Ισλαμισμός και Τρομοκρατία, η πλάνη της δημοσιογραφίας

Richard Landes, Can “The Whole World” Be Wrong?: Lethal Journalism, Antisemitism, and Global Jihad [Είναι δυνατόν «όλος ο κόσμος» να κάνει λάθος; Φονική δημοσιογραφία, Αντισημιτισμός και Παγκόσμια Τζιχάντ], Academic Studies Press, 2022, σελ. 523 Στο βιβλίο του Είναι δυνατόν «όλος ο κόσμος» να κάνει λάθος; ο Ρίτσαρντ Λάντες, ιστορικός των εσχατολογικών κινημάτων της μεσαιωνικής Ευρώπης, επανεξετάζει τον τρόπο που καλύφθηκαν δημοσιογραφικά οι παλαιστινιακές επιθέσεις στο Ισραήλ, ξεκινώντας με τη Δεύτερη Ιντιφάντα που άρχισε τον Σεπτέμβριο του 2000. Κατά κύριο λόγο, αναλύει τους τρόπους με τους οποίους η ιδεολογία της μετα-αποικιοκρατίας και ο εκφοβισμός των δημοσιογράφων έχουν χρησιμοποιηθεί για να συσκοτίσουν τους δεσμούς ανάμεσα στην ιδεολογία του ισλαμισμού και την τρομοκρατική πρακτική, και το πώς η διαδικασία αυτή παραμορφώνει τον δημόσιο λόγο και τη δημόσια κατανόηση. Πολλά από τα σημεία που θίγει ο Λάντες, καθώς και τα επιχειρήματά του, είναι οικεία σε όσους έχουν παρακολουθήσει το θέμα τα προηγούμενα έτη – η κριτική που ασκεί σε αντισιωνιστές όπως ο Έντουαρντ Σαΐντ, η Τζούντιθ Μπάτλερ και ο Τόνι Τζαντ· η αποδοκιμασία του για την απροθυμία των φεμινιστριών της Δύσης να καταδικάσουν τον μισογυνισμό και τον αντισημιτισμό που χαρακτηρίζει τον Ισλαμισμό· και ο εκνευρισμός για τους προοδευτικούς Εβραίους πανεπιστημιακούς που διστάζουν να θίξουν τις ισλαμιστικές ιδεολογικές καταβολές των τρομοκρατικών εκστρατειών εναντίον του Ισραήλ. Θα ήταν καλύτερο αν το είχε το μισό μέγεθος, ενώ ενίοτε η γλώσσα που χρησιμοποιεί –όροι όπως «φονική δημοσιογραφία» (lethal journalism), «Χαλιφάτορας» (Caliphator), «δημοπολιτική» (demopolitics), «γνωσιακός πόλεμος» (cogwar), «γνωσιακός μαχητής» (cognitive warrior)– είναι αχρείαστα προκλητική. Παρά ταύτα, στο σύνολό του το νέο έργο του Λάντες αποτελεί μια ξεχωριστή και αξιόλογη συμβολή στην τεράστια βιβλιογραφία με θέμα τον αντισημιτισμό και την παγκόσμια τζιχάντ. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές όταν ο Λάντες δεν ενδίδει στην αδυναμία του για την πολεμική και, αντ’ αυτής, επικεντρώνεται στο διαθέσιμο υλικό, αξιοποιώντας το ταλέντο του για προσεκτική ανάγνωση και ανάλυση του κειμένου, με προσοχή στην λεπτομέρεια. Κατ’ ουσία, πρόκειται για μια επιτακτική κριτική των δημοσιογράφων και των δημοσίων προσώπων –ειδικά στη Γαλλία, τη Βρετανία και τις ΗΠΑ– που απέτυχαν συστηματικά να διαγνώσουν σωστά τα γεγονότα και τις αιτίες τους. Εντούτοις, τα λάθη τους δεν ήταν τυχαία. Ο Λάντες ισχυρίζεται ότι ήταν αποτέλεσμα ενός συνδυασμού πολιτικής μεροληψίας και απειλών που εκτοξεύουν οι παλαιστινιακές οργανώσεις. Ειδικότερα, η αποτυχία των δημοσιογράφων να αντιληφθούν τα ιδεολογικά αίτια των επιθέσεων στο εβραϊκό κράτος το 2000, εμπόδισε την διαμόρφωση μιας συνεκτικής κατανόησης των ισλαμιστικών επιθέσεων που ακολούθησαν στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Μετά την επανάσταση του 1979 και την εγκαθίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας στο Ιράν, την δημοσίευση του Καταστατικού της Χαμάς το 1988 και την διακήρυξη της τζιχάντ το 1998 από την Αλ-Κάιντα εναντίον των Εβραίων και των Σταυροφόρων, οι κυβερνήσεις των δυτικών φιλελεύθερων δημοκρατιών, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν έχουν τολμήσει να μιλήσουν ξεκάθαρα για την αιτιακή διασύνδεση της ιδεολογίας του Ισλαμισμού με τη βία. Αυτή η ατολμία διατηρήθηκε κατά την διάρκεια της Δεύτερης Παλαιστινιακής Ιντιφάντα, τις τρομοκρατικές φρικαλεότητες της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 και αυτές που ακολούθησαν στο Λονδίνο, το Παρίσι, τη Μαδρίτη, το Βερολίνο και το Άμστερνταμ. Η κυβέρνηση του Μπους περιέγραφε το Ισλάμ ως «μια θρησκεία ειρήνης», την ώρα που τα μανιφέστα των τρομοκρατών έβριθαν χωρίων από το Κοράνι, ενώ την εποχή του Ομπάμα δεν έγινε καμία ανάλυση για την σχέση του Ισλαμισμού με την τρομοκρατία. Η εισαγωγή και η διάδοση ενός νέου όρου στον δημόσιο λόγο, «Ισλαμοφοβία», μετετράπη σε ρητορικό εργαλείο εκφοβισμού οποιουδήποτε επεσήμαινε τις αναφορές στα ιερά κείμενα της ισλαμικής γραμματείας που επικροτούσαν την τρομοκρατία. Ενόψει εκείνης της περιόδου Ισλαμικής τρομοκρατίας, αναδύθηκε ένα πεδίο μελέτης και διανοητικής παρέμβασης με στόχο να εισαγάγει περισσότερη διάκριση και σαφήνεια στην δημόσια διαμάχη. Σε αυτές τις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται το Terror and Liberalism [Η τρομοκρατία και ο φιλελευθερισμός, 2003] του Πωλ Μπέρμαν· το Jihad and Jew-Hatred: Islamism, Nazism, and the Roots of 9/11 [Η τζιχάντ και το μίσος για τους Εβραίους: Ισλαμισμός, Ναζισμός, και οι ρίζες της 11ης Σεπτεμβρίου, 2007] του Ματίας Κύντσελ· το A Lethal Obsession: Antisemitism from Antiquity to the Global Jihad [Μια δολοφονική εμμονή: Αντισημιτισμός από την αρχαιότητα μέχρι την παγκόσμια τζιχάντ, 2010] του Ρόμπερτ Γουίστριτς· το Islamism and Islam [Ισλαμισμός και Ισλάμ, 2012] του Μπασσάμ Τίμπι· και η δική μου ιστορική μελέτη για τις σχέσεις μεταξύ Ναζισμού και Ισλαμισμού.[1] Το 2006, δημοσιεύθηκε το «Euston Manifesto» [Μανιφέστο της Οδού Γιούστον] από μια μικρή ομάδα βρετανών αριστερών διανοούμενων υπό την καθοδήγηση του θεωρητικού των πολιτικών επιστημών, Νόρμαν Γκέρας: ήταν ένα κείμενο με πρόθεση διορθωτικού μέτρου απέναντι στην απολογητική και την τακτική αποφυγής, οι οποίες, σύμφωνα με τους συντάκτες του, παραμορφώνουν τον αριστερό λόγο σχετικά με τη βία των Ισλαμιστών. Τέτοια έργα, αλλά και πλήθος άλλα, παρείχαν αδιάσειστα τεκμήρια ότι η Ισλαμιστική ιδεολογία και τα κινήματα που ενέπνευσε αποτελούσαν βαθύτατα αντιδραστικά φαινόμενα. Οι συγγραφείς δεν μπορούσαν να κατηγορηθούν ούτε για μισαλλοδοξία ούτε για έλλειψη θρησκευτικής ανεκτικότητας. Επέδειξαν προσοχή όσον αφορά την διάκριση του Ισλάμ (μια θρησκευτική πίστη) από τον Ισλαμισμό (τις πιο πρόσφατες θεοκρατικές θέσεις που βασίζονταν στις ολοκληρωτικές ιδεολογίες του πρώιμου 20ού αιώνα). Επεσήμαναν ωστόσο τις προφανείς συνδέσεις μεταξύ της ιδεολογίας του Ισλαμισμού και της τρομοκρατικής πρακτικής. Οι Ισλαμιστές έχουν καταστήσει σαφή την βαθιά εχθρότητά τους εναντίον της φιλελεύθερης δημοκρατίας και του πλουραλισμού της, και παραμένουν προσηλωμένοι στην υποταγή των γυναικών και τον διωγμό των ομοφυλόφιλων. Είναι επίσης ποτισμένοι από άσβηστο μίσος για τον Ιουδαϊσμό, και συνεπώς για το κράτος του Ισραήλ. Το ερευνητικό κέντρο MEMRI (Middle East Media Research Institute) [Ίδρυμα Ερευνών Μέσων Επικοινωνίας της Μέσης Ανατολής] δημοσιεύει τακτικά εξαιρετικές μεταφράσεις των λόγων και των κειμένων των Ισλαμιστών που επιβεβαιώνουν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο αυτά τα μίση και την εχθρότητα. Διαδηλώτρια κρατάει ένα πλακάτ έξω από το τζαμί του Regents Park που γράφει «Οι μουσουλμάνοι θα καταστρέψουν την σταυροφορία και θα εγκαθιδρύσουν το Ισλαμικό Κράτος!», Λονδίνο, 24 Ιανουαρίου 2014. © Shutterstock Παρά ταύτα, ακόμη και μετά από δύο δεκαετίες του παραδόξως επονομαζόμενου «πολέμου ενάντια στην τρομοκρατία», οι δυτικές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης αυτής των ΗΠΑ, αρνούνται επίμονα να μεταφέρουν τη συζήτηση για τον Ισλαμισμό και το Ισλάμ στη δημόσια σφαίρα. Οι διορθωτικές ενέργειες παραμερίστηκαν, ή, ακόμη χειρότερα, δέχθηκαν την επίθεση ως απόδειξη της έλλειψης ανοχής και Ισλαμοφοβίας της Δύσης. Στο μέλλον, τουλάχιστον κάποιοι ιστορικοί θα κρίνουν ότι η άρνηση να μιλήσει κανείς με ειλικρίνεια για τη φύση και τον αντίκτυπο της ισλαμιστικής ιδεολογίας, αποτέλεσε μία από τις πιο παράξενες πλην καθοριστικές όψεις της διανοητικής και της πολιτικής ζωής των δημοκρατιών που υποχρεώθηκαν να αντιμετωπίσουν την Ισλαμική τρομοκρατία. Οι δυτικοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι, φοβούμενοι μήπως πυροδοτήσουν εντάσεις στις δικές τους πολυεθνικές κοινωνίες ή έρθουν σε ευθεία αντιπαράθεση με τους Μουσουλμάνους και το Ισλάμ, απέφευγαν να τοποθετηθούν με ειλικρίνεια για το θέμα. Έτσι, αντ’ αυτού, αναπαρήγαγαν απλώς τα γνωστά κλισέ για την «θρησκεία της ειρήνης» αγνοώντας το αξιοσημείωτο πεδίο μελέτης για τις ριζοσπαστικές ερμηνείες του Ισλάμ, οι οποίες στην πραγματικότητα ευθύνονταν για την κλιμάκωση της βίας. Οι κυβερνήσεις των Μπους και Ομπάμα δεν προσπάθησαν να ενημερώσουν το αμερικανικό κοινό για τη φύση του Ισλάμ, ούτε έκαναν ιδεολογικό πόλεμο με τους τζιχαντιστές. Το τίμημα αυτής της εποχής εξωραϊσμού και άρνησης ήταν προβλέψιμο αφού οι δημαγωγοί εναντίον των Μουσουλμάνων αναπλήρωσαν το κενό που δημιούργησε η σιωπή των δυτικών αξιωματούχων. Ο Ντόναλντ Τραμπ και άλλοι αντικατέστησαν τους ευφημισμούς με την απροκάλυπτη μισαλλοδοξία, τις φραστικές επιθέσεις κατά των Μουσουλμάνων, τις συνωμοσιολογίες και τις υπερβολές. Κεντρικός πυρήνας του βιβλίου του Λάντες είναι η ανάλυση της «φονικής δημοσιογραφίας» όπως ο ίδιος την αποκαλεί, η οποία αναπτύχθηκε από τους δημοσιογράφους που κάλυπταν τα τεκταινόμενα στο Ισραήλ τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Ξεκινά εξετάζοντας λεπτομερώς ένα συμβάν που έλαβε χώρα στις 30 Σεπτεμβρίου του 2000, όταν ο Σαρλ Εντερλέν, ο διευθυντής στο Ισραήλ του γαλλικού τηλεοπτικού καναλιού France 2, μετέδωσε ένα ρεπορτάζ βασισμένο σε ένα βίντεο που είχε εξασφαλίσει ο παλαιστίνιος δημοσιογράφος του καναλιού, Ταλάλ Αμπού Ραχμά. Τα πλάνα υποτίθεται έδειχναν ότι τα πυρά Ισραηλινών στρατιωτών σκότωσαν ένα ανυπεράσπιστο δωδεκάχρονο παλαιστίνιο αγόρι, τον Μοχάμεντ αλ-Ντούρα, και τραυμάτισαν σοβαρά τον πατέρα του, Τζαμάλ, καθώς οι δυο τους προσπαθούσαν να κρυφτούν πίσω από ένα βαρέλι στη διάρκεια μιας μάχης την τρίτη ημέρα της Ιντιφάντα. Οι Ισραηλινοί κατηγορούνταν επίσης ότι πυροβόλησαν ένα παλαιστινιακό ασθενοφόρο σκοτώνοντας τον οδηγό. Σε μια ένορκη κατάθεση σε έναν συμβολαιογράφο μιας παλαιστινιακής οργάνωσης, ο Αμπού Ραχμά είπε αργότερα ότι οι Ισραηλινοί δολοφόνησαν το μικρό αγόρι «εν ψυχρώ». Το 