Η Εβραία που βρήκε τα χρήματα για να χτιστεί το Ισραήλ

Deborah E. Lipstadt, Golda Meir: Israel’s Matriarch [Γκόλντα Μεΐρ: Η μητέρα του Ισραήλ], Yale University Press, 2023, σελ. 304 Golda Meir, My Life [Η ζωή μου], Weidenfeld & Nicholson, 1975, σελ. 475 Το 1896 ένας δημοσιογράφος και συγγραφέας από την Αυστροουγγαρία, ο Τέοντορ Χερτσλ, εξέδωσε το βιβλίο του Το Εβραϊκό Κράτος (Der Judenstaat) που έγραψε στον απόηχο της υπόθεσης Ντρέιφους. Ο Χερτσλ (1860-1904) ανησυχούσε για το πανευρωπαϊκό φαινόμενο της έξαρσης του αντισημιτισμού. Ήλπιζε πως αν ο εβραϊκός λαός είχε δικό του κράτος, θα ήταν ένας λαός όπως όλοι οι υπόλοιποι και θα αντιμετωπιζόταν διαφορετικά: «Δώστε μας κυριαρχία σε ένα επαρκές κομμάτι γης για να καλύψουμε τις ανάγκες του λαού μας και τα υπόλοιπα θα τα καταφέρουμε μόνοι μας». Ίσως έτσι θα εξαλειφόταν το πρόβλημα του αντισημιτισμού, αν και όπως παραδεχόταν ήταν βαθιά ριζωμένος και εδραιωμένος στην διάρκεια πολλών αιώνων. Για τον Χερτσλ η ίδρυση ενός κράτους ήταν η μόνη λύση για την αντιμετώπιση του αντισημιτισμού και της διασποράς. Ένα χρόνο αργότερα προέδρευσε στο πρώτο Σιωνιστικό Συνέδριο στη Βασιλεία της Ελβετίας. Στόχος του Συνεδρίου ήταν η ίδρυση μιας εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό. Την επόμενη χρονιά ταξίδεψε στην Παλαιστίνη. Όταν παρουσίασε το σιωνιστικό του όραμα στους θρησκευτικούς ηγέτες όλες οι συνιστώσες του Ιουδαϊκού κόσμου ήταν αντίθετες. Όπως όλα τα πολιτικά κινήματα του ρομαντικού εθνικισμού του 19ου αιώνα, ο Σιωνισμός εξέφραζε την επιθυμία της απελευθέρωσης από την θρησκεία και την δημιουργία ενός νέου λαού και κοινωνίας στο έδαφος του Ισραήλ. Ο Χερτσλ υποστήριζε τον διαχωρισμό θρησκείας και κράτους. Για τους θρησκευτικούς ηγέτες της εποχής ένα κοσμικό εβραϊκό κράτος ήταν ανάθεμα που εναντιωνόταν στην θεϊκή τιμωρία της εξορίας. Ένα χρόνο μετά τον θάνατο του Χερτσλ, το 7ο Σιωνιστικό Συνέδριο το 1905, αφού πρώτα εξέτασε τις ιστορικά αυθαίρετες εναλλακτικές της Ουγκάντας και της Αργεντινής, τελικά επέλεξε την Παλαιστίνη για την ίδρυση της εβραϊκής εθνικής εστίας. Στις αρχές του 20ού αιώνα δεκάδες χιλιάδες Εβραίοι ζούσαν ήδη στο Γισούβ – όπως ονομαζόταν το σώμα των εβραϊκών κοινοτήτων που υπήρχαν στην Παλαιστίνη πριν από την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Είχαν την δική τους κουλτούρα και τους δικούς τους θεσμούς. Οι σχέσεις τους με τον αραβικό πληθυσμό ήταν συνήθως αρμονικές. Τα αντισημιτικά πογκρόμ στην Ρωσία εξανάγκασαν χιλιάδες Εβραίους να μεταναστεύσουν στην Αμερική, ενώ κάποιοι από αυτούς επέλεξαν να μεταναστεύσουν στην Παλαιστίνη. 1. Το ξεκίνημα Δύο χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου του Χερτσλ γεννήθηκε στο Κίεβο, το 1898, η Γκόλντα Μεΐρ[1], το γένος Μάμποβιτς. Ο τρόμος των αντισημιτικών πογκρόμ διαμόρφωσε τις κοσμοαντιλήψεις της. Κόρη ξυλουργού, κατά τα πρώτα χρόνια της παιδικής της ηλικίας έμαθε πως η ζωή της απειλούνταν «επειδή ήταν Εβραία». Το να είναι κανείς Εβραίος δεν ήταν μόνο η αιτία της βίας που τόσο φοβούνταν οι Εβραίοι αλλά και η αιτία της πείνας και της εξαθλίωσης. Ο Σιωνισμός αντιπροσώπευε ένα αντίδοτο σε αυτόν τον εχθρικό κόσμο που μισούσε τους Εβραίους. Όποιος λαχταρούσε ένα καλύτερο μέλλον, μακριά από την φτώχεια και το μίσος για τους Εβραίους, έπρεπε να επαναστατήσει. Η Μεΐρ δεν ήταν απλώς σιωνίστρια, αλλά ένθερμη υποστηρίκτρια του Εργατικού Σιωνισμού που ήταν ένα κράμα εβραϊκού εθνικισμού και σοσιαλισμού. Οι ιδεολογικοί σπόροι είχαν φυτευτεί ήδη από τα χρόνια που η οικογένεια ζούσε ακόμα στο Πινσκ στη σημερινή