Η μαζορέτα του συντηρητισμού

ARB – THE NEW YORK REVIEW OF BOOKS Η άνοδος μιας ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης που πολεμά τους μετανάστες και τα φιλελεύθερα πανεπιστήμια πρέπει να θεωρηθεί ως το αποκορύφωμα του συντηρητικού κινήματος που διαμόρφωσε και καθόρισε ο Ουίλιαμ Φ. Μπάκλεϊ από τη δεκαετία του 1950. Sam Tanenhaus, Buckley: The Life and the Revolution That Changed America [Μπάκλεϊ: Ο βίος και η επανάσταση που άλλαξαν την Αμερική], Random House, 2025, σελ. 1018 Κανείς δεν θα γράψει ποτέ μια σημαντική βιογραφία για τον Ριτς Λόουρι. Ενώ οι αναφορές στον Ουίλιαμ Φ. Μπάκλεϊ τον νεότερο, ιδρυτή της National Review, συχνά μιλούν για το κενό που άφησε στον συντηρητικό χώρο με τον θάνατό του το 2008, λίγοι τολμούν να αναρωτηθούν αν η μετριότητα του διαδόχου του στο περιοδικό ήταν δικό του λάθος. Άλλωστε, ο Μπάκλεϊ επέλεξε τον Λόουρι το 1997 αντί για δύο πολλά υποσχόμενους νέους συντηρητικούς που συνέχισαν την καριέρα τους με επιρροή και κύρος: τον Ντέιβιντ Μπρουκς και τον Ντέιβιντ Φρουμ. Όσο έξυπνοι και αν ήταν, γράφει ο Σαμ Τάνενχουζ στο Buckley, την εξουσιοδοτημένη αλλά εντυπωσιακά ειλικρινή βιογραφία του, και οι δύο είχαν σαφή μειονεκτήματα στα μάτια του Μπάκλεϊ. «Θεώρησα ότι θα ήταν λάθος ο επόμενος εκδότης να μην είναι πιστός χριστιανός», είπε ο Μπάκλεϊ στο διοικητικό συμβούλιο της National Review. «Ο Τζορτζ [Γουίλ] συμφώνησε και πρόσθεσε ότι ο επόμενος εκδότης δεν πρέπει να είναι Καναδός». Έτσι, οι Μπρουκς και Φρουμ, Εβραίοι Καναδοί, αποκλείστηκαν. Ο Λόουρι ήταν ο εκλεκτός. Αυτό το στιγμιότυπο του αμερικανικού συντηρητικού κινήματος ταιριάζει με μια ευρύτερη άποψη που οι περισσότεροι αριστεροί θεωρούσαν δεδομένη ακόμη πριν ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκινήσει την πολιτική του άνοδο: ότι η Δεξιά υποκινείται ουσιαστικά, και ίσως θεμελιωδώς, από δυσάρεστες και παράλογες προκαταλήψεις. Οι συντηρητικοί που διαμαρτύρονται ότι αυτή η κατηγορία είναι άδικη συχνά αναφέρουν το παράδειγμα που έδωσε ο Μπάκλεϊ με το έργο και τη ζωή του. Όποια και αν ήταν τα ελαττώματά του, λένε, ο Μπάκλεϊ δημιούργησε ένα πεφωτισμένο συντηρητικό κίνημα, το οποίο έκτοτε έχει υποβαθμιστεί από προσωπικότητες όπως τον Τραμπ και τους οπαδούς του. Όπως πολύ καλά καταλαβαίνει ο Τάνενχαουζ, το διακύβευμα του βιβλίου Μπάκλεϊ –το οποίο χρειάστηκε περίπου τρεις δεκαετίες για να ολοκληρωθεί, και αυτό φαίνεται– είναι ότι μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την στροφή προς τον τραμπισμό και τον χαρακτήρα της αμερικανικής δεξιάς σε ευρύτερο επίπεδο. «Στην εποχή του, όπως και στη δική μας, κανείς δεν μπορούσε πραγματικά να πει τι ήταν ή τι έπρεπε να είναι ο αμερικανικός συντηρητισμός», γράφει ο Τάνενχαουζ. «Ο ίδιος ο Μπάκλεϊ προσπάθησε επανειλημμένα και τελικά τα παράτησε. Αλλά για σχεδόν μισό αιώνα, εκατομμύρια Αμερικανοί μπορούσαν με σιγουριά να πουν ποιος ήταν ο σημαντικότερος συντηρητικός της χώρας: ο Γουίλιαμ Φ. Μπάκλεϊ ο νεότερος». Ο Μπάκλεϊ γεννήθηκε το 1925, ο πέμπτος από τα δέκα αδέλφια που επέζησαν της παιδικής ηλικίας, από την Αλόιζ Στάινερ από την Νέα Ορλεάνη και τον Γουίλιαμ Φ. «Γουίλ» Μπάκλεϊ τον πρεσβύτερο, έναν δάσκαλο από το Τέξας που έγινε δικηγόρος, επενδυτής και σπεκουλαδόρος πετρελαίου. Τα χρόνια αμέσως πριν από τη γέννηση του γιου του, ο Γουίλ, που εργαζόταν στο Μεξικό, είχε υποστηρίξει τους αντεπαναστάτες με χρήματα και βοήθεια στη διακίνηση όπλων στη χερσόνησο Μπάχα Καλιφόρνια. Με το τέλος της επανάστασης απελάθηκε με χρέη ενός εκατομμυρίου δολαρίων και ένα ενθύμιο που αργότερα μοιράστηκε με νοσταλγία στα παιδιά του: ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο για ένα palacio που ονειρευόταν να χτίσει στη χώρα με τα πλούτη του. Αντ’ αυτού, ανακαίνισε την οικογενειακή έπαυλη στο Σάρον του Κονέκτικατ: Μπαίνοντας ήταν σαν να μεταφερόσουν σε έναν άλλο κόσμο – το δάπεδο με τα μπλε ψηφιδωτά πλακάκια, τα δέντρα σε γλάστρες και τα κρεμαστά φυτά, οι κληματαριές που σκαρφάλωναν προς τα πάνω, με τα τσαμπιά τους να τυλίγονται γύρω από τα σιδερένια κάγκελα του μπαλκονιού του δευτέρου ορόφου, όπου βρίσκονταν τα υπνοδωμάτια των παιδιών. … Περισσότερο από ένα όμορφο κτήμα, ήταν ένα προσεκτικά επιμελημένο όραμα. «Για να καταλάβεις τον Μπιλ Μπάκλεϊ», είπε αργότερα ένας φίλος, «πρέπει να καταλάβεις ότι είναι ένας καθολικός αριστοκράτης ισπανικής κοπής». Αλλά ενώ πέρασε μέρος της παιδικής του ηλικίας στο εξωτερικό –ως μέλος μιας κοσμοπολίτικης, διατλαντικής ελίτ– ο Μπάκλεϊ δεν επέτρεψε ποτέ στους συνομηλίκους του να ξεχάσουν ότι ήταν, στην πραγματικότητα, Αμερικανός. Όταν έφτασε σε ένα αγγλικό οικοτροφείο το 1938, ξεδίπλωσε μια αμερικανική σημαία μήκους 1,5 μέτρου και την κρέμασε πίσω από το κρεβάτι του – ένα «περήφανο σύμβολο του πατριωτισμού του, αλλά και της κοινής αντίθεσης της οικογένειας Μπάκλεϊ στον πόλεμο», εξηγεί ο Τάνενχαουζ. Αυτή η στάση τον οδήγησε σε διαμάχες με τους καθηγητές του εκεί και, μετά την επιστροφή του στις ΗΠΑ, στο Μίλμπρουκ, ένα προπαρασκευαστικό σχολείο στη Χάντσον Βάλλεϊ. Σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών εντάχθηκε στην οργάνωση America First Committee και απηύθυνε τον πρώτο του δημόσιο λόγο (ο δημόσιος λόγος ήταν ένα προαπαιτούμενο για την εισαγωγή στο Μίλμπρουκ), υπερασπιζόμενος τον Τσαρλς Λίντμπεργκ[1]: «Αν και ορισμένες από τις πεποιθήσεις του Λίντμπεργκ μπορεί να θεωρηθούν αμφιλεγόμενες, πρέπει να τον θαυμάζουμε για το θάρρος και την ειλικρίνειά του». Οι πεποιθήσεις αυτές περιλάμβαναν την υπεροχή της λευκής φυλής, και ο Μπάκλεϊ σύντομα ξεκαθάρισε σε ποια πλευρά βρισκόταν. «Επιστημονικές μετρήσεις», δήλωσε σε κατά την διάρκεια μιας σχολικής συζήτησης, «έχουν αποδείξει ότι οι νέγροι έχουν 10% χαμηλότερο IQ από τους λευκούς». Ο Γουίλιαμ Φ. Μπάκλεϊ και ο Γκορ Βιντάλ κατά τη διάρκεια της τηλεοπτικής κάλυψης του Συνεδρίου των Δημοκρατικών που μεταδόθηκε τον Αύγουστο του 1968. © Disney General / Getty Images / Ideal Image Αν και συμμετείχε σε συζητήσεις με ευστροφία και πυγμή τις οποίες είχε αποκτήσει στο πολυπληθές οικογενειακό τραπέζι, ο νεαρός Μπάκλεϊ ήταν, σύμφωνα με όλες τις μαρτυρίες, τόσο επιπόλαιος όσο και έξυπνος. Απέτυχε δύο φορές στις εισαγωγικές εξετάσεις για το Μίλμπρουκ, τη δεύτερη φορά αφού είχε πείσει τους δασκάλους του να περικόψουν το πρόγραμμα σπουδών του για να μπορέσει να συμμετάσχει σε ιστιοπλοϊκούς αγώνες. Ωστόσο, οι ακαδημαϊκές του επιδόσεις τελικά βελτιώθηκαν, όπως και το λεξιλόγιό του. Για να αναπληρώσει την καθυστερημένη εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας (η τρίτη γλώσσα του, μετά τα ισπανικά και τα γαλλικά), άρχισε να αποστηθίζει τις άγνωστες λέξεις που θα κοσμούσαν την μετέπειτα γραφή του. Και μετά από μια πολύ σύντομη θητεία στον στρατό κοντά στο τέλος του πολέμου, την οποία πέρασε κυρίως διεκπεραιώνοντας απολύσεις και εποπτεύοντας την εκπαίδευση αναλφάβητων νεοσυλλέκτων –«Σε κρατάει πραγματικά απασχολημένο», έγραψε στον πατέρα του, «ειδικά επειδή είναι τόσο απίστευτα ηλίθιοι»– τελικά κατέληξε στο Γέιλ. Μαζί με τον συνάδελφό του στην ομάδα ρητορικής, τον Μπρεντ Μπόουζελ, γρήγορα έγιναν περιζήτητοι στην ομάδα, αν και, σύμφωνα με τον Τάνενχαουζ το χλευαστικό του ύφος τού κόστιζε πόντους από τους κριτές. Το ίδιο και οι χειρονομίες του στο βήμα, που ενοχλούσαν την αντίπαλη ομάδα «προσποιούμενος ότι έπαιζε βιολί ενώ ο αντίπαλός του μιλούσε ή ότι βγάζει ένα μαντίλι», για να σκουπίσει υποτίθεται τα δάκρυά του. Η παρουσία του στη συζήτηση ήταν εξίσου εντυπωσιακή όσο τα λόγια του: «υπερβολικά επίσημος αλλά γοητευτικά ατημέλητος, με ανοιχτό σακάκι, τα χέρια στη μέση, σηκωμένος στις μύτες των ποδιών, τα δάχτυλά του να χαϊδεύουν αδιάφορα μια λαμπερή αγκράφα από το Τέξας, ενώ πρόφερε αργόσυρτα κοφτές φράσεις». Χρησιμοποίησε επίσης το ταλέντο του στην υποκριτική ως πρόεδρος της Yale Daily News. Το 1949, αντιδρώντας σε ένα ρεπορτάζ τού The Harvard Crimson που είχε λάβει ευρεία δημοσιότητα για τις παρακολουθήσεις που διεξήγαγε το FBI προκειμένου να συγκεντρώσει στοιχεία για τυχόν κομμουνιστικές δραστηριότητες του διδακτικού προσωπικού του Γέιλ, ο Μπάκλεϊ επικοινώνησε με την υπηρεσία για να καταστρώσει μια αντεπίθεση δημοσίων σχέσεων, που κορυφώθηκε με τον συντονισμό μιας εκδήλωσης στο πανεπιστήμιο, όπου κλήθηκαν πράκτορες για να απορρίψουν τις κατηγορίες και να απαντήσουν σε ερωτήσεις των φοιτητών. Ένας από τους πράκτορες εξέφρασε την ικανοποίησή του σε ένα σημείωμα προς τον Τζ. Έντγκαρ Χούβερ: «Είμαι πολύ εντυπωσιασμένος με τον Γουίλιαμ Μπάκλεϊ», έγραψε. «Αισθάνομαι σαφέστατα ότι θα ακούσουμε για αυτόν τον νεαρό άνδρα στα επόμενα χρόνια». Δεν χρειάστηκε να περιμένουν πολύ. Εντός ολίγων ημερών, ο Μπάκλεϊ ήταν ο κύριος ομιλητής σε μια εκδήλωση που διοργάνωσε ο Μέργουιν Χαρτ, φίλος του πατέρα του και ένας από τους εριστικούς επιχειρηματίες που αντιτίθενταν στο New Deal και υποστήριζαν τις εκδόσεις και τις οργανώσεις του ανερχόμενου συντηρητικού κινήματος. Η ομιλία του αφορούσε την αριστερή κατήχηση στα πανεπιστήμια. «Ήταν ένα πάγιο ζήτημα στον συντηρητικό Τύπο από τη δεκαετία του 1930», σημειώνει ο Τάνενχαουζ. Αλλά ο Μπιλ Μπάκλεϊ εμφανίστηκε μπροστά τους όχι ως δημοσιογράφος της Chicago Tribune ή ως παρωχημένος γέρος, αλλά ως η απόλυτη εσωτερική φωνή μιας ανερχόμενης γενιάς: ο βασιλιάς των απόφοιτων του Γέιλ, που μετέφερε νέα για το τι συνέβαινε, όχι στη δεκαετία του ’30 (παλιά χρόνια), αλλά τώρα, αυτή τη στιγμή, μέσα στους γυάλινους πύργους. Ακόμα και όταν γίνονταν έρευνες για ύποπτους κομμουνιστές και απομακρύνονταν από τις θέσεις τους στον πανεπιστημιακό χώρο, τα αμερικανικά πανεπιστήμια, όπως ισχυριζόταν ο Μπάκλεϊ, ασφυκτιούσαν από «μια διανοητική ατμόσφαιρα κολεκτιβισμού», η οποία δεν απειλούσε μόνο την ποιότητα και την ακεραιότητα της αμερικανικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης – το ίδιο το μέλλον βρισκόταν σε κίνδυνο. «Εκατοντάδες χιλιάδες φοιτητές αποφοιτούν από τα πανεπιστήμια κάθε χρόνο και η επιρροή τους διαχέεται σε ολόκληρη τη χώρα», προειδοποιούσε. Βρίσκουν θέσεις εργασίας στην κυβέρνηση, σε εφημερίδες, στη δημόσια διοίκηση. Σε λίγα χρόνια, η διανοητική κολεκτιβιστική τάση των πανεπιστημίων μεταφράζεται σε νομοθεσία και δημόσια πολιτική. Εσείς και εγώ είμαστε τα θύματα. Αυτές ήταν οι ιδέες που έκαναν τον Μπάκλεϊ έναν από τους πρώτους πρωτοπόρους του εντυπωσιασμού στα πανεπιστήμια, μια τάση που παραμένει επικερδής μέχρι και σήμερα. Ωστόσο, το βιβλίο που ανέπτυξε τις θέσεις του, God and Man at Yale (Ο Θεός και ο Άνθρωπος στο Γέιλ, 1951), απομακρύνθηκε από τις συνηθισμένες ρήσεις σχετικά με τη σημασία της διανοητικής πολυμορφίας και του ανοιχτού διαλόγου. Η ακαδημαϊκή ελευθερία, υποστήριξε ο Μπάκλεϊ, δεν ήταν ένα υγιές ιδανικό από το οποίο το Γέιλ και άλλα πανεπιστήμια είχαν παρεκκλίνει, αλλά μια απλή «πρόληψη» που τα πανεπιστήμια δεν θα μπορούσαν ποτέ να υποστηρίξουν με αξιοπιστία. «Το Γέιλ (και υποθέτω ότι το ίδιο ισχύει και για τα περισσότερα κολέγια και πανεπιστήμια) ακολουθεί μια ορθοδοξία», έγραψε. «Υπάρχουν όρια εντός των οποίων πρέπει να διατηρούν τις απόψεις τους τα μέλη του διδακτικού προσωπικού αν θέλουν να είναι “ανεκτά”». Και το Γέιλ, υποστήριξε, ήταν υποχρεωμένο να απορρίψει τον αριστερισμό και να παραμείνει πιστό στις παραδοσιακές αξίες των αποφοίτων και των μελών του διοικητικού συμβουλίου του. Αυτό σήμαινε την απομάκρυνση των αριστερών υλικών από τα προγράμματα σπουδών και την απόλυση των υπονομευτών φιλελεύθερων διδασκόντων, όπως ο ιστορικός Ραλφ Τέρνερ, του οποίου οι σχολιασμοί στην τάξη