2003, ο Λάντες είχε την ευκαιρία να δει ολόκληρο το βίντεο, από το οποίο είχαν παρθεί τα αποσπάσματα. Οργάνωσε το διαδικτυακό «Al Durah Project»[2], έναν ιστότοπο όπου οποιοσδήποτε μπορούσε να συγκρίνει το ρεπορτάζ του France 2 με τα αμοντάριστα πλάνα του Αμπού Ραχμά. Στο βιβλίο του, ο Λάντες συνοψίζει τα ποικίλα προβλήματα που ο ίδιος αλλά και άλλοι διαπίστωσαν στο αμοντάριστο υλικό: «η κατεύθυνση των σφαιρών, η απουσία αίματος (ειδικά όταν πρόκειται για μοιραίο πλήγμα στο στομάχι), η περιγραφή του φερόμενου ως τραυματισμένου πατέρα και του νεκρού γιου, η ξαφνική απουσία άλλων εικονοληπτών στο σημείο για να βιντεοσκοπήσουν κι αυτοί τα συγκλονιστικά γεγονότα, η θέση των δύο θυμάτων, με το αγόρι στην πρώτη λήψη γονατισμένο και στην τέταρτη λήψη (αφού είχε χτυπηθεί) ξαπλωμένο στο στομάχι του στο ίδιο σημείο, η έλλειψη πλάνων που να στηρίζουν τους ισχυρισμούς για το ασθενοφόρο που δέχθηκε πυροβολισμούς και τον θάνατο του οδηγού…». Ο Λάντες άρχισε να αναρωτιέται μήπως ολόκληρη η σκηνή ήταν απάτη, στημένη για να παραπλανήσει τους εύπιστους δυτικούς δημοσιογράφους. Μακάρι ο Λάντες να είχε περιλάβει στο βιβλίο του περισσότερο από το υλικό που παρουσιάζει στον ιστότοπό του. Το Al Durah Project προσφέρεται ως εξαιρετικό παράδειγμα των προσπαθειών ενός ιστορικού να παρουσιάσει και να αξιολογήσει αποδεικτικά στοιχεία. Βρίσκει τεκμήρια ότι ο πυροβολισμός του αλ-Ντούρα ήταν στημένος, αλλά, όντας σοβαρός ιστορικός, αποφεύγει να καταλήξει σε οριστικό συμπέρασμα. Ωστόσο, ακόμη κι αν το συμβάν δεν είναι στημένο, τα στοιχεία που προσάγει τεκμηριώνουν ότι είναι αδύνατο να ευθύνονται οι σφαίρες των Ισραηλινών για τον θάνατο του παιδιού. Το αποτέλεσμα ήταν ένας λίβελος αίματος του 21ου αιώνα, κατασκευασμένος να δείξει τους Ισραηλινούς –για ακόμα μια φορά– ως άκαρδους δολοφόνους παιδιών: Η εικόνα του τρομαγμένου αγοριού να προσπαθεί να διαφύγει από τον ανελέητο καταιγισμό πυρών από τους Ισραηλινούς, μεταλλάχτηκε ταχύτατα από συγκλονιστικό δημοσιογραφικό λαβράκι σε μυθικό σύμβολο, το οποίο, με τη σειρά του, διαδόθηκε σε ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο και τη Δύση. Έγινε ένα σύμβολο μίσους, κατάλληλο για τον 21ο αιώνα. Δεν μπορεί να υποτιμηθεί ο αντίκτυπός του. Εντούτοις, με αυστηρούς δημοσιογραφικούς όρους, το επεισόδιο αυτό αποτελεί μία από τις μνημειώδεις αποτυχίες της επαγγελματικής δημοσιογραφίας στην πολύχρονη και ασταθή ιστορία της δημοσιογραφίας του πολέμου. Τα δύο κρίσιμα στοιχεία της αποτυχίας αυτής ήταν ο εικονολήπτης, ο Αμπού Ραχμά, ειδικός στην κινηματογράφηση στημένων σκηνών (μια πρακτική την οποία ο Λάντες αποκαλεί «Pallywood» [< Παλαιστίνη + Χόλιγουντ]), και ο Εντερλέν, που δέχθηκε την περιγραφή του Αμπού Ραχμά χωρίς ερωτήσεις και προχώρησε σε σχολιασμό πιστοποιώντας τους ισχυρισμούς του δεύτερου ως αληθινούς. Το αποτέλεσμα ήταν η παραγωγή «του πρώτου “fake news” του νέου αιώνα (παραμένει ακόμα δίχως επανόρθωση)». Οι αντιφάσεις που εντόπισε ο Λάντες όφειλαν να είχαν δημιουργήσει υποψίες στον Εντερλέν, αλλά και στους σημαντικότερους πολεμικούς ανταποκριτές που αναπαρήγαγαν άκριτα την «είδηση», συμπεριλαμβανομένων του Ρόμπερτ Φισκ στον Independent, της Τζίλιαν Φίντλεϊ στο ABC, της Σούζαν Γκόλντμπεργκ στην Guardian και του Μάικ Χάνα στο CNN. Αντί γι’ αυτό, αυτοί οι ανταποκριτές και «μια ολόκληρη γενιά “ερευνητών δημοσιογράφων”» στο Ισραήλ «απέτυχαν να κάνουν έρευνα ή να δηλώσουν το προφανές» – πως το βίντεο δεν αποδείκνυε αυτό που ισχυριζόταν. Το 2003, το Atlantic δημοσίευσε μια σχετική μακροσκελή έρευνα[3] του δημοσιογράφου Τζέιμς Φάλοους, πρώην λογογράφου του Τζίμι Κάρτερ. Μολονότι και ο Φάλλοους δεν εξέφραζε άποψη για το αν η σκηνή ήταν στημένη (την οποία ονομάζει «μέγιστη» Ισραηλινή θέση), ωστόσο συμπέρανε ότι «τα απτά τεκμήρια του θανάτου από πυροβολισμό σε καμία περίπτωση δεν συμβαδίζουν με την κατεύθυνση των πυροβολισμών από το φυλάκιο των Αμυντικών Δυνάμεων του Ισραήλ». Αλλά αντί να διερευνήσουν αυτές τις αντιφάσεις, οι πιο σημαντικοί δημοσιογράφοι απλώς υπέθεσαν ότι τα πλάνα –τα οποία δεν δείχνουν ποτέ Ισραηλινούς στρατιώτες να κάνουν το παραμικρό– απεδείκνυαν ότι Ισραηλινές Δυνάμεις Άμυνας σκότωσαν το αγόρι. Το France 2 και ο Εντερλέν αντέδρασαν καταθέτοντας αγωγές στους επικριτές τους, συμπεριλαμβανομένου του Φιλίπ Καρσεντί, ενός πολιτικού με δικό του ιστότοπο που λειτουργεί ως παρατηρητήριο περιπτώσεων μεροληψίας στα μέσα ενημέρωσης. Ακολούθησε μια σειρά νομικών διαδικασιών, την οποία ο Λάντες κατέγραψε στον ιστότοπό του. Το 2006, ένα γαλλικό δικαστήριο κήρυξε τον Καρσεντί ένοχο για συκοφάντηση, επειδή ισχυρίστηκε ότι το ρεπορτάζ για τον αλ-Ντούρα ήταν στημένο. Τον Σεπτέμβριο του επόμενου χρόνου, μια επιτροπή τριών δικαστών κλήθηκε για να εκδικάσει την έφεση του Καρσεντί, και διέταξε το France 2 να παραδώσει στο δικαστήριο το αμοντάριστο υλικό. Τον Μάιο του 2008, το εφετείο ανέτρεψε την πρωτόδικη απόφαση και αθώωσε τον Καρσεντί. Σε ένα άρθρο[4] για τη δίκη που