Λευκορωσία. Η κατά εννιά χρόνια μεγαλύτερη αδερφή της υποδεχόταν σε εβδομαδιαία βάση στο σπίτι τους μια ομάδα εβραίων εφήβων για να συζητήσουν τα θέματα που τους απασχολούσαν. Οι συναντήσεις αυτές γίνονταν είτε στο σπίτι τους είτε στο σπίτι της Χάγια Λίχτενσταϊν, της αδερφής του Βάιτσμαν που θα γινόταν ο πρώτος Πρόεδρος του Ισραήλ. Οι συζητήσεις ήταν συχνά έντονες. Οι υποστηρικτές του εβραϊκού μαρξιστικού εργατικού κινήματος Μπουντ προωθούσαν την ιδέα της επανάστασης στη Ρωσία με τη διατήρηση μιας εθνικο-πολιτιστικής αυτονομίας στις εβραϊκές περιοχές. Οι οπαδοί του Εργατικού Σιωνισμού υποστήριζαν την έννοια του εβραϊκού λαού και διεκδικούσαν μια εβραϊκή εθνική ανεξαρτησία που θα χτιζόταν στα θεμέλια μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας. Όταν η οικογένεια μετανάστευσε στην Αμερική η Μεΐρ έγινε η ίδια πολιτική ακτιβίστρια του Σιωνισμού. Όπως και στο Πινσκ, έτσι και το νέο σπίτι της αδερφής της στο Ντένβερ έγινε σημείο συνάντησης για νέους Εβραίους που ήθελαν να συζητήσουν σύγχρονα πολιτικά ζητήματα. Κατά την περίοδο αυτή ωρίμασαν οι πολιτικές ιδέες της Μεΐρ. Ενθουσιάστηκε με το έργο του στοχαστή ιδεολόγου του υπερβατικού σιωνισμού Aαρόν Νταβίντ Γκόρντον και την έννοια της kibosh haavodah (κατάκτηση της εργασίας). Ο Γκόρντον, που είχε μεταναστεύσει στην Παλαιστίνη από την Ρωσία το 1906, πίστευε ότι οι Εβραίοι μπορούσαν να μετασχηματίσουν και την κοινωνία αλλά και να βελτιώσουν την θέση τους μέσα σε αυτή μέσω της δημιουργικής εργασίας. Η Μεΐρ γνώρισε επίσης το έργο του μαρξιστή σιωνιστή Ντοβ Μπερ Μπορόχοφ ο οποίος πίστευε πως η κανονικοποίηση της εβραϊκής ζωής ήταν η μόνη λύση στο πρόβλημα του αντισημιτισμού. Εάν οι Εβραίοι συγκεντρώνονταν σε ένα μέρος τότε θα ήταν σε θέση να δημιουργήσουν μια εβραϊκή εργατική τάξη και να συμμετάσχουν στην απελευθέρωση της διεθνούς εργατικής τάξης. Παρέλαση την επέτειο της Ανεξαρτησίας στο Τελ Αβίβ το 1949. Φωτογράφος Ντουντού Μπεν Γκαντ. Εθνική Βιβλιοθήκη Ισραήλ. Ενώ η οικονομική κατάσταση της οικογένειας των Μεΐρ βελτιωνόταν, το πατρικό σπίτι στο Μιλγουόκι μετατράπηκε σε τόπο συνάντησης των εργατοσιωνιστών που επισκέπτονταν την Αμερική. Η Μεΐρ άκουγε τον Νάχμαν Σύρκιν και τον Σμάρια Λεβίν, τους δύο θεωρητικούς που έθεσαν τα θεμέλια του πολιτικού κινήματος του Εργατικού Σιωνισμού. Ασπάστηκε την μαρξιστική τους αντίθεση στο να προσλαμβάνονται Άραβες εργάτες από Εβραίους για να δουλεύουν για αυτούς στα δικά τους χωράφια (η περιβόητη «εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο»), ως υποτιμητική και για τους Άραβες και για τους Εβραίους. Ανάμεσα στους επισκέπτες ήταν και ο Γιτζάκ Μπεν-Ζβι, μελλοντικός πρόεδρος του Ισραήλ, ο οποίος μαζί με τον Νταβίντ Μπεν-Γκουριόν είχε φύγει από την Παλαιστίνη όταν οι Τούρκοι άρχισαν να απελαύνουν όσους συνδέονταν με σιωνιστικές δραστηριότητες. Αυτές οι προσωπικότητες διέδιδαν τώρα το σιωνιστικό μήνυμα στην Αμερική και κινούσαν το ενδιαφέρον των ακροατών τους διηγούμενοι ιστορίες από την ζωή στο Γισούβ. Ενόσω η Μεΐρ συμμετείχε στις συζητήσεις αυτού του πνευματικού κύκλου, ο σιωνισμός του καναπέ την έκανε να νιώθει άβολα. Δεν ήθελε να είναι μέρος των σιωνιστικών σαλονιών όπου συγκεντρώνονταν χρήματα για την εγκατάσταση άλλων στην Παλαιστίνη, ήθελε η ίδια να ζει στο Γισούβ. Πάντως, παρά την απέχθεια που ένιωθε για τον σιωνισμό του καναπέ, η δημιουργία πολλών διαδοχικών γενεών αμερικανών σιωνιστών του καναπέ οφείλεται περισσότερο σε εκείνην παρά σε οποιονδήποτε άλλον ηγέτη του Σιωνισμού. Οι ιδεαλιστές νέοι σιωνιστές που μετανάστευαν στην Παλαιστίνη