γέμιζαν τους φοιτητές με «υποψίες και αμφιβολίες για τη θρησκεία», ή ο κοινωνιολόγος Ρέιμοντ Κένεντι, ο οποίος παρομοίως χρησιμοποιούσε «επιβλαβείς τεχνικές για να υπονομεύσει τις αρχές του Χριστιανισμού». Μία από αυτές τις «επιβλαβείς τεχνικές» ήταν μια ατάκα του Κένεντι: «Το μόνο που ξέρω για τον παράδεισο είναι ότι πρέπει να υπάρχει τρομερός συνωστισμός εκεί!». Το βιβλίο έγινε αμέσως επιτυχία και μπεστ σέλερ – εν μέρει χάρη σε μια διαφημιστική καμπάνια που χρηματοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τον πατέρα του Μπάκλεϊ. Πέρα από αυτή τη βοήθεια, ο Μπάκλεϊ ήταν πραγματικά ενδιαφέρων – ένας τολμηρός συγγραφέας με φρέσκο πρόσωπο εντός μια ιδεολογικής παράδοσης όπου κυριαρχούσαν ξεροκέφαλοι γέροι. «Ο Μπιλ Μπάκλεϊ», έγραψε ο Ντουάιτ Μακντόναλντ συνδυάζει τον οπορτουνισμό και την αποφασιστικότητα με έναν τρόπο που μερικές φορές προκαλεί σύγχυση. … Με έντονο βλέμμα, σφιγμένα χείλη, ψηλόλιγνος και ασκητικός, είναι παθιασμένος με τις βασικές αρχές, εκφραστικός σε σχεδόν τρομακτικό βαθμό και προφανώς προτιμά να διαφωνεί παρά να τρώει. Όπως περιγράφει λεπτομερώς ο Τάνενχαουζ, ο Μπάκλεϊ μετέφερε αυτή την υπερφυσική αυτοπεποίθηση στις ομιλίες του, απευθυνόμενος στο κοινό της Αμερικανικής Λεγεώνας, των γυναικείων καθολικών επιτροπών, των θρησκευτικών οργανώσεων, των παραρτημάτων της οργάνωσης των Ιπποτών του Κολόμβου, της Επιτροπής της Ημέρας της Αμερικανικής Σημαίας, της Ad-Sell της Οκλαχόμα Σίτι («Κλειστή Λέσχη 800 κορυφαίων επιχειρηματιών και επαγγελματιών»). … Ίσως να μην ήταν ο καλύτερος νέος συντηρητικός συγγραφέας και ομιλητής, αλλά γρήγορα έγινε ο πιο διασκεδαστικός – και μάλλον αντιπροσώπευε ένα νέο είδος δημόσιου προσώπου: όχι ακριβώς δημοσιογράφος ή σχολιαστής ή αναλυτής, αλλά ένας ιδεολόγος που έδινε παράσταση. Έγινε επίσης πολιτικός παράγοντας, γράφοντας επιθετικές διαφημίσεις και πολιτικούς λόγους για λογαριασμό του Τζόζεφ Μακάρθι. Στο βιβλίο McCarthy and His Enemies (Ο Μακάρθι και οι εχθροί του) που συνέγραψε το 1954 μαζί με τον πρώην συνάδελφο και κουνιάδο του πλέον Μπρεντ Μπόζουελ, ανέλαβε την υπεράσπιση των ανακρίσεων του Μακάρθι, «ελαχιστοποιώντας τις παραλείψεις και τις διαστρεβλώσεις του, τις συκοφαντίες και τις βρισιές – όλα αυτά είναι συγχωρητέες υπερβολές ενός έντιμου ανθρώπου που κάνει σημαντικό έργο», γράφει ο Τάνενχαουζ. Ο Μπάκλεϊ κέρδισε ακόμη περισσότερους αναγνώστες ως αρθρογράφος και ως ιδρυτής και εκδότης της National Review, που κυκλοφόρησε το 1955 ως μια πιο κομψή και εκλεπτυσμένη απάντηση στα φιλελεύθερα περιοδικά και εφημερίδες γνώμης σε σχέση με το συνονθύλευμα συντηρητικών εκδόσεων που υπήρχαν ήδη στην αγορά. Με ένα σεβαστό όργανο επικοινωνίας, πίστευε ότι ο συντηρητισμός θα μπορούσε να προωθηθεί περαιτέρω στο πολιτικό προσκήνιο. Αν και ο Μπάκλεϊ συνέχισε να γράφει παραγωγικά προς αυτόν τον σκοπό, ήταν η τηλεόραση –οι συζητήσεις κατά τη διάρκεια της υποψηφιότητάς του για δήμαρχος της Νέας Υόρκης το 1965, οι διαβόητες αντιπαραθέσεις με τον Γκορ Βιντάλ το 1968, οι συνεχείς εμφανίσεις του σε βραδινά τηλεοπτικά προγράμματα και η δική του εκπομπή, το «Firing Line» (Γραμμή του Πυρός)– που τον έκανε γνωστό στο ευρύ κοινό από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 και μετά. «Είχε την αρετή, σπάνια μεταξύ των Αμερικανών διανοουμένων, να μην μιλάει ποτέ με υπεροψία στους ακροατές του, ανεξάρτητα από το ποιοι ήταν», γράφει ο Τάνενχαουζ. «Θεωρούσε με σιγουριά –το γνώριζε από την εμπειρία του– ότι το κοινό ζωντάνευε στο άκουσμα της δικής του ιδιαίτερης μουσικής: το ιδιόρρυθμο λεξιλόγιο και η περίτεχνη σύνταξη, οι ευφάνταστες εικόνες, η ειρωνεία, η ύφανση της λογικής και της σοφιστείας». Και καθώς προσπαθούσε να προσελκύσει περισσότερους Αμερικανούς στις συντηρητικές απόψεις μέσω των συζητήσεων στον αέρα, ο Μπάκλεϊ εισερχόταν επίσης στο ρεπουμπλικανικό κατεστημένο. Παρ’ όλα αυτά, ο Μπάκλεϊ δεν ήταν τόσο ένας έμπειρος άνθρωπος του εσωτερικού κύκλου της Ουάσιγκτον που κινούσε τα νήματα, όσο μια σεβαστή φωνή με αιχμηρές και συχνά αυτόκλητα διατυπούμενες απόψεις, ένα εντυπωσιακά μεγάλο δίκτυο επαφών και, υπό τον Ρόναλντ Ρέιγκαν, αρχισυντάκτης του αγαπημένου περιοδικού του Προέδρου. Ωστόσο, σταδιακά έχασε έδαφος τόσο από τους πιο χοντροκομμένους αντιδραστικούς της Νέας Δεξιάς, με την ανερχόμενη γενιά των πολιτικών ψυχαγωγικών σχολιαστών όπως ο Ρας Λίμπο, όσο και από τους νεοσυντηρητικούς, οι οποίοι στήριξαν το δικό τους περιοδικό, το The Weekly Standard, στα μέσα της δεκαετίας του 1990 και τον δικό τους πρόεδρο το 2000, καθώς ο Μπάκλεϊ εν μέρει αποσυρόταν από τη δημόσια ζωή. «Η στήλη του Μπάκλεϊ παρέμεινε η μόνη σταθερή πλατφόρμα του, και την χρησιμοποίησε για να κάνει μια απροσδόκητη ρήξη με το κόμμα του με αφορμή τον δεύτερο πόλεμο στο Ιράκ το 2003», υποστηρίζει ο Τάνενχαουζ. Χωρίς δεσμούς με τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους –ο μόνος άνθρωπος της κυβέρνησης που γνώριζε ήταν ο Ντόναλντ Ράμσφελντ, από την λέσχη Bohemian Grove– είχε αποστασιοποιηθεί και από τον εξωτερικό κύκλο των υποστηρικτών και των θαυμαστών του. Είχε παραχωρήσει τον ρόλο του προπαγανδιστή σε άλλους και, πιο ελεύθερος πλέον, είχε εισέλθει στη χειμερινή περίοδο, με τη φωτεινή της διαύγεια. Ο Τάνενχαουζ, παραδόξως σε αυτό το σημείο δεν έχει δίκιο. Τα κείμενα του Μπάκλεϊ για το Ιράκ ήταν στην πραγματικότητα ασαφή και συγκεχυμένα, κάτι που εξυπηρετούσε τους υποστηρικτές του πολέμου. Αν και εξέφρασε σκεπτικισμό για τον πόλεμο ως σχέδιο οικοδόμησης έθνους, υποστήριξε την εισβολή –«Αν ο κ. Μπους έχει αναλύσει σωστά τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών, θα προχωρήσει σε ενέργειες για την απομάκρυνση του Σαντάμ Χουσεΐν», έγραψε τον Ιανουάριο του 2003– και υποστήριξε τον σεβασμό στον Μπους