δημοσιεύτηκε στη Wall Street Journal, και το οποίο ο Λάντες αναδημοσίευσε στον ιστότοπο Al Durah Project, η Νίντρα Πόλερ σημειώνει: Τα μέσα ενημέρωσης που κάλυψαν με δραματικό τρόπο τον φόνο του Μοχάμεντ αλ-Ντούρα, τηρούν σήμερα σιγή ιχθύος. Δεν ενημέρωσαν το κοινό για την αντιπαράθεση που είναι σε εξέλιξη, δεν ήταν παρόντα στις δίκες και, καθώς φαίνεται, αποφάσισαν να θέσουν την ιστορία αυτή σε τεχνητό κώμα. Μήπως η κριτική εναντίον ενός συναδέλφου που εμπιστεύτηκε τυφλά τον παλαιστίνιο εικονολήπτη του και, όταν του ζητήθηκε να τεκμηριώσει το ρεπορτάζ του, επιτέθηκε τον επικριτή του αντί να αμφισβητήσει την δική του επάρκεια – μήπως κάτι τέτοιο δεν είναι είδηση; Σύσσωμος ο Τύπος έχει συσπειρωθεί γύρω από τον Σαρλ Εντερλέν. Μια βδομάδα πριν ανακοινωθεί η δικαστική απόφαση, το συνδρομητικό τηλεοπτικό κανάλι Canal+ μετέδωσε ένα ντοκιμαντέρ που φαινόταν να έχει επινοηθεί για να χαρακτηρίσει τον Φιλίπ Καρσεντί –και όποιον άλλον αμφισβητούσε την ιστορία του αλ-Ντούρα– ψεκασμένο συνωμοσιολόγο. «Προβαίνοντας σε μια κίνηση χωρίς προηγούμενο στον χώρο των αντιδικιών του Τύπου», σημειώνει η Πόλερ, «το France 2 και ο κ. Εντερλέν προσέφυγαν στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Γαλλίας (Cour de Cassation), που κρίνει μόνο τεχνικά ζητήματα, και όχι ζητήματα ουσίας». Αυτή η ύστατη απόπειρα ήταν επιτυχής – το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι το France 2 δεν έπρεπε να είχε υποχρεωθεί να παραδώσει το αμοντάριστο υλικό, ακύρωσε την απόφαση της έφεσης και ο Καρσεντί καταδικάστηκε εκ νέου για συκοφαντία το 2013 και του επιβλήθηκε πρόστιμο 7.000 ευρώ. Αν το «φονικό αφήγημα» του France 2 ήταν, όπως ισχυρίζεται ο Λάντες, «σχεδιασμένο να προκαλέσει το μίσος και να γεννήσει τη βία», πρέπει να το θεωρήσουμε επιτυχημένο. Σε λόγο του που εκφώνησε μετά την 11η Σεπτεμβρίου, ο Οσάμα Μπιν Λάντεν δήλωσε ότι «Ο Μπους δεν πρέπει να λησμονήσει την εικόνα του Μοχάμεντ αλ-Ντούρα και των συντρόφων του μουσουλμάνων στην Παλαιστίνη και το Ιράκ. Αν τους λησμόνησε, τότε εμείς, Θεού θέλοντος, δεν θα τους λησμονήσουμε». Μια φωτογραφία του αγοριού προβλήθηκε στον τοίχο πίσω από τον Ντάνιελ Περλ πριν την εκτέλεσή του. Όλα αυτά, ισχυρίζεται ο Λάντες ήταν αποτέλεσμα του «παλαιστινιακού δόλου και της επαγγελματικής ανεντιμότητας ενός δυτικού δημοσιογράφου», και «δεν προκάλεσε καμία κριτική σκέψη» μεταξύ των περισσότερων συναδέλφων του. Στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη, η αγιογραφική πλέον εικόνα του αλ-Ντούρα και του πατέρα του να κρύβονται πίσω από το βαρέλι έγινε ένα συχνό σύμβολο στις συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας κατά του Ισραήλ. Βοήθησε να αναπτυχθεί αυτό που ο Λάντες αποκαλεί «αφήγημα αντικατάστασης», το οποίο διαδίδουν οι ακτιβιστές ελπίζοντας να αντικαταστήσουν τη Ναζιστική Γερμανία με το Ισραήλ ως την επιτομή του σύγχρονου Κακού. Ένας σχολιαστής, μάλιστα, έφτασε στο σημείο να παραβάλλει τον αλ-Ντούρα με τη συμβολική εικόνα του τρομοκρατημένου αγοριού με σηκωμένα τα χέρια στο Γκέτο της Βαρσοβίας. Αυτού του τύπου η δημοσιογραφία ανακύκλωνε την παλαιστινιακή προπαγάνδα σαν να ήταν αντικειμενικό ρεπορτάζ και συνέβαλε στην αντίληψη του Ισραήλ ως μοναδικά σατανικού, ρατσιστικού, ακόμα και γενοκτονικού κράτους. Αυτό, πάλι, διευκόλυνε την υπεράσπιση και τη δικαιολόγηση των τρομοκρατικών εκστρατειών και των βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας που επανήλθαν το 2000, μετά την κατάρρευση των ειρηνευτικών συνομιλιών στο Καμπ Ντέιβιντ με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ μεταξύ του Ισραήλ και της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης,. Ο Λάντες καταλήγει ότι αυτές οι δημοσιογραφικές πλάνες βοήθησαν να αναπτυχθεί αυτό που έγινε γνωστό ως ο «νέος αντισημιτισμός». Η υπόθεση αλ-Ντούρα ήταν κάθε άλλο παρά μοναδική. Σύμφωνα με τον Λάντες, «στήνεται η μία σκηνή μετά την άλλη», καθώς «οι Παλαιστίνιοι σκηνοθετούν σκηνές μάχης, τραυματισμών, εκκένωσης με τη βοήθεια ασθενοφόρων, πανικόβλητης φυγής, σκηνές που οι εικονολήπτες σκόπιμα μεταδίδουν. Υπήρχαν ενδείξεις ότι απασχολούνταν μακιγιέρ, παραγωγοί και διευθυντές» σε «πάρα πολλά αυτοσχέδια σκηνικά» με σκοπό την παραγωγή «σκηνών δράσης». Γυρίζονταν σκηνές με τραυματισμούς, λέει, με τα υποτιθέμενα θύματα να φορτώνονταν σε ασθενοφόρα που έφευγαν βιαστικά υπό τον ήχο των σειρήνων. Για τις παλαιστινιακές αρχές, η δημοσιογραφία έγινε εργαλείο της τρομοκρατικής εκστρατείας εναντίον του Ισραήλ. Η πρόθεσή της ήταν να μετατρέψει τον θύτη σε θύμα, ένας στόχος που σύμφωνα με τον Λάντες, εκπληρώθηκε με ανησυχητική επιτυχία. Στο απόγειο των τρομοκρατικών επιθέσεων κατά την Δεύτερη Ιντιφάντα, το CNN, το NPR, το AP, το Reuters και το MSNBC έδωσαν οδηγία στους ανταποκριτές τους να μη χρησιμοποιούν τη λέξη «τρομοκρατία» και «τρομοκράτης» όταν αναφέρονταν στις επιθέσεις των Παλαιστινίων σε αμάχους στο Ισραήλ. Ο προτιμώμενος όρος ήταν μαχητές (militants). Οι δυτικοί