καλλιεργούσαν την γη ως μια πράξη απελευθέρωσης και χειραφέτησης με στόχο να εγκαταστήσουν οικισμούς που θα λειτουργούσαν ως πρότυπα. Οι νέοι ιδεαλιστές οραματίζονταν παράλληλα όχι μόνο ένα νέο κράτος αλλά και έναν νέο τρόπο ζωής. Για τους περισσότερους στην Δύση η Παλαιστίνη ήταν μια άγονη γη με ερήμους και έλη. Οι συνθήκες εργασίας σε αυτή την υπανάπτυκτη τότε περιοχή μακριά από τον πολιτισμό, που μαστιζόταν από την ελονοσία, ανάγκαζε τους ανθρώπους σε έναν κοινοτικό τρόπο ζωής οδηγώντας στην ανάπτυξη της έννοιας των συλλογικών αγροτικών οικισμών, των κιμπούτς. Το πρώτο από αυτά ιδρύθηκε το 1909. Όσο το σιωνιστικό κίνημα μεγάλωνε, όλο και περισσότεροι Εβραίοι αγόραζαν γη στην Παλαιστίνη. Οι Άραβες δεν είχαν πρόβλημα να πουλούν γη στους σιωνιστές, και μεταξύ 1908 και 1913 ιδρύθηκαν πολλοί νέοι οικισμοί (μοσάβ). Παράλληλα ωστόσο ξεκίνησαν και οι πρώτες εντάσεις, εξαιτίας του γεγονότος ότι οι σιωνιστές, πιστοί στο ιδεώδες της χειραφέτησης μέσω της εργασίας, δεν προσλάμβαναν τους Άραβες ως εργάτες γης. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος διαμόρφωσε την γεωγραφία της περιοχής. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ηττήθηκε και η Μέση Ανατολή διαχωρίστηκε και διοικήθηκε από δυνάμεις της Δύσης. Ήδη από το 1916 η μυστική συμφωνία Σάικς-Πικό ανάμεσα στους Γάλλους και τους Βρετανούς έθετε την Παλαιστίνη υπό Βρετανική Εντολή. Η Βρετανοί ήθελαν να εξασφαλίσουν μια δυτική παρουσία στην περιοχή. Το 1917 η Διακήρυξη Μπαλφούρ εξέφραζε την δέσμευση των Βρετανών για την δημιουργία μιας εβραϊκής εθνικής εστίας στην Παλαιστίνη. Οι Βρετανοί γνώριζαν πως για να μπορέσουν να παραμείνουν στην περιοχή έπρεπε να την διχοτομήσουν. Κι ενώ η ιδέα της οικοδόμησης μιας νέας εβραϊκής κοινωνίας προσέλκυε τους Εβραίους, τελικά ο αντισημιτισμός τούς έσπρωχνε ακόμα πιο αποφασιστικά προς τον Σιωνισμό. Στον απόηχο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου μια σειρά πογκρόμ έλαβαν χώρα στην Ουκρανία και την Πολωνία. Η πεποίθηση της Μεΐρ ότι οι διαμαρτυρίες, οι ομιλίες και οι έρανοι δεν αποτελούσαν απάντηση στα πογκρόμ ενισχύθηκε ακόμα πιο πολύ. Είχε έρθει η ώρα για τους σιωνιστές να χτίσουν ένα κράτος στην Παλαιστίνη. Στο τέλος του Μεγάλου Πολέμου η Μεΐρ αφοσιώθηκε σε έναν άλλο αγώνα: την δημιουργία ενός Αμερικανικού Εβραϊκού Συμβουλίου, μιας δημοκρατικά εκλεγμένης οργάνωσης που θα εκπροσωπούσε το σύνολο των Αμερικανών Εβραίων. Αυτό ήταν το μέσο για να αμφισβητηθεί η ηγεσία της αμερικανικής εβραϊκής κοινότητας, η οποία ακολουθώντας την θρησκευτική ηγεμονία ήταν ακραιφνώς αντισιωνιστική. Το νέο συμβούλιο συγκλήθηκε στην Φιλαδέλφεια το 1918 και ενέκρινε ψήφισμα που υπερασπιζόταν μια εβραϊκή εθνική εστία. Η πολιτική καριέρα της Μεΐρ είχε μόλις ξεκινήσει. Ενδεχομένως η ιστορία να γραφόταν πολύ διαφορετικά εάν η οικογένεια της Μεΐρ είχε μεταναστεύσει στην Παλαιστίνη απευθείας από την Ρωσία, δηλαδή εάν η Μεΐρ δεν είχε ζήσει στην Αμερική προτού τελικά εγκατασταθεί εκεί. Η Μεΐρ φοίτησε σε αμερικανικό σχολείο την περίοδο που οι ΗΠΑ ήταν κοινωνικοοικονομικό «χωνευτήρι» πολιτισμών, δηλαδή την εποχή της δημιουργίας της αμερικανικής κοινωνίας των πολιτών. Αυτό της προσέφερε, σύμφωνα με δικά της λόγια, «μια κατανόηση της έννοιας της ελευθερίας και μια αντίληψη των ευκαιριών που προσφέρονται στο άτομο σε μια αληθινή δημοκρατία». Παρ’ όλα τα μειονεκτήματα και τις κοινωνικές ανισότητες έβλεπε τις ΗΠΑ σαν μια σπουδαία χώρα: «Σας φαίνεται ασήμαντο το να μπορείτε να λέτε ό,τι θέλετε, ακόμα και εναντίον της κυβέρνησης και του συστήματος;». Εκτός από τις έννοιες των ευκαιριών και της ελευθερίας η Μεΐρ ασπάστηκε και την αμερικανική εκδοχή των αντιλήψεων του αυτοδημιούργητου ανθρώπου. Συνδύασε την ιδέα του Σιωνισμού με την ιδέα ότι το άτομο μπορεί να αλλάξει τη ζωή του με σκληρή δουλειά και επιμονή. 