Η Σρεμπρένιτσα τότε και σήμερα

Καθώς πλησιάζει η επέτειος της σφαγής στη Σρεμπρένιτσα, οι σέρβοι πολιτικοί όπως και τα ηλεκτρονικά και έντυπα ΜΜΕ υπό τον έλεγχο των πολιτικών κομμάτων, για μια ακόμη φορά, προσπαθούν να αποφύγουν τη σαφή αναγνώριση της τραγωδίας που συνέβη στη Σρεμπρένιτσα το 1995. Αν και το δικαστήριο στη Χάγη με τις αποφάσεις του βεβαίωσε ότι πρόκειται για γενοκτονία, στους σερβικούς πολιτικούς κύκλους αλλά και στην κοινή γνώμη εμφανίζεται η μόνιμη τάση να μειωθεί το τραγικό μέγεθος της σφαγής που συνέβη αναμφισβήτητα στη Σρεμπρένιτσα. Τα έντυπα και τα ηλεκτρονικά μέσα μειώνουν τον αριθμό των θυμάτων και φαντασιώνονται παραμύθια: πρόκειται για «θεωρία συνωμοσίας» για να ντροπιαστεί ο σερβικός λαός. Ο πρόεδρος της Σερβίας Τόμισλαβ Νίκολιτς αρνήθηκε να παραστεί στην τελετή μνήμης για τα θύματα στη Σρεμπρένιτσα. Αυτό δεν αποτελεί καμιά έκπληξη αφού ο Νίκολιτς ποτέ δεν απαρνήθηκε τον επίτιμο τίτλο του Βοεβόδα των Τσέτνικ, ενώ ανήκει στην πολιτική δομή που ήταν εξουσία τον καιρό του εγκλήματος στη Σρεμπρένιτσα. Αυτό επίσης, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, αφορά και τους άλλους πολιτικούς ηγέτες στη Σερβία, των οποίων η ευθύνη είναι αν όχι πάντα άμεση τότε έμμεση γιατί η πλειονότητά τους ήταν τμήμα της εξουσίας όταν έγιναν τα φρικτά εγκλήματα στη Σρεμπρένιτσα. Πίσω από τους πολέμους ως σύμβολα οδύνης και εγκλήματος μένουν τοπωνύμια όπως το Άουσβιτς, η Γερνίκα, το δάσος του Κατίν, τα οποία με τον συμβολισμό τους σημαδεύουν το σκοτεινότερο μέρος της εποχής. Τα γεωγραφικά τους ονόματα δεν θα σήμαιναν τίποτε αν δεν γίνονταν τόποι μαζικών εγκλημάτων, ματωμένοι τόποι μαρτυρίων, παραδείγματα ανθρώπινης απανθρωπιάς και ακατανόητης ωμότητας. Από τα αναμφισβήτητα γεγονότα του αποδεδειγμένου εγκλήματος προέκυψε ο συμβολισμός και η μεταφορά που περιλαμβάνει όλα εκείνα τα πιο φρικτά, τα πιο σκοτεινά και τα τρομερότερα που συνέβησαν στην εποχή μας. Τα ονόματα αυτών των τόπων πίσω από τα οποία γίνονται σαφείς οι οδύνες των αθώων θυμάτων και η ωμότητα των δημίων έγιναν προειδοποίηση για την ανθρωπότητα για το έως πού οδηγούν οι παρανοϊκές ιδεολογίες, οι αποχαλινωμένοι εθνικισμοί και η εξαχρείωση της ανθρώπινης φύσης, όταν υποκινούνται από τη δημαγωγία, την προπαγάνδα και τον λόγο του μίσους. Η εποχή μας πρόσθεσε σ’ αυτόν τον κατάλογο και το όνομα της Σρεμπρένιτσα. Όταν λέμε Σρεμπρένιτσα σκεφτόμαστε όχι μόνο τη Σρεμπρένιτσα αλλά και το Βούκοβαρ και το Σεράγεβο, όλους εκείνους τους τόπους μεγάλης οδύνης και μαρτυρίου που σημάδεψαν την εποχή μας, τις βαλκανικές συγκρούσεις και τα ασύλληπτα εγκλήματα που έγιναν στο όνομα του έθνους, της πίστης και των μεγαλοκρατικών σχεδίων. Όταν στο μέλλον θα αναφέρονται οι πόλεμοι στους χώρους της πρώην Γιουγκοσλαβίας η Σρεμπρένιτσα θα μένει ως αναμφισβήτητη βεβαίωση της γενοκτονίας, ως τόπος και όνομα στα οποία περιέχεται όλη η τραγωδία των αθώων θυμάτων και η ωμότητα του εγκληματία. «Ποιος θα δικάσει τους εγκληματίες πολέμου;» αναρωτήθηκε σε ένα δοκίμιό του ο Τζορτζ Όργουελ και απάντησε: «Το σημαντικότερο δεν είναι να τιμωρηθούν αυτοί οι πολιτικοί γκάνγκστερ, αλλά να ντροπιαστούν μόνοι τους». Η Σρεμπρένιτσα είναι ο τόπος της ντροπής τους. Αλλά και της δικής μας συναίσθησης ενοχής ότι κάτι τέτοιο έγινε, ότι κάτι σαν κι αυτό μπόρεσε να συμβεί. Η Σρεμπρένιτσα είναι ο τόπος της βαθιάς συμπόνιας απέναντι σε όλα τα αθώα και τα αβοήθητα θύματα. — Μετάφραση από τα σερβικά: Λεωνίδας Χατζηπροδρομίδης Πάνω: Έλληνες εθελοντές, ο ένας τουλάχιστον από αυτούς χρυσαυγίτης (αριστερά), στην Σρεμπρένιτσα μετά την κατάληψή της τον Ιούλιο του 1995. Κέντρο: Οι αρχηγοί της Ελληνικής Εθελοντικής Φρουράς με τον στρατηγό Μλάντιτς στη Σρεμπρένιτσα, 11-13.7.1995. Κάτω: Ο διοικητής της ΕΕΦ Αντώνης Μήτκος και ο στρατηγός Μλάντιτς με ελληνικό φέσι, την Πρωτοχρονιά του 1996. Ευχαριστούμε τη διαδικτυακή ερευνητική ομάδα XYZ για το υλικό που συγκέντρωσε και έθεσε στη διάθεσή μας.

Η Σρεμπρένιτσα τότε και σήμερα

Σύνδεση