ανταποκριτές και αρχισυντάκτες δεν αντιλαμβάνονταν –ή αρνούνταν, τουλάχιστον να παραδεχθούν δημόσια– ότι τον κεντρικό ρόλο τον είχαν τα εσχατολογικά, θρησκευτικής εμπνεύσεως οράματα των ισλαμιστών τζιχαντιστών τα οποία διατυπώνονταν σαφέστατα σε πολλά μανιφέστα τρομοκρατίας και διένειμαν φανατικοί κληρικοί στα τζαμιά. Αυτή η γλωσσική ομερτά υπαινισσόταν ότι οι παλαιστινιακές τρομοκρατικές επιθέσεις ήταν απάντηση στην κατασταλτική πολιτική του Ισραήλ, μολονότι ο Αραφάτ ξεκίνησε τις ένοπλες επιθέσεις αφού απέρριψε τις προτάσεις Ισραηλινών και Αμερικανών για τη σύσταση ενός παλαιστινιακού κράτους στη Δυτική Όχθη και στη Γάζα το 2000, και αφού το Ισραήλ αποσύρθηκε από τον νότιο Λίβανο. Ούτε ανταμείφθηκε η μονομερής ισραηλινή αποχώρηση από τη Λωρίδα της Γάζας το 2005 με ειρήνη σε αυτό τον θύλακο. Το αποτέλεσμα, ισχυρίζεται ο Λάντες, ήταν η έλλειψη ενσυναίσθησης για τους Ισραηλινούς όταν αυτοί υπέφεραν από τις τρομοκρατικές επιθέσεις τα πρώτα χρόνια του νέου αιώνα. Στο βιβλίο του Η τρομοκρατία και ο φιλελευθερισμός[5], ο Πωλ Μπέρμαν παρατήρησε ότι όσο περισσότερο οι παλαιστίνιοι Άραβες στόχευαν Ισραηλινούς αμάχους στις τρομοκρατικές τους επιθέσεις, τόσο περισσότεροι στην Δυτική Αριστερά συμπέραιναν ότι μόνο η ισραηλινή καταστολή μπορούσε να εξηγήσει τέτοια βία απόγνωσης. Ο Λάντες αναφέρεται στην τάση αυτή ως «κατάρρευση της πολιτισμικής Γραμμής Μαζινό», διότι οι επιθέσεις εναντίον των Ισραηλινών το 2000 αποτέλεσαν το προοίμιο της Παγκόσμιας Τζιχάντ που εμφανίστηκε την 11η Σεπτεμβρίου, και σε επιθέσεις που ακολούθησαν, σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Αυστραλία, για να μην αναφέρουμε τους Μουσουλμάνους στη Μέση Ανατολή και την Ασία στη διάρκεια των επόμενων δύο δεκαετιών. Η γλώσσα του Λάντες δείχνει ενίοτε υπερβολική. Μιλάει για «φιλελεύθερους γνωσιακούς εγωκεντρισμούς, και την δημοπαθή τρωτότητα (Kryptonite)», και «οξύ-μωρους προοδευτικούς» με μια «εσχατολογική αντίληψη του τύπου Πρόβλημα του Έτους 2000 (Υ2Κ)», οι οποίοι επιδόθηκαν στην «προληπτική υποτέλεια στους Μουσουλμάνους» και στήριξαν μια «αφυπνισμένη Τζιχάντ» (woke Jihad). Θα προτιμούσα να είχε μετριαστεί η γλώσσα αυτή. Παρ’ όλα αυτά, στηρίζει την πολεμική του σε πλήθος τεκμηρίων. Απέναντι στις αντιδραστικές επιθέσεις ανθρωποκτονίας που ενέπνευσε ο ισλαμιστικός φανατισμός, πολλοί εξέχοντες πανεπιστημιακοί, δημοσιογράφοι και διανοούμενοι παρείχαν ποικίλες δικαιολογίες ή απλά επέλεγαν τη σιωπή, προτιμώντας να κατηγορούν για «Ισλαμοφοβία» ή ρατσισμό όσους επεσήμαιναν την ιδεολογική καταγωγή αυτής της τρομοκρατίας. Παλαιστίνιοι επιδεικνύουν τα φυλλάδια που θα κολλήσουν σε έναν χαρταετό πριν τον πετάξουν πάνω από τον συνοριακό φράκτη με το Ισραήλ, στην Ράφα, στην Νότια Γάζα, στις 20 Απριλίου 2018. Το μήνυμα του φυλλαδίου στα εβραϊκά και τα αραβικά λέει: «Σιωνιστές: Δεν έχετε καμιά δουλειά στην Παλαιστίνη. Επιστρέψτε εκεί από όπου ήρθατε. Μην ακούτε τους ηγέτες σας (ή διοικητές). Σας στέλνουν στον θάνατο ή στην ομηρία. #Ιερουσαλήμ πρωτεύουσα της Παλαιστίνης». © Said Khatib / AFP / Visual Hellas Παρ’ όλο τον αισθητό θυμό του και την αγανάκτησή του με την ανεντιμότητα της δυτικής στάσης στο ζήτημα, ο Λάντες αποφεύγει αυτή την παγίδα. Εστιάζει την προσοχή του στα γεγονότα και τον μεροληπτικό τρόπο με τον οποίο καλύπτονται δημοσιογραφικά, διότι αυτό έχει οδηγήσει σε μια παρανόηση της Αραβοϊσραηλινής σύγκρουσης και των ηθικών επιχειρημάτων που εμπλέκονται σε αυτήν. Εξάλλου εάν ήταν αλήθεια ότι το Ισραήλ αντιμετωπίζει τους Παλαιστίνιους όπως οι Ναζί αντιμετώπιζαν τους Εβραίους, ότι ο Ισραηλινός Στρατός διέπραξε μια σφαγή στην Τζενίν και ότι ο Μοχάμεντ αλ-Ντούρα στοχοποιήθηκε εσκεμμένα από τους Ισραηλινούς στρατιώτες, τότε οι καταγγελίες για ρατσισμό και καταστολή εναντίον του Ισραήλ θα αφορούσαν ισχυρισμούς για μια πραγματικότητα και όχι διασπορά αντισημιτικών συκοφαντιών. Ο Λάντες όμως αντιλαμβάνεται ότι η διάψευση της παλαιστινιακής προπαγάνδας απαιτεί κάτι περισσότερο από διόρθωση της παραπληροφόρησης. Θέλει να καταλάβουμε για ποιο λόγο τόσο πολλοί δυτικοί δημοσιογράφοι δεν μετέφεραν την αλήθεια. Εν μέρει αυτό συνέβη εξαιτίας των ιδεολογικών τους τάσεων. Η δημοσιογραφία εκείνης της περιόδου ήταν αποτέλεσμα του «ηγεμονικού θριάμβου μιας υπερασπιστικής δημοσιογραφίας, η οποία υιοθετούσε συστηματικά το αφήγημα της μίας πλευράς, μεταδίδοντας τις κατηγορίες και τα επιχειρήματά της ως εύλογα αν όχι αληθινά, και αμφισβητώντας και απορρίπτοντας τα αντεπιχειρήματα της άλλης πλευράς. Αυτή η “φονική δημοσιογραφία” αναπαρήγαγε συστηματικά την πολεμική προπαγάνδα της προτιμώμενης πλευράς σαν ειδήσεις στο κοινό της Δύσης». Ο Λάντες γράφει ότι, κατά συνέπεια, ένα μεγάλο μέρος της δυτικής κάλυψης της αραβοϊσραηλινής σύγκρουσης κατέληξε να ακολουθεί μια προσέγγιση τεσσάρων σημείων. Πρώτον, αναπλαισίωνε το ζήτημα ως σύγκρουση ενός Ισραηλινού Γολιάθ εναντίον ενός Παλαιστινιακού Δαυίδ, αντί για σύγκρουση μιας μικροσκοπικής φιλελεύθερης