2. Στο κιμπούτς Οι πρώτες αντιεβραϊκές ταραχές ξέσπασαν στην Ιερουσαλήμ το 1920 και συνεχίστηκαν και το 1921. Τον Μάιο της ίδιας χρονιάς μια ομάδα πρωτοπόρων εργατοσιωνιστών, συμπεριλαμβανομένων της Μεΐρ, του συζύγου της, της αδελφής της και των παιδιών της, επιβιβάστηκαν σε ένα πλοίο που απέπλευσε από την Νέα Υόρκη με προορισμό την Γιάφα. Λόγω των ταραχών κατευθύνθηκαν στην Αλεξάνδρεια και από εκεί έφτασαν με τρένο στο Τελ Αβίβ τον Ιούλιο. Αποτελούσαν μέρος της Τρίτης Αλιγιά, όπως ονομάστηκε το κύμα εβραϊκής μετανάστευσης μεταξύ 1919 και 1923. Η Μεΐρ εξίσωνε την σιωνιστική εκπλήρωση με την σωματική εργασία για την ανοικοδόμηση της χώρας εντός του πλαισίου ενός συνεργατικού εγχειρήματος, δηλαδή εντός του πλαισίου των κιμπούτς. Επέλεξε τον οικισμό Μερχάβια στην κοιλάδα Ιεζραέλ (Εμέκ). Καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής της η Μεΐρ είχε την πεποίθηση ότι το κιμπούτς ήταν «η ιδανική μορφή της κοινωνίας … χωρίς ανταγωνισμό, χωρίς εκμετάλλευση. Ένας άνθρωπος γίνεται δεκτός και κρίνεται και συμμετέχει στην ζωή της κοινωνίας όχι σύμφωνα με το είδος εργασίας που κάνει αλλά επειδή είναι άνθρωπος». Αρχαία συνοριακή γραμμή στην Ράφα (Λωρίδα της Γάζας) μεταξύ Αιγύπτου και Παλαιστίνης, από το 1898 έως το 1946. Φωτογραφική συλλογή Matson, Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, Ουάσιγκτον. Η Μεΐρ άφησε το στίγμα της στο κιμπούτς[2]: Εξελέγη στην οργανωτική επιτροπή κι έπειτα στην εκτελεστική επιτροπή. Μέσα σε ένα χρόνο είχε γίνει αντιπρόσωπος του κιμπούτς στην νεοσυσταθείσα Γενική Ομοσπονδία Εβραίων Εργατών στην Παλαιστίνη, γνωστή και ως Χισταντρούτ. Η Χισταντρούτ ήταν μια οντότητα που λειτουργούσε ως εθνικός οργανισμός εργασίας με αντιπροσώπους από όλα τα πολιτικά κόμματα. Ο Μπεν-Γκουριόν είχε αναλάβει την ηγεσία και ήθελε να την μετατρέψει σε μία κεντρική μονάδα που θα επέβλεπε την ανοικοδόμηση του Γισούβ. Για να καταφέρει να αποκτήσει η Χισταντρούτ την ιδιότητα που οραματιζόταν ο Μπεν-Γκουριόν, οι συνιστώσες οργανώσεις θα έπρεπε να υπόκεινται σε αυτήν. Μία από αυτές τις οργανώσεις ήταν και το Συμβούλιο Γυναικών Εργατριών (ΣΓΕ). Το 1922, η Κοινωνία των Εθνών έδωσε εντολή στην Βρετανία να ξεκινήσει τις διαδικασίες για την δημιουργία μιας εβραϊκής εθνικής εστίας. Τον Σεπτέμβριο του 1922 η Μεΐρ μετέβη στη Χάιφα για να συμμετάσχει στην δεύτερη συνέλευση του ΣΓΕ. Στο τέλος επελέγη ως μέλος της επταμελούς ηγετικής επιτροπής και σύντομα έγινε αντιπρόσωπος του ΣΓΕ στο συνέδριο της Χισταντρούτ (το οποίο είναι γνωστό, μεταξύ άλλων, για την παρουσία του Αϊνστάιν που είχε επισκεφθεί το Γισούβ). Η Μεΐρ συνέχιζε να ανεβαίνει στην κλίμακα της οργανωτικής ιεραρχίας. Εκλέχθηκε σε μία από τις δύο θέσεις του ΣΓΕ στο συμβούλιο της Χισταντρούτ και συμμετείχε λίγο αργότερα ως εκπρόσωπος της Μερχάβια σε μια συνάντηση της Χισταντρούτ στην Ντεγκάνια, το πρώτο κιμπούτς του Ισραήλ. Για ακόμα μια φορά η Μεΐρ βρέθηκε να συνδιαλέγεται με ανθρώπους που θα διαδραμάτιζαν καθοριστικούς ρόλους στην οικοδόμηση του κράτους, ιδεολογικά και πρακτικά, όπως τους μελλοντικούς πρωθυπουργούς Μπεν-Γκουριόν και Λεβί Εσκόλ, τους μελλοντικούς προέδρους Γιτζάκ Μπεν-Ζβι και Ζαλμάν Σαζάρ και τον ηγέτη της Χισταντρούτ και θεωρητικό Νταβίντ Ρέμεζ[3]. Παρ’ όλη την αγάπη που έτρεφε για την κοινοτική ζωή, η Μεΐρ δεν