ως επικεφαλής του στρατού του έθνους, ακόμη και όταν η αιτιολογία του για τον πόλεμο και η κατάσταση στο Ιράκ άρχισαν να καταρρέουν. «Δεν έχει νόημα να υποστηρίζουμε την απόσυρση», έγραψε τον Ιανουάριο του 2005, «εκτός αν ο κ. Μπους μας ζητήσει να το κάνουμε». Συνολικά, το πορτρέτο που σκιαγραφεί ο Τάνενχαουζ για τις μεταγενέστερες απόψεις και δραστηριότητες του Μπάκλεϊ είναι ατελές. Μόνο μερικές δεκάδες από τις άνω των οκτακοσίων σελίδων του βιβλίου είναι αφιερωμένες στα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια της ζωής του. Αλλά η ιστορία που ο Τάνενχαουζ θέλει περισσότερο να διηγηθεί –η άνοδος και η ακμή του Μπάκλεϊ και του κινήματός του– τελειώνει στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Ο Τάνενχαουζ αφηγείται αυτή την ιστορία με γλαφυρό τρόπο, αναδεικνύοντας μια σειρά από εξίσου συναρπαστικούς στενούς συνεργάτες και συμμάχους, μεταξύ των οποίων συντηρητικές προσωπικότητες όπως ο Γούιλμουρ Κένταλ[2] και ο Γουίτακερ Τσέιμπερς[3], αλλά και λιγότερο γνωστά πρόσωπα όπως ο οξύθυμος λασπολόγος πρώην κομμουνιστής Γουίλι Σλαμ, ο οποίος συνέβαλε στη διαμόρφωση της National Review πριν συγκρουστεί με τον Μπάκλεϊ, και τον Μπόουζελ, ο οποίος αποχώρησε από το στρατόπεδο του Μπάκλεϊ με ακόμη πιο δραματικό τρόπο, καθώς βυθίστηκε όλο και περισσότερο στον ακραίο ακτιβισμό κατά των αμβλώσεων και την ψυχική ασθένεια. Το συντηρητικό κίνημα, όπως καθιστά σαφές ο Τάνενχαουζ, ήταν το αποτέλεσμα της συλλογικής προσπάθειας πολλών ανθρώπων. Η εικόνα του Μπάκλεϊ ως ηγέτη του όπως αναδύεται από την αφήγησή του δεν είναι αυτή ενός διοικούντος στρατηγού, αλλά μιας μαζορέτας που χορεύει με την μπαγκέτα του στην κεφαλή μιας μακράς πομπής. «Η πραγματική ειδικότητα του Μπάκλεϊ ως συγγραφέα και ομιλητή –που τελικά έφτασε σε επίπεδα που πλησίαζαν τη μεγαλοφυΐα– ήταν η διανοητική κωμωδία», υποστηρίζει ο Τάνενχαουζ, «μια σχεδόν συνεχής ανταλλαγή αστείων». Αυτή είναι μια από τις πιο ευγενικές του προσπάθειες να δείξει ότι ο Μπάκλεϊ δεν ήταν τόσο έξυπνος όσο προσπαθούσε να φαίνεται. «Ο ρόλος του Μπάκλεϊ», λέει αλλού, «δεν ήταν ποτέ να δώσει θεωρητική ουσία στο κίνημα. Δεν ήταν ο καλύτερος ή ο πιο σοβαρός στοχαστής του. Ήταν η πιο εκφραστική φωνή του». Υπάρχουν παραλλαγές αυτής της ιδέας σε όλο το βιβλίο, ίσως πιο έντονα στην περιγραφή τού The Revolt Against the Masses (Η εξέγερση ενάντια στις μάζες[4]), της μοναδικής, αποτυχημένης προσπάθειας του Μπάκλεϊ να δημιουργήσει ένα πρωτότυπο έργο συντηρητικής πολιτικής φιλοσοφίας. Το προσχέδιο που παρέδωσε στον εκδότη ήταν χαώδες και παρέμεινε ημιτελές. Είναι περίεργο, όμως, δεδομένης αυτής της αξιολόγησης των ταλέντων του Μπάκλεϊ, ότι ο Τάνενχαουζ περιλαμβάνει τόσο λίγο υλικό από την [εκπομπή του] Firing Line, το οποίο πιθανότατα θα είναι η πιο διαχρονική κληρονομιά του. Χάρη στο YouTube, όσοι δεν έχουν διαβάσει ποτέ τις στήλες ή τα βιβλία του Μπάκλεϊ μπορούν να τον παρακολουθήσουν να συζητά δημόσια ή να παριστάνει πως συζητά δημόσια για τον έλεγχο των όπλων, την ανισότητα, τις αμβλώσεις, την πολιτική στα πανεπιστήμια και άλλα που ακούγονται ιδιαίτερα και ίσως θλιβερά οικεία στα σύγχρονα αυτιά, αν και οι συζητήσεις χαρακτηρίζονται από μια ευγένεια που νοσταλγούν τόσο οι συντηρητικοί όσο και οι φιλελεύθεροι. Πολλοί που δεν πίστεψαν ποτέ στον συντηρητισμό του Μπάκλεϊ πείστηκαν από τη φαντασίωση του δημόσιου διαλόγου που προσέφερε – την μείωση του θορύβου και της αναταραχής της πολιτικής στο επίπεδο μιας συζήτησης σαλονιού. Αλλά παρά την εγκάρδια συμπεριφορά που επιδείκνυαν ο Μπάκλεϊ και οι καλεσμένοι του συζητώντας για τα ζητήματα που διχάζουν την Αμερική, η χώρα στην πραγματικότητα διχαζόταν. Μια μεγαλύτερη, πιο εντυπωσιακή ομάδα δημόσιων διανοουμένων και πιο φιλόδοξα πολιτικά μέσα ενημέρωσης μπόρεσαν να εκφράσουν πιο αποτελεσματικά τη διχόνοια εκείνης της εποχής περισσότερο από όσο μπορούν τα δικά μας μέσα σήμερα, αλλά δεν μπόρεσαν να την τιθασεύσουν. Όσο εύγλωττοι και αν ήταν ο Μπάκλεϊ και οι ομότιμοί του, οι προσεκτικά επιλεγμένες λέξεις και οι καλοί τους τρόποι δεν εμπόδισαν τους σπόρους του σημερινού πολιτικού κλίματος να ριζώσουν. Από την πλευρά του ο Μπάκλεϊ ήταν ένας αμετανόητος ιδεολόγος – ένας αυτοαποκαλούμενος εχθρός της αδικαιολόγητης ομοψυχίας και της δικομματικής συναίνεσης. Πάλεψε με νύχια και με δόντια για να εδραιώσει τη συντηρητική ηγεμονία στην Αμερική και θεωρούσε το Firing Line ως μέρος αυτού του εγχειρήματος. Το αντιλαμβανόταν επίσης ως θέατρο. Αυτό αποτυπώνεται στις πιο ασταθείς στιγμές της εκπομπής: ένας Τίμοθι Λίρι[5] με γουρλωμένα μάτια και χάντρες που λέει στον Μπάκλεϊ: «Θέλω να σε κάνω να ξεσηκωθείς και να πέσεις ξερός»· ο Άλεν Γκίνσμπεργκ[6] που παίζει ακορντεόν και τραγουδάει αυθόρμητα το μάντρα Hare Krishna για ένα ολόκληρο λεπτό χωρίς διακοπή· ο Μίλτον Χένρι, πρώτος αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας της Νέας Αφρικής,[7] που εμφανίζεται μαζί με δύο σωματοφύλακες σε στρατιωτικές στολές για να υποστηρίξει τον αυτονομισμό των μαύρων. Η επιτυχία της εκπομπής δεν οφειλόταν τόσο στην υπόσχεση ότι ο Μπάκλεϊ θα πειθόταν πραγματικά από τα επιχειρήματα των καλεσμένων αυτών, όσο στις διασκεδαστικές αντιδράσεις του σε αυτά – μια λάμψη στο βλέμμα, ένα σαρκαστικό σχόλιο, μια αβίαστη απόρριψη με ένα χαμόγελο. Αυτό, απλά, ήταν πολιτική ως ψυχαγωγία. Και το γεγονός αυτό μπορεί να αποτελεί έναν σοβαρό λόγο για να συνδέσει κανείς τον Μπάκλεϊ με τον Τραμπ, όπως πολλοί έχουν κάνει και όπως πολλοί άλλοι έχουν αρνηθεί να κάνουν. Αλλά για να προσδιορίσει κανείς αν ο συντηρητισμός του Μπάκλεϊ προανήγγειλε την σημερινή Δεξιά πιο ουσιαστικά, πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη τις πραγματικές αρχές αυτού του συντηρητισμού. Αν και το Η εξέγερση ενάντια