγούστου, ονόματα του προσωπικού του Χαϊδαρίου δεν γνωρίζω, πλην του ΚΟΒΑΤΣ. Κατά το διάστημα της κρατήσεώς μου ενθυμούμαι την εκτέλεσιν 13 κρατουμένων από το Χαρβάτι. Διά τας εκτελέσεις πρέπει να θεωρηθούν συνυπεύθυνοι και οι Διοικούντες το Χαϊδάρι, διότι ήρχετο μεν ο κατάλογος των εκτελεστέων από την οδό Μέρλιν, αλλά εις την κατάρτ[ι]σιν αυτού συμμετείχον και οι Διοικηταί του στρατοπέδου, ως συνάγεται εκ του ότι συχνά κρατούμενοι τιμωρηθέντες πειθαρχικώς εντός ολίγου περιελαμβάνοντο εις τον κατάλογον των εκτελεστέων. Επίσης ο Διοικητής είχε δυνατότητα να αντικαθιστά τους εν τω πίνακι αναγραφομένους. Συγκεκριμένως ενθυμούμαι ότι διέγραψε εκ του πίνακος ένα κρατούμενον και απέστειλε προς εκτέλεσιν ένα καμπούρην τον οποίον εθεώρ[ει] άχρηστον δι’ εργασίαν. Ο ΚΟΒΑΤΣ ετρομοκράτ[ει] το στρατόπεδον. Κοντός ηλικίας 19-20 ετών, χωρίς γένια, σπανός όμως δεν ήτο. Πάντως δεν είχαμε το θάρρος ποτέ να τον αντικρύσουμε κατά πρόσωπον, διότι εκράτ[ει] ένα βούρδουλα εις το χέρι από βούνευρο και εκτύπα διαρκώς εις το πρόσωπον των κρατουμένων προκαλών αμέσως αιμορραγίαν. Τοιούτον κτύπημα εδέχθην κ’ εγώ άνευ ουδεμιάς αφορμής, συνεπεία δε τούτου διερράγη το τύμπανον του αριστερού ωτός μου, έκτοτε δε απώλεσα εξ αυτού την ακοήν μερικώς. Συνεχώς απασχολούμεθα εις καταναγκαστικήν εργασίαν περί το Χαϊδάρι. Η εκτελουμένη εργασία εγένετο άνευ ουδενός σκοπού ή μόνον την καταπίεσιν του κρατουμένου. Ούτω ηναγκαζόμεθα να μεταφέρουμε ογκώδεις λίθους από το ένα άκρον του στρατοπέδου εις το άλλο και τανάπαλιν. Να μαζεύουμε πετραδάκια από το στρατόπεδον επί ώρες συνεχώς σκυμμένοι υπό τον ήλιον, να ανεβάζουμε μεγάλους λίθους εις την κορυφήν του λόφου και να κάμουμε πολεμίστρες αι οποίαι την επομένην κατεστρέφοντο διά να γίνουν όλα αυτά εκ νέου, υπό τον συνεχή βούρδουλα του ΚΟΒΑΤΣ και άλλων βασανιστών.

Άλλο τίποτε δεν έχω να προσθέσω.  

Καρλ Φίσερ, χειρόγραφο βιογραφικό σημείωμα, SS-Hauptscharführer, Βερολίνο 9.1.1940.

Πίνακας των προγόνων του Φίσερ, από τον 18ο αιώνα (από το 1758), προκειμένου να αποδείξει την φυλετική καθαρότητά του.