κατάφερε να μείνει μόνιμα στο κιμπούτς, εν μέρει επειδή ο σύζυγός της αρνιόταν να κάνει οικογένεια σε ένα κοινόβιο. Εγκαταστάθηκαν στην Ιερουσαλήμ όπου γέννησε το πρώτο της παιδί. Η μετακόμιση δεν έσωσε την σχέση τους αλλά τελικά οδήγησε την Μεΐρ στο ανώτατο επίπεδο της ισραηλινής δημόσιας ζωής. Τέσσερα χρόνια μετά ο Νταβίντ Ρέμεζ, που ήταν τώρα διευθυντής στην γενική γραμματεία της Χισταντρούτ, πρότεινε στη Μεΐρ την θέση της γενικής συν-γραμματέα στο γενικό συμβούλιο του ΣΓΕ στο Τελ Αβίβ. Αν και το ιδανικό της ιδεολογίας του εργατικού σιωνισμού βρισκόταν στο κιμπούτς, οι άνθρωποι που θα διαμόρφωναν την εβραϊκή πατρίδα βρίσκονταν στα γραφεία της Χισταντρούτ. Στη νέα της θέση η Μεΐρ πλέον εργαζόταν με τους ιδρυτές και τις ιδρύτριες του Ισραήλ. 3. Στην Αμερική Μεταξύ 1924 και 1928 ακολούθησε η Τέταρτη Αλιγιά. Όταν η Μεΐρ ξεκίνησε την καινούργια της δουλειά, η Χισταντρούτ αποτελούνταν από έναν μικρό αριθμό γραφείων. Όσο μεγάλωναν οι ανάγκες με τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό μεταναστών η Χισταντρούτ μετατράπηκε σε μια τεράστια σοσιαλιστική οντότητα με αρμοδιότητες που αφορούσαν κάθε πτυχή της κοινωνίας. Τα κεντρικά γραφεία της ήταν γνωστά με το προσωνύμιο «Κρεμλίνο». Διηύθυνε μια εταιρεία λεωφορείων, μια γραμμή μεταφορών, έναν συνεταιρισμό αυγών και γαλακτοκομικών, εφημερίδα, οργανώσεις υγείας και πολιτιστικούς θεσμούς. «Δημιουργούσαμε μια κοινωνία, όχι ένα απλό συνδικάτο». Σύντομα η Χισταντρούτ συμμετείχε στην Σοσιαλιστική Διεθνή. Για να γίνει όμως η Χισταντρούτ κανονικό κράτος εν κράτει απαιτούνταν πόροι. Ο Μπεν-Γκουριόν θεωρούσε ότι οι αμερικανοί σιωνιστές θα μετανάστευαν μαζικά στο Γισούβ αλλά κάτι τέτοιο δεν έγινε στον βαθμό που ήλπιζε. Επιπλέον η Αμερική ήταν η επιτομή της καπιταλιστικής αστικής τάξης, δηλαδή ιδεολογικά το διαμετρικά αντίθετο των θεμελιωδών αρχών του Εργατικού Σιωνισμού. Μια πιθανή χρηματοδοτική πηγή στην εβραϊκή κοινότητα των ΗΠΑ ήταν οι γυναίκες και ιδιαίτερα αυτές που σχετίζονταν με τις Γυναίκες Πρωτοπόρους (ΓΠ), που ήταν μια αυτόνομη σιωνιστική σοσιαλιστική γυναικεία οργάνωση. Η ΓΠ είχε ιδρυθεί λίγα χρόνια νωρίτερα από μία βετεράνο του Γισούβ, την Ραχέλ Γιαναΐτ[4] η οποία αναζητούσε χρηματοδότες για έργα που αφορούσαν γυναίκες. Ο Μπεν-Γκουριόν επινόησε μια νέα εκστρατεία που θα απευθυνόταν σε αυτή την ομάδα Αμερικανίδων, με την διαφορά ότι τα κεφάλαια που θα συγκεντρώνονταν αυτή την φορά θα πήγαιναν απευθείας στην Χισταντρούτ αντί στην ΣΓΕ. Προφανώς το πιο κατάλληλο πρόσωπο για την εκτέλεση αυτού του σχεδίου σύνδεσης του Γισούβ με την αμερικανική εβραϊκή κοινότητα ήταν η Μεΐρ. Η Μεΐρ ταξίδεψε στην Νέα Υόρκη την 1η Δεκεμβρίου 1928 για να συμμετάσχει στο συνέδριο της Εθνικής Εργατικής Επιτροπής για την Παλαιστίνη. Απευθυνόμενη σε ένα κοινό αποτελούμενο από εξακόσιους αντιπροσώπους εξήγησε πώς μπορεί να πραγματοποιηθεί το όραμα της δημιουργίας ενός εβραϊκού κράτους μέσω της συνεργασίας μεταξύ των συντρόφων και συντροφισσών στην Παλαιστίνη και των Εβραίων των ΗΠΑ. Αυτό ήταν το σιωνιστικό μήνυμα για τους Αμερικανοεβραίους τα επόμενα πενήντα χρόνια. Την πρώτη εκστρατεία αυτή ακολούθησαν πολλές περιοδείες σε πόλεις της Αμερικής. Με την άμεση συμβολή της η απήχηση του μηνύματος ξεπέρασε τα μέλη των γυναικείων οργανώσεων. Το σιωνιστικό μήνυμα της Μεΐρ συμφωνούσε με τα αμερικανικά ιδανικά της δημοκρατίας, του πλουραλισμού και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Ένα μέλος της Χαντασσά, μιας πιο ιδεολογικά ευρείας Σιωνιστικής Γυναικείας Οργάνωσης των ΗΠΑ παρατήρησε με σαρκασμό ότι η επιτυχία των εργατοσιωνιστικών οργανώσεων εξαρτιόταν από την στήριξη του αστικού καπιταλιστικού κεφαλαίου. Η Μεΐρ αντέτεινε πως οι εργατοσιωνιστές δεν είναι αντίθετοι στο ιδιωτικό κεφάλαιο, αλλά αντίθετοι στην χρήση τέτοιου κεφαλαίου προς ιδιωτικό όφελος αντί της κάλυψης των αναγκών για την οικοδόμηση της εβραϊκής πατρίδας. Αυτή η θέση θεμελίωσε την σχέση μεταξύ του ακραιφνούς σοσιαλιστικού κράτους του Ισραήλ κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες ύπαρξής του με τον εξίσου ακραιφνή καπιταλιστικό αμερικανικό εβραϊκό κόσμο. Στα μέσα του 1929 μετέβη στην Ζυρίχη για το 16ο Διεθνές Σιωνιστικό Συνέδριο όπου ο Χαΐμ Βάιτσμαν προέδρευσε στην δημιουργία του Εβραϊκού Πρακτορείου ως επιχειρησιακού βραχίονα του Σιωνιστικού Οργανισμού στην Παλαιστίνη. Η Χισταντρούτ θα έχτιζε τους θεσμούς και τις υποδομές, ενώ το Εβραϊκό Πρακτορείο θα λειτουργούσε ως οιονεί κυβέρνηση του μελλοντικού κράτους κατά την περίοδο της Βρετανικής Εντολής. Μετά την επιστροφή της στο Γισούβ, η Μεΐρ συνέχιζε σταδιακά να ανέρχεται στις βαθμίδες της ηγεσίας. Το 1929 ξέσπασαν νέες εξεγέρσεις υποκινούμενες από τον διαβόητο Μουφτή της Ιερουσαλήμ Χατζ Αμίν ελ Χουσέινι οι οποίες εξαπλώθηκαν σε όλη την Παλαιστίνη. Η βία εξέφραζε την εχθρότητα των Αράβων εναντίον των Εβραίων ως επακόλουθο της διάψευσης των αξιώσεών τους. Την επόμενη χρονιά, υπό την εποπτεία του Μπεν-Γκουριόν έγινε συγχώνευση δύο εργατοσιωνιστικών κομμάτων[5] από την οποία προέκυψε το Εργατικό Κόμμα του Ισραήλ, γνωστό ως Μαπάι. Το νέο κόμμα ήταν πλέον το μεγαλύτερο στο Γισούβ και ήλεγχε την Χισταντρούτ. Η Μεΐρ εντάχθηκε στην δεκαπενταμελή κεντρική επιτροπή. 4. Η περίοδος 1934-1939 Τα χρόνια μεταξύ 1933 και 1939 έλαβε χώρα η Πέμπτη Αλιγιά.[6] Το νέο αυτό κύμα έδωσε ώθηση στην οικονομία. Οι νέοι μετανάστες ήταν κυρίως διανοούμενοι, επιστήμονες, αρχιτέκτονες και καλλιτέχνες. Πολλές νέες επιχειρήσεις άνοιξαν. Ο πληθυσμός της πόλης του Τελ Αβίβ που ιδρύθηκε το 1909 τριπλασιάστηκε. Η Μεΐρ εντάχθηκε στο εκτελεστικό όργανο της Χισταντρούτ (Βαάντ Χαποέλ). Σε ένα χρόνο ήταν μέλος της γενικής γραμματείας και λίγο αργότερα με την παρότρυνση του Μπεν-Γκουριόν μέλος της κεντρικής επιτροπής του Μαπάι. Αν και το Μαπάι και η Χισταντρούτ ήταν δύο διαφορετικές οντότητες –το πρώτο ήταν πολιτικό κόμμα, το δεύτερο ήταν μια περίπου εργατική ομοσπονδία που λειτουργούσε ως συνδικάτο και ως εργοδότης– οι ηγεσίες τους αποτελούσαν ένα αλληλένδετο διευθυντήριο. Η Μεΐρ ήταν πλέον μέλος μιας ηγετικής ομάδας που έπαιρνε αποφάσεις για όλες τις πτυχές της ζωής στο Γισούβ. Το πρώτο της καθήκον ήταν η οργάνωση ενός τουριστικού γραφείου που θα διαφήμιζε τα επιτεύγματα του Γισούβ στους ξένους. Το 1937 έγινε υπεύθυνη του ταμείου αμοιβαίας βοήθειας, το 1937 υπεύθυνη του εργατικού ταμείου περίθαλψης και λίγο αργότερα επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της Χισταντρούτ. Με αυτή την ιδιότητα στην ηλικία των τριάντα έξι μπορούσε πλέον να διαπραγματεύεται με τις βρετανικές αρχές. Ισραηλινοί αλεξιπτωτιστές προελαύνουν στις 25 Οκτωβρίου του 1973 κατά μήκος του δρόμου που συνδέει το Σουέζ με το Κάιρο στην δυτική όχθη της Διώρυγας του Σουέζ κατά την διάρκεια του πολέμου του Γιομ Κιπούρ. © IDF photograph Ron Ilan / Alamy / Visual Hellas Όταν η Μεΐρ επέστρεψε στο Γισούβ από την περιοδεία της στις ΗΠΑ, οι εργατοσιωνιστές βρίσκονταν σε μια μεγάλη αντιπαράθεση με τους αναθεωρητές. Το Αναθεωρητικό Σιωνιστικό Κόμμα ιδρύθηκε το 1925 από τον Βλαντιμίρ (Ζεέβ) Ζαμποτίνσκι. Ο Ζαμποτίνσκι πίστευε ότι οι Βρετανοί έψαχναν ευκαιρία για να υποχωρήσουν