στις μάζες δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, ο Μπάκλεϊ δημοσίευσε ένα μικρότερο μανιφέστο με τίτλο Up from Liberalism (Μετά από τον Φιλελευθερισμό) το 1959. Ενώ τους συντηρητικούς φαινόταν συχνά πως τους ένωνε μόνο η κοινή τους αντίθεση στον φιλελευθερισμό, ο Μπάκλεϊ υποστήριξε ότι συμμερίζονταν ορισμένες θεμελιώδεις αρχές. «Όταν κατευθύνετε πολιτικά την οικονομική δραστηριότητα μιας χώρας», έγραψε η οικονομία χάνει την ικανότητα της απεριόριστης ανταπόκρισής της στις ατομικές προτιμήσεις, η οποία εκφράζει συγκεκριμένα την ατομική βούληση σε υλικά θέματα. Εάν συγκεντρώνετε την πολιτική εξουσία, χάνετε την επαφή με την πραγματικότητα, διότι η πραγματικότητα είναι μια στενή και εξατομικευμένη σχέση μεταξύ των ατόμων και εκείνων με τους οποίους ζουν· οι αφαιρέσεις των κοινωνικών σχεδιαστών της μεγάλης οθόνης δεν μπορούν να την αντικαταστήσουν. Το σωζόμενο υλικό από το Η εξέγερση ενάντια στις μάζες, γράφει ο Τάνενχαουζ, υποδηλώνει ότι η περιφρόνηση για τη δημοκρατία, η οποία είναι εμφανής στον ίδιο τον τίτλο του βιβλίου, ήταν το κύριο θέμα του: Στο βιβλίο του Η εξέγερση ενάντια στις μάζες, ο Μπάκλεϊ ρώτησε: «Ποιος κυβερνά την Αμερική;». Η απάντηση αυτή τη φορά ήταν «οι μάζες». Δεν διοικούσαν επίσημα τη χώρα, «αλλά όλο και περισσότερο αποφασίζουν τι είδους ζωή θα ζήσουμε όλοι, γιατί η εξουσία είναι δική τους, και η δόξα ακόμα είναι δική τους, τέτοιος είναι ο ενθουσιασμός και η επιρροή των κολαούζων τους». Λόγω της αυξανόμενης εξουσίας τους, η μεγάλη απαίτηση τώρα, η ουσία του υπερδημοκρατισμού,[8] ήταν η ισότητα: «ο εξισωτισμός … που ανατρέπει την τάξη, τα έθιμα, τις φυσικές, υγιείς και ευεργετικές ιεραρχικές δομές». Μία από τις «ιεραρχικές δομές» που διαμόρφωναν ένα μεγάλο τμήμα της αμερικανικής κοινωνίας όταν ο Μπάκλεϊ ξεκίνησε την καριέρα του ήταν, φυσικά, ο φυλετικός διαχωρισμός. Όπως αποκαλύπτει για πρώτη φορά ο Τάνενχαουζ, η οικογένεια Μπάκλεϊ χρηματοδοτούσε προσωπικά την Camden News, μια εφημερίδα υπέρ του διαχωρισμού στο Κάμντεν της Νότιας Καρολίνας, όπου ζούσαν κατά καιρούς. Ο Μπάκλεϊ, αν και τηρούσε αποστάσεις από την εφημερίδα, εξέφρασε τις απόψεις της οικογένειάς του στο περιβόητο άρθρο του 1957 για τη National Review, με τίτλο «Γιατί πρέπει να επικρατήσει ο Νότος». «Το κεντρικό ερώτημα που προκύπτει», έγραψε, κατά πόσον η λευκή κοινότητα στον Νότο έχει το δικαίωμα να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να επικρατήσει, πολιτικά και πολιτισμικά, σε περιοχές στις οποίες δεν είναι αριθμητικά κυρίαρχη. Η νηφάλια απάντηση είναι ναι – η λευκή κοινότητα έχει αυτό το δικαίωμα επειδή, προς το παρόν, είναι η προηγμένη φυλή. Ο Μπάκλεϊ συνέχισε να επιτίθεται στην εκστρατεία για φυλετική ισότητα και τη δεκαετία του 1960. Το 1965, κατά τη διάρκεια της διάσημης συζήτησής του με τον Τζέιμς Μπόλντουιν,[9] δήλωσε ότι η [πολιτεία του] Μισισιπή θα ήταν καλύτερα να στερήσει το δικαίωμα ψήφου από τους λευκούς που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις παρά να το παραχωρήσει στους Αφροαμερικανούς. Λιγότερο γνωστή είναι η δήλωσή του το 1961 ότι οι Αφρικανοί θα είναι έτοιμοι για αυτοδιάθεση «όταν σταματήσουν να τρώνε ο ένας τον άλλον». Και όταν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ο νεότερος, ο οποίος για χρόνια αποτελούσε αντικείμενο χλευασμού και καταδίκης στη National Review, δολοφονήθηκε το 1968, ο Μπάκλεϊ, μετά από μια τυπική συλλυπητήρια δήλωση, σχολίασε ότι ο δολοφόνος του μπορεί να είχε αφομοιώσει τις απόψεις, τόσο ελεύθερα διαθέσιμες, σχετικά με την υπεροχή της ατομικής συνείδησης, απόψεις τις οποίες ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο Θεός να αναπαύσει την ταραγμένη ψυχή του, είχε αποδεχθεί τόσο ευρέως και αδιακρίτως. Ο Μπάκλεϊ, όπως συχνά λέγεται, «εξελίχθηκε» στα θέματα φυλής, αναθεωρώντας τις προηγούμενες απόψεις του για τον φυλετικό διαχωρισμό – χάρη, εν μέρει, όπως υποστηρίζει ο Τάνενχαουζ, στις επαφές του με προσωπικότητες όπως ο Τζέσι Τζάκσον[10] και ο Μοχάμεντ Άλι. Λιγότερο συχνά αναφέρεται ότι αυτή η εξέλιξη δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Το 1992, για παράδειγμα, ο Πίτερ Μπράιμλοου, ένας Βρετανός δημοσιογράφος που έγινε συντάκτης στη National Review και θα ίδρυε το 1999 τον ιστότοπο των λευκών εθνικιστών VDARE, δημοσίευσε ένα μακροσκελές άρθρο στο εξώφυλλο της εφημερίδας με τίτλο «Ώρα να επανεξετάσουμε τη μετανάστευση;». «Οι Αμερικανοί», προειδοποίησε, «καλούνται τώρα να εγκαταλείψουν τους δεσμούς μιας κοινής εθνικότητας και αντ’ αυτού να εμπιστευτούν εξ ολοκλήρου την ιδεολογία για να διατηρήσουν την ενότητα του κράτους τους». Τρία χρόνια αργότερα, κλήθηκε να αναπτύξει περαιτέρω τις απόψεις του σε μια ειδική εκπομπή-συζήτηση του Firing Line, όπου ο Μπάκλεϊ τον συνόδευσε στην υπεράσπιση της πλήρους διακοπής της μετανάστευσης, με το επιχείρημα ότι η Αμερική πρέπει «να σκεφτεί την κουλτούρα και το ήθος που επιθυμούμε να διατηρήσουμε». Ο Μπάκλεϊ έθεσε τότε ένα ρητορικό ερώτημα: «Σημαίνει αυτό ότι είναι πιο δύσκολο να αφομοιωθούν οι Αϊτινοί και οι Μεξικανοί από τους Βρετανούς και τους Ιταλούς; Ναι». Ο περιορισμός της μετανάστευσης ήταν, στην πραγματικότητα, ένα από τα κύρια θέματα που απασχόλησαν τον Μπάκλεϊ τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ιδιαίτερα και όπως ήταν αναμενόμενο μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, όταν η προσοχή του στράφηκε σε αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε «το μουσουλμανικό πρόβλημα». Η απειλή για τον «βρετανικό τρόπο ζωής» στον 21ο αιώνα, έγραψε το 2007, δεν έχει «τη μορφή ενός ηπειρωτικού στρατού που απειλεί με εισβολή ή ναζιστικών βομβαρδιστικών που σκιάζουν τον ουρανό. Η απειλή τώρα είναι η μουσουλμανική μετανάστευση». Σε μια στήλη του 2004, όπου