δημοκρατίας η οποία είναι περικυκλωμένη από θεοκρατικούς και απολυταρχικούς εχθρούς. Δεύτερον, μετέδιδε τους παλαιστινιακούς ισχυρισμούς ως αληθείς μέχρις αποδείξεως του εναντίου, «ενώ εκλάμβανε τις ανταπαντήσεις του Ισραήλ ως αναξιόπιστες, αν όχι ψευδείς, μέχρι ν’ αποδειχθούν αληθείς». Τρίτον, αναμετέδιδε «όσο το δυνατόν λιγότερα για τη θρησκευτική φύση της κουλτούρας της γενοκτονίας και της τρομοκρατίας που ανθίζει στα εδάφη υπό παλαιστινιακό έλεγχο». Και, τέταρτον, διόρθωνε «τα σφάλματα που προκύπτουν από αυτή την προσέγγιση όσο το δυνατόν πιο αργά και διακριτικά». Αυτή η τακτική, γράφει, καθιερώθηκε μετά το επεισόδιο του αλ-Ντούρα και τις σκανδαλοθηρικές αναφορές για την υποτιθέμενη «σφαγή» στην Τζενίν το 2002 που δεν συνέβη ποτέ. Τα ρεπορτάζ κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Ιντιφάντα και των σύντομων συγκρούσεων με τις τρομοκρατικές ομάδες στο Λίβανο και τη Γάζα, που ξεσπούσαν ανά περιόδους στα χρόνια που μεσολάβησαν από τότε, υπερέβαλλαν συστηματικά ως προς τους αριθμούς των σκοτωμένων Παλαιστίνιων αμάχων, ειδικά των παιδιών. Οι περιγραφές του Τύπου και τα πρωτοσέλιδα, αντί να φιλοξενούν αναλύσεις της ιδεολογίας που ενέπνεε τις τρομοκρατικές επιθέσεις ή να περιγράφουν λεπτομερώς τις επιθέσεις αυτές, επικεντρώνονταν στα παρεπόμενα των αντιποίνων του Ισραήλ. Αυτή η μονόπλευρη δημοσιογραφία προκάλεσε την περαιτέρω αιματοχυσία. Στις 12 Οκτωβρίου του 2000, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την αναμετάδοση των πλάνων με τον αλ-Ντούρα, ένα πλήθος Αράβων έκανε πορεία ζητώντας «εκδίκηση για το αίμα του Μοχάμεντ αλ-Ντούρα» και εισέβαλε σε ένα αστυνομικό τμήμα στη Ραμάλα. Ο Λάντες γράφει ότι «κυριολεκτικά διαμέλισαν τα σώματα δύο Ισραηλινών αστυνομικών και έσυραν τα μισοκαμένα τους κομμάτια μες στους δρόμους». Ο Σεΐχης Χαλαμπάγια, ένας έμμισθος εντεταλμένος της Παλαιστινιακής Αρχής, έκανε κήρυγμα την επόμενη μέρα στον τηλεοπτικό σταθμό της Αρχής, στο οποίο δήλωνε ότι οι Εβραίοι «είναι όλοι τους ψεύτες. Πρέπει να τους σφάξουμε και να τους σκοτώσουμε. … Πολεμήστε τους όπου βρεθείτε. Όπου κι αν τους συναντάτε, σκοτώστε τους». Σε αντίποινα για τη δολοφονία των δύο εφέδρων του, το Ισραήλ βομβάρδισε μες στη νύχτα τα γραφεία του ραδιοφωνικού σταθμού «Η Φωνή της Παλαιστίνης». Ο Γουίλιαμ Α. Όρμε, σε άρθρο του[6] για τους New York Times με θέμα αυτή τη σειρά γεγονότων, αναφέρθηκε εν συντομία στο τηλεοπτικό κήρυγμα του Χαλαμπάγια, τον οποίο παρέθεσε να λέει, «Είτε Λικούντ είτε Εργατικοί, οι Εβραίοι είναι Εβραίοι». Ο Όρμε δεν παρέθεσε τα σημεία που καλούσαν ρητά τους ακροατές να δολοφονήσουν και να σφάξουν. Η διαμαρτυρία του Ισραήλ για παρακίνηση σε βία συνοψίστηκε σε μία και μόνη πρόταση, ενός Ισραηλινού στρατηγού. Σε έναν Παλαιστίνιο παρουσιαστή ραδιοφωνικής εκπομπής ονόματι Ιμπραήμ Μιλχέμ δόθηκε πολύ περισσότερος χρόνος για να αρνηθεί τις κατηγορίες της παρακίνησης σε βία, να υπερασπιστεί την ακεραιότητα και την ακρίβεια των ισχυρισμών των παλαιστινιακών μέσων ενημέρωσης, να διαμαρτυρηθεί για την ισραηλινή λογοκρισία και να επιτεθεί στην υποκρισία του Ισραήλ. «Οι Ισραηλινοί ερμηνεύουν κάθε λέξη που φτάνει στ’ αυτιά τους από τη “Φωνή της Παλαιστίνης” ως παρακίνηση σε βία», είπε στον Όρμε. «Αλλά αυτό που ακούν είναι τους Παλαιστίνιους να ζητούν τα δικαιώματά τους». Ο τόνος του άρθρου δίνει την εντύπωση ότι ένας τρομερός στρατός επιχειρεί να εκφοβίσει τολμηρούς δημοσιογράφους. Το αποτέλεσμα, γράφει ο Λάντες, ήταν «διπλή νίκη για τους τζιχαντιστές». Οι αναγνώστες των New York Times παρέμειναν ανενημέρωτοι για τη φονική παρακίνηση σε βία στο κήρυγμα του Χαλαμπάγια, ενώ το Ισραήλ, βομβαρδίζοντας ένα ραδιοφωνικό σταθμό, εμφανιζόταν να αντιδρά υπερβολικά στην κοινότοπη δήλωση ότι τα μέλη των Εργατικών και του Λικούντ είναι Εβραίοι. Ο Λάντες ισχυρίζεται ότι το «πετσοκομμένο παράθεμα» και η παράλειψη του άρθρου να αναφέρει τον «γενοκτονικό λόγο των Παλαιστινίων, τόσο της Χαμάς όσο και της Παλαιστινιακής Αρχής», δεν αποτελούν μια «ατυχή εξαίρεση», ούτε είναι απλώς παράγωγα ιδεολογικής συμπάθειας. Ο Λάντες υποστηρίζει ότι η «εκτενής σύμπλευση» των δημοσιογράφων στο θέμα αυτό, παρ’ όλο που δεν είναι όλοι ιδεολογικά προκατειλημμένοι εναντίον του Ισραήλ, οφείλεται επίσης στον εκφοβισμό των δυτικών δημοσιογράφων από παλαιστινιακές οργανώσεις. Ένας βρετανός δημοσιογράφος ονόματι Μαρκ Σίγκερ, ο οποίος, σύμφωνα με τον Λάντες, τρέφει «μεγάλη συμπάθεια για τον παλαιστινιακό αγώνα», βρισκόταν στη Ραμάλα τη μέρα που οι δύο Ισραηλινοί έφεδροι λιντσαρίστηκαν. Έγραψε αργότερα ένα άρθρο για την λονδρέζικη Sunday Telegraph[7] όπου κατέθετε τη μαρτυρία του των όσων είδε μετά τις δολοφονίες: Βγήκα από το αμάξι μου για να δω τι συνέβαινε και είδα ότι έσερναν κάτι πίσω τους. Μέσα σε λίγες στιγμές με είχαν φτάσει και, αποτροπιασμένος, είδα ότι επρόκειτο για ένα σώμα, έναν άντρα που τον έσερναν απ’ τα πόδια. Το κάτω μέρος του σώματος καιγόταν και το πάνω μέρος είχε δεχτεί πυροβολισμούς, ενώ το κεφάλι του ήταν τόσο άσχημα χτυπημένο που είχε πολτοποιηθεί, σαν κόκκινος ζελές. Νόμισα ότι ήταν στρατιώτης διότι μπορούσα να δω κομμάτια από χακί παντελόνι και μπότες. Θεέ μου, σκέφτηκα, τούτον εδώ τον σκότωσαν. Ήταν νεκρός, πρέπει να ήταν νεκρός, αλλά ακόμη τον χτυπούσαν, μες στην παραφροσύνη, κλωτσώντας το κεφάλι του. Ήταν σαν ζώα. Οι ρεπόρτερ είχαν προειδοποιηθεί να μην τραβήξουν φωτογραφίες πριν ξεκινήσει το λιντσάρισμα, και όταν ο Σίνγκερ το επιχείρησε, του επιτέθηκαν και του κατέστρεψαν την κάμερα. «Ήξερα ότι είχα χάσει την ευκαιρία να τραβήξω τη φωτογραφία που θα με έκανε διάσημο και είχα χάσει την αγαπημένη μου κάμερα, που την είχα χρησιμοποιήσει σε όλο τον κόσμο», έγραψε, «αλλά δεν μ’ ένοιαζε. Φοβόμουν για τη ζωή μου». Ο Λάντες γράφει ότι «Παλαιστίνιοι φίλοι τηλεφώνησαν στον Σίγκερ μετά τη δημοσίευση του άρθρου του και τον προειδοποίησαν ότι δεν ήταν ασφαλές γι’ αυτόν να παραμείνει στα παλαιστινιακά εδάφη». Οι Παλαιστίνιοι προσπάθησαν να κατάσχουν κάθε φιλμ και κάθε βιντεοκασέτα που μπόρεσαν να βρουν, αλλά ένα ιταλικό τηλεοπτικό συνεργείο της Mediaset κατάφερε να βγάλει λαθραία τα πλάνα και να τα παραδώσει στους Ισραηλινούς. «Ο Αραφάτ εξοργίστηκε», γράφει ο Λάντες, «και ολόκληρη η αντιπροσωπία της Mediaset κατάλαβε γρήγορα ότι έπρεπε να διαφύγει, πρώτα στην ιταλική πρεσβεία για τη νύχτα, και μετά πίσω στην Ιταλία, για μην αντιμετωπίσει τα αντίποινά του. Απειλές εκτοξεύονταν συνέχεια». Με τον φόβο ότι οι συνάδελφοί του κινδυνεύουν, ο διευθυντής του κρατικού σταθμού RAI έσπευσε να συντάξει μια επιστολή στην οποία παρακαλούσε τον Αραφάτ να πιστέψει ότι δεν ήταν οι δημοσιογράφοι του δικού του καναλιού εκείνοι που διοχέτευσαν τα πλάνα: «εμείς πάντοτε πράττουμε τα δημοσιογραφικά δέοντα με σεβασμό στην Παλαιστινιακή Αρχή για να εργαστούμε στην Παλαιστίνη και είμαστε αξιόπιστοι στην δουλειά που κάνουμε επακριβώς. Σας ευγνωμονούμε για την εμπιστοσύνη σας και μπορείτε να είστε βέβαιος ότι δεν είναι αυτός ο δικός μας τρόπος δράσης. Σας παρακαλούμε, δεχθείτε τις ευλογίες μας με αγάπη». Ο Λάντες σημειώνει ότι, παρ’ όλο που ο Όρμε επιβεβαίωσε μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας ότι βρισκόταν στη Ραμάλα τη μέρα του λιντσαρίσματος, «δεν έγραψε το παραμικρό». Ο Λάντες εικάζει ότι ο φόβος των αντιποίνων ίσως οδήγησε τον Όρμες να λογοκρίνει μόνος του τις αναφορές στο κήρυγμα του Χαμπαλάγια την επόμενη μέρα. Σε μια συνέντευξη με την δημοσιογράφο Τζούντυ Λας Μπαλίντ που μένει στο Ισραήλ, ο Όρμε αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι οι δυτικοί δημοσιογράφοι δέχονται εκφοβισμό προκειμένου να λογοκρίνουν μόνοι τους τα ρεπορτάζ τους, επισημαίνοντας ότι είχε δεχθεί «εκατοντάδες καταγγελίες» στο Foreign Press Association για παρενοχλήσεις από την κυβέρνηση του Ισραήλ, αλλά «καταγγελίες μετρημένες στα δάχτυλα» για την Εθνική Παλαιστινιακή Αρχή. Ο Λάντες παρατηρεί ξερά ότι ο Όρμε φαίνεται να μην έχει ακούσει ποτέ για τον νόμο που διατύπωσε ο Γερουσιαστής των ΗΠΑ, Ντάνιελ Πάτρικ Μόινιχαν: Ο αριθμός των παραβιάσεων των ανθρώπινων δικαιωμάτων σε μια χώρα είναι πάντοτε αντίστροφα ανάλογος του πλήθους των καταγγελιών για παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων που γίνονται σ’ αυτήν. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των καταγγελιών που γίνονται, τόσο καλύτερα προστατευμένα είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα στη χώρα εκείνη. Είναι, ασφαλώς, πολύ δύσκολο να πείσεις τους δημοσιογράφους να μιλήσουν ειλικρινά για θέματα αυτολογοκρισίας, ειδικά αν επιθυμούν να τους επιτραπεί να συνεχίσουν να κάνουν ρεπορτάζ στην επίμαχη χώρα. Σε κανέναν δεν αρέσει να παραδέχεται ότι η επαγγελματική του ακεραιότητα έχει πληγεί, για οποιονδήποτε λόγο. Έτσι, είτε δεν λένε τίποτε για τη χρήση ανθρώπων ως ασπίδων στη Γάζα, είτε μεταδίδουν ευλαβικά τους αριθμούς των θυμάτων που τους παρέχει η Χαμάς σαν αληθινά γεγονότα, επιμένοντας ότι απλά αναφέρουν το πώς οι ίδιοι αντιλαμβάνονται τη σύγκρουση. Οι αποτυχίες της δημοσιογραφίας τις οποίες εξετάζει ο Λάντες, δεν ξεκίνησαν το 2000 με τη Δεύτερη Ιντιφάντα. Η θεώρηση του Ισραήλ ως κατασταλτικής δύναμης και αποικιοκρατικού εισβολέα, και των Παλαιστίνιων ως αθώων θυμάτων, έχουν κεντρικό ρόλο στην Αραβική και την Αραβοπαλαιστινιακή πολιτική κουλτούρα από τη δεκαετία του 1940. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, η Σοβιετική Ένωση, η στήριξη της οποίας τα έτη 1947-1949 στάθηκε τόσο σημαντική για την ίδρυση του εβραϊκού κράτους, τάχθηκε με τους εχθρούς του Ισραήλ ισχυριζόμενη ότι οι πρώτοι Σιωνιστές και έπειτα το κράτος του Ισραήλ προκάλεσαν τη σύγκρουση. Από τη δεκαετία του 1960 μέχρι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, επικράτησε στα Ηνωμένα Έθνη η εχθρότητα προς το Ισραήλ. Τα σοβιετικά κράτη, η κομμουνιστική Κίνα και άλλα κομμουνιστικά καθεστώτα, μαζί με τα ισλαμικά κράτη, πολλές χώρες του Τρίτου Κόσμου και τα αραβικά κράτη, καταδίκασαν το Σιωνισμό ως μια μορφή ρατσισμού και κατηγόρησαν το Ισραήλ για βάναυση και επιθετική συμπεριφορά. Τζουντέα Περλ: «Πράγματι θυμάμαι τον Μοχάμεντ αλ-Ντούρα. Η εικόνα του προβαλλόταν στον τοίχο πίσω από τον γιο μου, Ντάνιελ Περλ, στο τελευταίο του βίντεο, τάχα για να δικαιολογήσει τη δολοφονία του. Τώρα πόσοι πρόκειται να σκοτωθούν εξαιτίας της σκευωρίας του Al Jazeera; Πότε θα πουν σ’ αυτή την κουλτούρα εξαπάτησης: ΤΑ ΨΕΥΔΗ ΣΚΟΤΩΝΟΥΝ!». Και η απάντηση του Ρίτσαρντ Λάντες, 13 Μαΐου 2022: «Εγώ να δεις». [Και παραπέμπει στο βίντεο https://vimeo.com/67060204 του Al Durah Project]. Η περιγραφή του Ισραήλ ως απαρτχάιντ άρχισε στα Ηνωμένα Έθνη τις ίδιες δεκαετίες. Μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών του 1967, η ριζοσπαστική Αριστερά σε Δυτική Ευρώπη, ΗΠΑ, Λατινική Αμερική και Ιαπωνία συνέπλευσαν με τις φωνές εναντίον του Σιωνισμού και του Ισραήλ, με τα ηνία, μεταξύ των διανοουμένων, να τα κρατούν ο Έντουαρντ Σαΐντ και άλλοι συγγραφείς και στοχαστές της μετα-αποικιοκρατίας. Η στήριξη στο Ισραήλ απέκλειε αυτομάτως την ευυπόληπτη παρουσία στον χώρο της προοδευτικής πολιτικής. Εκείνες τις δεκαετίες, οι Παλαιστίνιοι αναδύθηκαν ως σύμβολα του παγκόσμιου αντιιμπεριαλισμού, και οι δημοσιογραφικές πρακτικές που συζητά ο Λάντες έκαναν την εμφάνισή τους στη διεθνή δημοσιογραφία. Το βιβλίο Μπορεί «όλος ο κόσμος» να κάνει λάθος; μάς προτρέπει να ρίξουμε μια νέα ματιά στους κρίσιμους μήνες του φθινοπώρου του 2000, όταν η ιδέα των Παλαιστίνιων ως «των θυμάτων που αξίζουν τη μεγαλύτερη τιμή» στον κόσμο, πρωτοεμφανίστηκε στον δημόσιο λόγο των δυτικών δημοκρατιών. Είναι ώρα, πιστεύει ο Λάντες, να «επανερμηνεύσουμε την Ιντιφάντα, αυτή τη φορά όχι ως μια εξέγερση του καταπιεσμένου εναντίον του καταπιεστή του, αλλά ως την πρώτη επιθετική κίνηση των πιστών του Παγκόσμιου Χαλιφάτου προς τις δυτικές δημοκρατίες τον 21ο αιώνα». Ο Λάντες ζητάει από τους αναγνώστες του, ειδικά όσοι απ’ αυτούς προσυπογράφουν τις φιλελεύθερες και τις αριστερές ιδέες, να θυμηθούν τον φιλελευθερισμό τού σχεδίου των Σιωνιστών και τις πραγματικές συνθήκες της δημοκρατίας στο Ισραήλ, και να εξετάσουν έντιμα την ιδεολογία αυτών που επιδιώκουν να το καταστρέψουν. Το βιβλίο του τεκμηριώνει πειστικά τη θέση του, σύμφωνα με την οποία πάρα πολλοί σπουδαίοι δημοσιογράφοι, πολιτικά πρόσωπα, ΜΚΟ και πανεπιστημιακοί, στην πραγματικότητα έσφαλλαν για τις βασικές αιτίες της τρομοκρατίας. Παρερμήνευσαν τον πόλεμο του Ισραήλ με τους εχθρούς του, με αποτέλεσμα να μην κατανοήσουν σωστά τα γεγονότα του πολέμου. Ο Λάντες παρατηρεί ότι υπήρξαν δημοσιογράφοι που δεν υπέκυψαν στη γενική συναίνεση, αλλά αυτοί ήταν η εξαίρεση. Τα πράγματα δείχνουν ότι, όσον αφορά την ιστορία του Ισραήλ και των κοσμικών αλλά και ισλαμιστικών του αντιπάλων, ο 20ός αιώνας ήταν μακρύς και όχι σύντομος. Το σύγχρονο μίσος για τους Εβραίους, τον Σιωνισμό και τη φιλελεύθερη δημοκρατία αναδύθηκε στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή τη δεκαετία του 1940, παρέμεινε ζωντανό τη δεκαετία του 1950 και βρήκε παγκόσμια ανταπόκριση τις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Το ένστικτο του μίσους για τους Σιωνιστές αντλεί από τη ναζιστική προπαγάνδα, τις σοβιετικές εκστρατείες, τον Ψυχρό Πόλεμο, την ιδεολογία του αντιιμπεριαλισμού της δεκαετίας του 1960, αλλά και τις παραδόσεις των Ισλαμιστών. Σήμερα, το βρίσκουμε ακέραιο στις επιθέσεις και τις απειλές εναντίον του Ισραήλ, τις οποίες ο Λάντες εξετάζει στο βιβλίο του. Ο Ρίτσαρντ Λάντες έχει δίκιο να ζητάει την επανερμηνεία της Δεύτερης Ιντιφάντα, και να στρέφει την προσοχή μας στους τρόπους με τους οποίους οι εικόνες και οι αναγνώσεις αυτών των ετών συνέβαλαν στη συσκότιση της τρομοκρατίας τα χρόνια εκείνα, αλλά και στη σύσταση μια νέας μορφής αντισημιτισμού, διατυπωμένης με ισλαμιστικούς όρους. Τεκμηριώνει τη θέση ότι, ναι, «όλος ο κόσμος» –ή, τουλάχιστον, πάρα πολλοί πετυχημένοι επαγγελματίες στα μέσα ενημέρωσης, στη δημόσια ζωή και την πολιτική– πράγματι έκαναν λάθος για τα αίτια της τρομοκρατίας που βιώνει το κράτος του Ισραήλ τις τελευταίες δεκαετίες. Είκοσι δύο χρόνια μετά το ξέσπασμα της Δεύτερης Ιντιφάντα, έχει έρθει η ώρα να αναθεωρήσουμε. © 2023 Jeffrey Herf / Quillette ― Μετάφραση: Μιλτιάδης Θεοδοσίου [1] Jeffrey Herf, Nazi Propaganda for the Arab World [Ναζιστική προπαγάνδα για τον Αραβικό κόσμο], Yale University Press, 2009 (Σ.τ.Μ.). [2] Βλ. http://tinyurl.com/58jvfyn2 [3] James Fallows, “Who Shot Mohammed al-Dura?”, The Atlantic, Ιούνιος 2003, http://tinyurl.com/5n8nxb4w [4] Nidra Poller, “A Hoax?”, Wall Street Journal Europe, 27 Μαΐου 2008, http://tinyurl.com/2p2xp8k4 [5] W. W. Norton, 2003. [6] William A. Orme Jr., “A Parallel Mideast Battle: Is It News or Incitement?”, The New York Times, 24 Οκτωβρίου 2000, http://tinyurl.com/b2vep7h3 [7] Mark Seager, “I’ll have nightmares for the rest of my life”, βλ. http://tinyurl.com/2j6zafvk

Ισλαμισμός και Τρομοκρατία, η πλάνη της δημοσιογραφίας

Σύνδεση