μεταξύ άλλων χλεύασε την ιδέα «ότι το προσωπικό ασφαλείας στα αεροδρόμια δεν πρέπει να δίνει μεγαλύτερη προσοχή σε 30χρονους μουσουλμάνους από τη Μέση Ανατολή που ονομάζονται Μοχάμεντ από ό,τι στη Σίρλεϊ Tεμπλ», ο Μπάκλεϊ χαρακτήρισε τη μετανάστευση κύρια πρόκληση της σύγχρονης εποχής που δεν έχει αντιμετωπιστεί. Αυτό συμβαίνει επειδή το σύνολο του πολιτικού μας κατεστημένου δειλιάζει μπροστά σε οποιαδήποτε υπόνοια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι εχθρικές απέναντι στη μετανάστευση. Έχουμε νόμους, αλλά προφανώς έχουν δημιουργηθεί με μοναδικό σκοπό να παραβιάζονται. Ο Τάνενχαουζ δεν ασχολείται καθόλου με αυτά τα μεταγενέστερα κείμενα. Αν και δεν εντάσσονται στην περίοδο της μεγαλύτερης απήχησης του Μπάκλεϊ, αποτελούν μέρος της κληρονομιάς του και μειώνουν σημαντικά την ευρέως αντιληπτή απόστασή του από τη σύγχρονη Δεξιά. Ο Μπάκλεϊ ξεκίνησε την καριέρα του προειδοποιώντας για τον ανεξέλεγκτο φιλελευθερισμό στα πανεπιστημιακά campus και την ολοκλήρωσε προειδοποιώντας για τις καταστροφές που θα προκαλούσε η υπερβολική εισροή μεταναστών στην αμερικανική κοινωνία και τη Δύση. Η άνοδος μιας ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης που κηρύσσει ανοιχτά πόλεμο κατά των φιλελεύθερων πανεπιστημίων και των μεταναστών πρέπει να θεωρηθεί ως το αποκορύφωμα του συντηρητικού σχεδίου, όπως το διαμόρφωσε και το όρισε ο Μπάκλεϊ. Αν μη τι άλλο, η ιδέα ότι η μετάβαση από τον Μπάκλεϊ στον Τραμπ αποτελεί έναν αντιδραστικό εκφυλισμό του κινήματος δεν είναι απόλυτα δίκαιη για τον Τραμπ, ο οποίος ποτέ δεν υποστήριξε ανοιχτά την de jure πολιτική διακρίσεων και ήταν πιο υποστηρικτικός ως προς τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων από ό,τι ο Μπάκλεϊ. Όσον αφορά τα βασικά ζητήματα της κοινωνικής ισότητας, η επιστροφή στην πολιτική του Μπάκλεϊ θα ήταν ένα βήμα προς τα πίσω. Θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει ότι ο Μπάκλεϊ θα είχε καταδικάσει, για παράδειγμα, την προσπάθεια ανατροπής των εκλογών του 2020 ή την επίθεση της 6ης Ιανουαρίου στο Καπιτώλιο. Αυτό φαίνεται να αληθεύει. Είναι επίσης γεγονός, ωστόσο, ότι ήταν πρωτοπόρος στο είδος των ρητορικών τεχνασμάτων που χρησιμοποιούν σήμερα οι συντηρητικοί για να δικαιολογήσουν ή να εξηγήσουν τις ενέργειες του Τραμπ – οι οποίες, όπως μας λένε συχνά, έχουν μεγαλοποιηθεί από υστερικούς, αποκομμένους από την πραγματικότητα φιλελεύθερους που αρνούνται να κατανοήσουν την απήχησή του. Κατά τη διάρκεια της μακράς καριέρας του, ο Μπάκλεϊ έλεγε το ίδιο όχι μόνο για τον πρώην εργοδότη του Τζόζεφ Μακάρθι, αλλά και για προσωπικότητες όπως ο Μπάρι Γκόλντγουότερ[11], ο Τζορτζ Γουάλας[12] και ο Πατ Ρόμπερτσον[13]. Είναι αλήθεια ότι ο Μπάκλεϊ αποκήρυξε τους παλαβούς της John Birch Society[14]. Είναι επίσης αλήθεια ότι έγραψε προς υπεράσπιση του στρατηγού Έντγουιν Γουόκερ, ενός συνωμοσιολόγου και υποψηφίου για κυβερνήτη του Τέξας το 1962, ο οποίος είχε επιτεθεί σε έναν δημοσιογράφο και είχε κατηγορήσει τον Έντουαρντ Ρ. Μάροου[15] και την Έλενορ Ρούσβελτ ότι ήταν κομμουνιστές. «Εντάξει, οι απόψεις του στρατηγού ήταν κακώς νοούμενες, χονδροειδώς διατυπωμένες και εξωφρενικές εκ πρώτης όψεως», έγραψε σε μια από τις πρώτες του στήλες. Ωστόσο, χαρακτήρισε ως προφανώς άδικο το γεγονός ότι ο Γουόκερ «υποτιμήθηκε και έγινε αντικείμενο χλευασμού από εκείνους που δεν θα έπιναν ένα κουτάλι μουρουνέλαιο για να βοηθήσουν τη χώρα τους». Και μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου Watergate, ο Μπάκλεϊ αφιέρωσε μεγάλο μέρος του χρόνου του υπερασπιζόμενος –δημόσια και νομικά, με δικά του έξοδα– έναν από τους συνωμότες, τον E. Χάουαρντ Χαντ, έναν στενό φίλο ο οποίος είχε διατελέσει προϊστάμενός του κατά την διάρκεια μιας σύντομης και ασήμαντης θητείας του στη CIA μετά το πανεπιστήμιο. Η διάρρηξη για την οργάνωση της οποίας φυλακίστηκε ο Χαντ, έγραψε ο Μπάκλεϊ, ήταν «ένα τραγικό λάθος κρίσης, χωρίς καμία σχέση με οποιονδήποτε εγωιστικό σκοπό· και μάλιστα ο ίδιος θεωρούσε ότι ήταν, όσο λάθος και αν ήταν, ως προς το συμφέρον της χώρας του». Οι δικαιολογίες που ο Μπάκλεϊ χρησιμοποιούσε για τον εαυτό του κάθε τόσο δεν ήταν περισσότερο πειστικές. Όπως αφηγείται ο Τάνενχαουζ, η National Review ανταποκρίθηκε στη δημοσίευση των Pentagon Papers με μια ψεύτικη είδηση – την κυκλοφορία πλαστών εγγράφων που υποτίθεται ότι είχαν αποκρυφθεί και τα οποία υποστήριζαν την άποψη ότι ο πόλεμος του Βιετνάμ μπορούσε να κερδηθεί με στρατιωτική κλιμάκωση, με στόχο να δείξει ότι τα αρχεία που είχε ανακαλύψει ο Ντάνιελ Έλσμπεργκ[16] μπορεί να ήταν αμφιβόλου προέλευσης ή επιλεκτικά. Εξαπατημένη από τα fake news, η Washington Post δημοσίευσε ένα άρθρο σχετικά με τα ευρήματα της National Review, και το Πεντάγωνο και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ άρχισαν να αναζητούν τον υπεύθυνο για τη διαρροή. Τελικά, μετά από μια γενικευμένη αλλά σύντομη κατακραυγή, ο Μπάκλεϊ ομολόγησε σε μια στήλη του ότι ο Τύπος θα έπρεπε να είχε κάνει περισσότερα για να επιβεβαιώσει την είδηση. Ο ίδιος γνώριζε ότι δεν θα έπειθε κανέναν. «Χαιρετώντας τους δημοσιογράφους στη Νέα Υόρκη σε μια πολυπληθή συνέντευξη Τύπου», γράφει ο Τάνενχαουζ, «ο Μπάκλεϊ, με το πιο αφοπλιστικό χαμόγελό του, είπε: «Παραδεχόμαστε ότι προχωρήσαμε σε κάτι που μοιάζει με ηθικό κενό»». Μπεν Σαπίρο[17], Τάκερ Κάρλσον[18], Τσάρλι Κερκ[19], Ματ Γουόλς[20], Τζέσι Γουότερς[21]: οι πιο άμεσοι κληρονόμοι της μορφής συντηρητικής πολιτικής που επινόησε ο Μπάκλεϊ –τεχνάσματα που ξεπερνούν τα όρια και προκλητικές ενέργειες που τραβούν την προσοχή και γίνονται με την επιμελημένη αδιαφορία που καλλιεργείται στους πανεπιστημιακούς ομίλους ρητορικής– δεν τον τιμούν. Ακόμη λιγότερο τον τιμούν οι προσωπικές ομοιότητες μεταξύ του Μπάκλεϊ και του Τραμπ που ο Τάνενχαουζ, ίσως ακούσια, επισημαίνει. Και οι δύο ήταν ιδιόμορφοι πυλώνες της κοινωνίας της Νέας Υόρκης. Και οι δύο αρέσκονταν να κάνουν επίδειξη αναφέροντας ονόματα επωνύμων και να διασκεδάζουν τους ακροατές με λεπτομέρειες από την κοινωνική τους ζωή, και οι δύο αφιέρωσαν πολλά βιβλία σε αυτή την πρακτική. Και οι δύο προφανώς απολάμβαναν την πολυτελή ζωή –αν το «υψηλής αισθητικής μπουντουάρ» και οι «πολυθρόνες με λεοπάρ σχέδιο» της μεζονέτας του Μπάκλεϊ στη Νέα Υόρκη ήταν εμφανώς ανώτερης αισθητικής από τη χρυσή διακόσμηση του Trump Tower, αυτό καλύτερα να το κρίνουν οι ειδικοί της εσωτερικής διακόσμησης– και οι δύο, οι υπερφιλόδοξοι γιοι νεόπλουτων οικογενειών, ταλαιπωρούνταν εξίσου προφανώς από ένα άγχος για το κοινωνικό τους κύρος που τους έβαλε σε οικονομικές δυσκολίες. Από αριστερά: η Μίκα Έρτεγκαν, ο Γούλιαμ Φ. Μπάκλεϊ και ο Χένρι Κίσινγκερ κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης, στις 5 Νοεμβρίου 1982. © Tony Palmieri/ WWD/ Getty Images/ Ideal Image Στην περίπτωση του Μπάκλεϊ, τα έξοδα για «τα δείπνα της National Review που γίνονταν δύο φορές το μήνα στη μεζονέτα, με καλεσμένους όπως η Κλερ Μπουθ Λους[22], ο Τρούμαν Καπότε, ο Χένρι Κίσινγκερ, οι Ρήγκαν και οι Ροκφέλερ», τα ταξίδια στην Ελβετία και τα ακριβά σκάφη που οδηγούσε απερίσκεπτα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, τελικά συσσωρεύτηκαν. Και σε περιόδους ανάγκης, και οι δύο άνδρες στηρίχθηκαν στον Ρόι Κον, τον οποίο ο Μπάκλεϊ γνώρισε για πρώτη φορά ενώ εργαζόταν για τον Μακάρθι και τον υπερασπιζόταν συστηματικά από κατηγορίες για εγκληματική συμπεριφορά στον Τύπο. Σε αντάλλαγμα, ο Κον τον συμβούλεψε να ιδρύσει εταιρείες-βιτρίνες, συμπεριλαμβανομένης μιας που εντοπίστηκε σε έρευνα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για τις προβληματικές επιχειρηματικές συναλλαγές του Μπάκλεϊ. Ο Τραμπ εμφανίζεται ακριβώς μία φορά στην ιστορία του Τάνενχαουζ – ως μάρτυρας υπεράσπισης, μαζί με τον Μπάκλεϊ, στις πειθαρχικές ακροάσεις που τελικά κατέληξαν σε αφαίρεση άδειας άσκησης του επαγγέλματος για τον Κον το 1986. «Όχι μόνο θα έπρεπε να αναζητήσω στη μνήμη μου οποιοδήποτε παράδειγμα έλλειψης ακεραιότητας», κατέθεσε ο Μπάκλεϊ προς υπεράσπιση του Κον, «αλλά θα το θεωρούσα εκ των προτέρων αδιανόητο». Ο Τάνενχαουζ περιγράφει αυτό το γεγονός –και την προθυμία του Μπάκλεϊ να κρατήσει μυστικό ότι ο Κον πέθανε από AIDS, ακόμη και όταν έγραψε ότι οι ασθενείς με AIDS θα έπρεπε να έχουν τατουάζ «στους γλουτούς, για να αποτρέψουν τη θυματοποίηση άλλων ομοφυλόφιλων»– ως παράδειγμα της εντυπωσιακής του ικανότητας να δημιουργεί φιλίες, οι οποίες, όπως δείχνουν οι σχέσεις του με τον Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ[23], τον Μάρεϊ Κέμπτον[24], τον Νόρμαν Μέιλερ[25] και πολλούς άλλους, ξεπερνούσαν συνεχώς τα ιδεολογικά όρια. Ωστόσο, ο μυθιστοριογράφος Τζον Γκέγκορι Ντιούν, σε μία κριτική του για το Overdrive (1983) του Μπάκλεϊ, τα απομνημονεύματα μιας εβδομάδας από την επαγγελματική και προσωπική του ζωή, έδειξε να είναι ιδιαίτερα αναστατωμένος. «Μεταξύ των πολυάριθμων χαρακτήρων του που γνωρίζω προσωπικά», έγραψε, υπάρχουν περιστατικά αλκοολισμού, τοξικομανίας, παιδεραστίας, παιδοφιλίας, μοιχείας, μαζοχισμού και διάφορων άλλων εκδηλώσεων των στιγμάτων της ζωής, τα οποία δεν αναφέρονται καθόλου στο ημερολόγιο του κ. Μπάκλεϊ. Το αποτέλεσμα είναι μια πραγματικά ανησυχητική εικόνα μιας ζωής χωρίς σκιές.[26] Όπως παρατήρησε ο Ντιούν, η αίσθηση του Μπάκλεϊ για το τι είναι σωστό ή όχι ήταν τόσο ελαστική όσο και το χαμόγελό του. Το πιο χαρακτηριστικό επεισόδιο του βιβλίου του Τάνενχαουζ σχετικά με αυτό το σημείο ξεκινά με ένα απόκομμα από μια εφημερίδα του Νιου Τζέρσεϊ το 1962. Ο Έντγκαρ Σμιθ, ένας κατάδικος που περίμενε την εκτέλεσή του και αγωνιζόταν να ανατρέψει την καταδίκη του για την δολοφονία μιας δεκαπεντάχρονης κοπέλας λιώνοντάς της το κεφάλι, ήταν πιστός αναγνώστης της National Review. Ο Μπάκλεϊ και ένας νεότερος συντάκτης ονόματι Ντόναλντ Κοξ αποφάσισαν να αναλάβουν την υπόθεση του Σμιθ, σύμφωνα με τον Κοξ, «επειδή δεν θέλαμε να πιστέψουμε ότι κάποιος που αγαπούσε τη NR μπορούσε να είναι ένας άγριος δολοφόνος». Αυτό που έπεισε περισσότερο τον Μπάκλεϊ, όμως, παρά την ομολογία του Σμιθ ότι είχε επιτεθεί στο θύμα, ήταν οι εύγλωττες επιστολές που του έστελνε ο Σμιθ: Μετά από εξαντλητική μελέτη της δίκης και των επακόλουθων εξελίξεων, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είναι αθώος. … Υποθέτω ότι, σε θέματα που εγείρουν αμφιβολίες, επηρεάζομαι από τη γνώση που έχω για τον Σμιθ, η οποία έχει γίνει εκτενής χάρη στην αλληλογραφία μας διάρκειας τεσσάρων χρόνων. Ο Μπάκλεϊ συγκέντρωσε και δώρισε προσωπικά χιλιάδες δολάρια για την υπεράσπιση του Σμιθ, παρά το βαρύ ποινικό μητρώο του, όπως περιγράφεται στα δικαστικά έγγραφα, τα οποία, σύμφωνα με τον Τάνενχαουζ, «ο Μπάκλεϊ είτε είχε παραβλέψει είτε είχε αγνοήσει». Το 1971, ο Σμιθ ομολόγησε την ενοχή του για τον φόνο –αν και υποστήριζε ότι ήταν αθώος– και αφέθηκε ελεύθερος μετά από δεκατέσσερα χρόνια φυλάκισης. Βγήκε από το δικαστήριο και μπήκε στη λιμουζίνα του Μπάκλεϊ για το γύρισμα δύο εκπομπών του Firing Line. Ο Σμιθ είναι γοητευτικός και στις δύο, όχι μόνο έξυπνος, ενημερωμένος και ευφραδής, απαντώντας με ευκολία σε ερωτήσεις σχετικά με την υπόθεση και την ηθική της θανατικής ποινής, αλλά και, όπως δεν μπορεί να μην παρατηρήσει κανείς, μια κατοπτρική εικόνα του Μπάκλεϊ – γέρνοντας αδιάφορα αλλά επικίνδυνα προς τη μία πλευρά, με το στυλό στο χέρι. Πέντε χρόνια αργότερα, ο Μπάκλεϊ έλαβε ένα τηλεφώνημα από τον Σμιθ. «Ζούσε στην Καλιφόρνια, αλλά τώρα βρισκόταν στο Ρίνο [Νεβάδα], ως καταζητούμενος από τις Αρχές», γράφει ο Τάνενχαουζ. «Είχε απαγάγει μια νεαρή γυναίκα κοντά σε έναν αυτοκινητόδρομο, την είχε βάλει με τη βία στο αυτοκίνητό του και την είχε μαχαιρώσει με ένα μαχαίρι 15 εκατοστών, χτυπώντας την καρδιά της κατά ένα εκατοστό». Ο Μπάκλεϊ κάλεσε το FBI και ο Σμιθ, ο οποίος ομολόγησε και τον προηγούμενο φόνο, συνελήφθη. Ο Τάνενχαουζ δεν περιγράφει τις σκέψεις του Μπάκλεϊ όταν έκανε εκείνο το τηλεφώνημα, αλλά μπορούμε να τις μαντέψουμε. «Πώς», σίγουρα αναρωτήθηκε, «μπορεί ένας άντρας τόσο εκφραστικός και γοητευτικός να είναι τόσο επικίνδυνος;». © 2025 Osita Nwanevu / New York Review of Books — Μετάφραση-σχόλια: Μιμή Βασιλάκη [1] Πρωτοπόρος της αεροπορίας, φιλοναζιστής, σφοδρός αντισημίτης και εκπρόσωπος της οργάνωσης «Πρώτα η Αμερική». [2] Καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας, συνιδρυτής της National Review. [3] Συγγραφέας, πρώην κομμουνιστής, υπήρξε σημαντική μορφή του πολιτικού διαλόγου της περιόδου. [4] Αντιστρέφει τον τίτλο του διάσημου έργου του Ορτέγκα υ Γκασσέτ Η εξέγερση των μαζών (1930). Βλ. και υποσημ. 8. [5] Συγγραφέας, ψυχολόγος, κορυφαίος υποστηρικτής της χρήσης LSD και άλλων ψυχοτροπικών ουσιών. [6] Ποιητής της γενιάς των Μπιτ. Αρκετοί συγγραφείς ήρθαν σε επαφή με τις ανατολικές θρησκείες και τον βουδισμό. [7] Εθνικιστική οργάνωση/κίνημα μαύρων αυτονομιστών στις Ηνωμένες Πολιτείες που ιδρύθηκε το 1968 με βάση τις αρχές του ακραίου ακτιβιστή Μάλκολμ Χ, ο οποίος είχε προσχωρήσει το 1952 στην εξτρεμιστική οργάνωση «Έθνος του Ισλάμ», απ’ όπου αργότερα αποχώρησε για να ιδρύσει, μετά το προσκύνημά του στη Μέκκα το 1964, την «Οργάνωση της Αφρο-αμερικανικής Ενότητας». Τον δολοφόνησαν πρώην σύντροφοί του τού «Έθνους του Ισλάμ» το 1965. [8] Ο όρος υπερδημοκρατία (hiperdemocrácia, αγγλ. hyperdemocracy) οφείλεται στον Ορτέγκα υ Γκασσέτ, και τον ορίζει στο πρώτο κεφάλαιο του Η εξέγερση των μαζών (1930): La rebelión de las masas / The Revolt of the Masses. O Μπάκλεϊ παραφράζει τον τίτλο σε The Revolt Against the Masses. Ο Γκασσέτ γράφει: «Σήμερα είμαστε μάρτυρες του θριάμβου της υπερδημοκρατίας, στην οποία η μάζα ενεργεί άμεσα, έξω από τον νόμο, επιβάλλοντας τις φιλοδοξίες και τις επιθυμίες της με μέσο τις υλικές πιέσεις. … Αποτελεί ψευδή ερμηνεία της νέας κατάστασης το να λέμε πως η μάζα κουράστηκε από την πολιτική και παρέδωσε την άσκησή της σε ορισμένα πρόσωπα. Εντελώς το αντίθετο. Αυτό συνέβαινε προηγουμένως και αυτό ήταν η δημοκρατία. Η μάζα το θεωρούσε δεδομένο πως εν πάση περιπτώσει, παρά τα ελαττώματά τους και τις αδυναμίες τους, οι πολιτικοί καταλάβαιναν παραπάνω τα δημόσια προβλήματα, από όσο αυτή. Τώρα, αντίθετα, η μάζα πιστεύει πως έχει το δικαίωμα να επιβάλει και να δώσει ισχύ νόμου σε κοινοτοπίες που γεννήθηκαν στα καφενεία. Αμφιβάλλω αν υπήρξαν άλλες εποχές στην ιστορία όπου το πλήθος έφτασε να κυβερνάει τόσο άμεσα όσο στην εποχή μας. Γι’ αυτό το λόγο μιλάω για υπερδημοκρατία» (μτφρ. Χρήστος Μαλεβίτσης, Δωδώνη, Αθήνα 1972). [9] Στα ελληνικά έχουν εκδοθεί τα βιβλία του Μια άλλη χώρα, Φώναξέ το στα βουνά, Το δωμάτιο του Τζοβάνι, Το κουαρτέτο του Χάρλεμ, Δεν είμαι ο νέγρος σου, Αν η Beale Street μπορούσε να μιλήσει. [10] Βαπτιστής ιερέας, πολιτικός, ηγέτης για τα πολιτικά δικαιώματα. [11] Γερουσιαστής από την Αριζόνα, υποψήφιος πρόεδρος του ρεπουμπλικανικού κόμματος στις εκλογές του 1964 στις οποίες ηττήθηκε από τον Λίντον Τζόνσον. [12] Ο μακροβιότερος κυβερνήτης της Αλαμπάμα και ο μακροβιότερος κυβερνήτης από το Δημοκρατικό Κόμμα, είναι γνωστός για λαϊκισμό και ακραίες απόψεις υπέρ του φυλετικού διαχωρισμού. [13] Τηλε-ευαγγελιστής, ιεροκήρυκας και μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης. [14] Υπερσυντηρητική, αντικομμουνιστική οργάνωση. [15] Δημοσιογράφος και πολεμικός ανταποκριτής. [16] Στρατιωτικός αναλυτής του Υπουργείου Άμυνας, έγινε διεθνώς γνωστός το 1971 αποκαλύπτοντας απόρρητα έγγραφα για τον Πόλεμο του Βιετνάμ (υπόθεση Pentagon Papers), για την οποία εκδόθηκε η ιστορική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου New York Times Co. vs. United States, 403 U.S. 713 (1971). Το 1967 ο υπουργός Άμυνας Μακναμάρα είχε αναθέσει σε ομάδα εμπειρογνωμόνων τη σύνταξη απόρρητης μελέτης για την αμερικανική πολιτική στην Ινδοκίνα (1947-1967), η οποία παραδόθηκε το 1969. Το 1971, ο Ντάνιελ Έλσμπεργκ, που είχε λάβει μέρος στη σύνταξή της και διαφωνούσε με τον πόλεμο, παρέδωσε αντίγραφό της στους New York Times. Όταν άρχισε η δημοσίευσή της, τον Ιούνιο 1971, η κυβέρνηση Νίξον κατέφυγε στα δικαστήρια και επιβλήθηκε προληπτική λογοκρισία με δικαστική εντολή, για λόγους «εθνικής ασφαλείας». Όμως, μετά από λίγες μέρες ακολούθησε η συνέχιση της δημοσίευσης της μελέτης από την Washington Post. Ακολούθησαν και άλλες εφημερίδες των ΗΠΑ προκειμένου να υπερασπιστούν την ελευθερία του Τύπου. Τελικώς το Ανώτατο Δικαστήριο στις 30 Ιουνίου δικαίωσε τον Τύπο και διέταξε την άρση της απαγόρευσης. [17] Συντηρητικός πολιτικός σχολιαστής και δικηγόρος. [18] Τηλεπαρουσιαστής. To πολιτικό talk show του στο Fox News έως το 2023 ήταν η πιο δημοφιλής τηλεοπτική εκπομπή στις ΗΠΑ. [19] Πολιτικός ακτιβιστής, ιδρυτής της οργάνωσης Turning Point USA. Δολοφονήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2025. [20] Δεξιός πολιτικός σχολιαστής και παρουσιαστής podcast. [21] Πολιτικός σχολιαστής και τηλεπαρουσιαστής στο Fox News. [22] Συντηρητική πολιτικός και διπλωμάτις. [23] Διάσημος οικονομολόγος της σχολής του κεϋνσιανισμού. [24] Διακεκριμένος δημοσιογράφος και ρεπόρτερ. [25] Συγγραφέας και δοκιμιογράφος, καινοτόμος τoυ στυλ δημοσιογραφικής γραφής γνωστού ως New Journalism. [26] Βλ. Jefferson Cowie, The Great Exception: The New Deal and the Limits of American Politics (Princeton University Press, 2016). (Σ.τ.Σ.)

Η μαζορέτα του συντηρητισμού

Σύνδεση