από την δέσμευση της Διακήρυξης του Μπαλφούρ. Πίστευε στην αυτοάμυνα των Εβραίων και ήταν ένας από τους οργανωτές της Εβραϊκής Λεγεώνας, μια μονάδα μάχης που ήταν μέρος των βρετανικών δυνάμεων κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με τα χρόνια οι εντάσεις μεταξύ εργατοσιωνιστών και αναθεωρητών είχαν αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό και συχνά κατέληγαν σε βία. Μια από τις ουσιαστικές διαφορές ήταν η αντίθεση του Ζαμποτίνσκι στον σοσιαλισμό και η πεποίθησή του ότι το σιωνιστικό κίνημα έπρεπε να χτίζει πόλεις αντί να επενδύει σε αγροτικά εγχειρήματα. Όπως οι περισσότεροι εργατοσιωνιστές, η Μεΐρ ασπαζόταν την άποψη πως ο στόχος του Σιωνισμού ήταν να μετατρέψει έναν αστικό πληθυσμό σε αγρότες που θα δούλευαν σε ένα σοσιαλιστικό πλαίσιο. Αντίθετα, οι αναθεωρητές εστίαζαν στα αστικά κέντρα και πίστευαν στην οικοδόμηση μιας καπιταλιστικής κοινωνίας. Τελικά οι εργατοσιωνιστές αναγνώρισαν πως πολλούς εβραίους μετανάστες από την Ευρώπη δεν τους ενδιέφερε καθόλου η προοπτική να γίνουν αγρότες. Έτσι αποφάσισαν ότι η ανάπτυξη του αστικού πληθυσμού πρέπει να βασίζεται σε σοσιαλιστικές αρχές και αν οι μετανάστες θέλουν να δουλεύουν τότε πρέπει να βρίσκουν εργασία μέσω των θεσμών της Χισταντρούτ[7]. Και ενώ ο Ζαμποτίνσκι αποστρεφόταν το μονοπώλιο στο δικαίωμα στην εργασία που ασκούσε το Εργατικό Κόμμα, η Μεΐρ το έβλεπε ως θεμιτό τρόπο για να χτιστεί μια κοινωνία με σοσιαλιστικές αρχές. Το 1933 οι Ναζί ανέλαβαν την εξουσία και άρχισαν να διώκουν τους Εβραίους. Η χιτλερική κυβέρνηση έκανε μποϊκοτάζ σε όλες τις επιχειρήσεις που ανήκαν σε Εβραίους. Το Εβραϊκό Πρακτορείο υπέγραψε την αμφιλεγόμενη Συμφωνία Μεταφοράς (Χααβαρά) με τον υπουργό Οικονομικών του Τρίτου Ράιχ, χάρη στην οποία κατέστη δυνατή η μετανάστευση Γερμανών Εβραίων στην Παλαιστίνη υπό τον όρο ότι θα άφηναν όλα τα κεφάλαια, τις περιουσίες και τα υπάρχοντά τους στην Γερμανία. Συγκεκριμένα η Χααβαρά επέτρεπε στους Εβραίους να διασώσουν ένα μέρος της περιουσίας τους καταθέτοντας χρήματα που διέθεταν σε έναν ειδικό τραπεζικό λογαριασμό. Έπειτα οι αντιπρόσωποι του Γισούβ χρησιμοποιούσαν αυτά τα χρήματα για αγορές γερμανικών αγαθών και όταν οι μετανάστες έφταναν στην Παλαιστίνη πιστώνονταν τα ποσά που είχαν καταθέσει. Η Χααβαρά διευκόλυνε μεν την εβραϊκή μετανάστευση, με τίμημα όμως την ενίσχυση των γερμανικών εξαγωγών. Όπως ήταν λογικό η συμφωνία προκάλεσε μια έντονη διαμάχη με όσους υποστήριζαν το μποϊκοτάζ των γερμανικών προϊόντων, όπως ο Ζαμποτίνσκι, ο οποίος θεωρούσε την Χααβαρά συμφωνία με τον διάβολο. Στο 19ο Σιωνιστικό Συνέδριο η Μεΐρ υποστήριξε ότι αν και η συμφωνία παρέκαμπτε το μποϊκοτάζ, ήταν μια ευκαιρία να κάνουν κάτι παραπάνω από το να κλαίνε απλώς και να φωνάζουν. Η ελπίδα της ότι με αυτόν τον τρόπο θα σώζονταν πολλές χιλιάδες ζωές Γερμανών Εβραίων δεν επιβεβαιώθηκε. Η ένταση μεταξύ εργατοσιωνιστών και αναθεωρητών κλιμακώθηκε τον Ιούνιο του 1933 όταν ο Χαΐμ Αρλοσορόφ, ο οποίος ήταν μέλος του κύκλου των σιωνιστών ηγετών, δολοφονήθηκε στο Τελ Αβίβ. Ο Αρλοσορόφ είχε μόλις επιστρέψει από την Γερμανία όπου είχε πάει για να διαπραγματευτεί την Συμφωνία Χααβαρά για λογαριασμό του Εβραϊκού Πρακτορείου. Η Μεΐρ, όπως και όλοι οι συνάδελφοί της, υποψιάζονταν ότι υπεύθυνοι για την δολοφονία ήταν οι αναθεωρητές, και ο Μπεν-Γκουριόν κατηγόρησε ευθέως τον Ζαμποτίνσκι (μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί ποιος διέπραξε τον φόνο). To 1935 ο Μπεν-Γκουριόν εκλέχθηκε επικεφαλής του Εβραϊκού Πρακτορείου. Την ίδια χρονιά έγινε διοικητής της Χαγκανά, μιας στρατιωτικής αμυντικής οργάνωσης στη Παλαιστίνη που οι βρετανικές αρχές είχαν θέσει εκτός νόμου. Οι επιθέσεις των Αράβων εναντίον των Εβραίων αυξάνονταν. Τον Απρίλιο του 1936 οι Άραβες κάλεσαν σε γενική απεργία ολόκληρη την Παλαιστίνη απαιτώντας τον τερματισμό της εβραϊκής μετανάστευσης και την απαγόρευση πώλησης γης στους Εβραίους. H αραβική εξέγερση που ακολούθησε είχε στόχο και τον Σιωνισμό αλλά και την βρετανική παρουσία. Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε η Αραβική Ανώτερη Επιτροπή με επικεφαλής τον Μεγάλο Μουφτή της Ιερουσαλήμ. Ο εθνικισμός του Χουσέινι ήταν ναζιστικός αφενός διότι οι Ναζί ήταν εχθροί και των Βρετανών και των Εβραίων και αφετέρου επειδή συμφωνούσε με την ναζιστική ιδεολογία. Ο Μουφτής ταξίδεψε στο Βερολίνο σε μια προσπάθεια να οργανώσει μουσουλμανικά τάγματα θανάτου Ες-Ες. Ήθελε να ενταχθούν στον Γερμανικό Στρατό, να εισβάλουν στην Παλαιστίνη και να σκοτώσουν τους Εβραίους. Στις αρχές του 1936 ο Άντολφ Άιχμαν είχε διοριστεί επικεφαλής του Γραφείου Εβραϊκών Υποθέσεων της Γκεστάπο. Ο Άιχμαν μετέβη στην Παλαιστίνη για να μάθει την εβραϊκή γλώσσα και τα εβραϊκά ήθη και έθιμα, δηλαδή για να μάθει καλύτερα τον εχθρό ώστε να ξέρει πώς να τον αντιμετωπίσει. Ο Μουφτής και ο Άιχμαν έγιναν φίλοι· τους ένωνε η πρόθεση να ξεφορτωθούν τους Εβραίους. Η ευθυγράμμιση του Μουφτή με τον Χίτλερ ήταν ενδεικτική των στόχων του κινήματος του αραβικού εθνικισμού. Για πρώτη φορά οι Εβραίοι στην Παλαιστίνη αντιλήφθηκαν τον μεγάλο κίνδυνο που απειλούσε την ύπαρξή τους και αυτό τους ανάγκασε να αλλάξουν στρατηγική. Η θέσπιση των αντισημιτικών νόμων της Νυρεμβέργης από τους Ναζί απειλούσε άμεσα την ζωή εκατομμυρίων Εβραίων στην Ευρώπη. Την ίδια στιγμή οι Βρετανοί έκλειναν τις μεταναστευτικές οδούς προς την Παλαιστίνη. Και οι υπόλοιπες χώρες έκλεισαν τις πόρτες τους στους Εβραίους. Το Αμερικανικό Κογκρέσο καθιέρωσε αυστηρές ποσοστώσεις για την μετανάστευση μειώνοντας ριζικά τον αριθμό προσφύγων από την Γερμανία και την Αυστρία. Πόλεμος του Γιομ Κιπούρ. Ισραηλινοί στρατιώτες απολαμβάνουν ένα αυτοσχέδιο ντους στην Αίγυπτο, στην δυτική όχθη της Διώρυγας του Σουέζ. © IDF photograph Tomarkin Yigal / Alamy / Visual Hellas Σε απάντηση των αυξανόμενων εντάσεων στην περιοχή, το 1937 οι Βρετανοί όρισαν την επιτροπή Πηλ για να αντιμετωπίσουν την πολιτική διαμάχη. H πρόταση της επιτροπής για διχοτόμηση της χώρας σε δύο κράτη δίχασε την ηγεσία του Γισούβ. Σύμφωνα με την πρόταση, το εβραϊκό κράτος θα καταλάμβανε λιγότερο από ένα τρίτο της Παλαιστίνης. Όμως παρ’ όλα τα προβληματικά σημεία της πρότασης της επιτροπής, ήταν η πρώτη φορά που μια μη εβραϊκή κυβερνητική οντότητα πρότεινε την δημιουργία εβραϊκού κράτους όσο μικροσκοπικό και να ήταν αυτό. Η Μεΐρ δεν εντυπωσιάστηκε ιδιαίτερα, αλλά ο Μπεν-Γκουριόν φοβόταν πως η Βρετανία θα έβαζε αυστηρό όριο στον αριθμό των Εβραίων μεταναστών, καθιστώντας τους μια μόνιμη μειονότητα γεγονός που θα οδηγούσε στην παρακμή του Γισούβ. Όταν η κεντρική επιτροπή του Μαπάι συζήτησε την πρόταση τον Ιανουάριο του 1937 η Μεΐρ διαφώνησε με τον Μπεν-Γκουριόν ρωτώντας: «Τι θα γίνει όταν υπάρχουν τρία εκατομμύρια Εβραίοι σε ένα κράτος του οποίου το μέγεθος δεν θα μπορεί να τους φιλοξενήσει;». Η Μεΐρ ήταν προσκολλημένη σε ένα πιο επιθυμητό αποτέλεσμα, ενώ ο Μπεν-Γκουριόν σε αυτό που ήταν ρεαλιστικά εφικτό. Η αντίθεση της Μεΐρ στην πρόταση της επιτροπής Πηλ ενισχυόταν καθώς ανησυχούσε όχι μόνο για την ικανότητα του νέου κράτους να απορροφά μετανάστες αλλά με την προοπτική ότι θα βρισκόταν για πάντα στο έλεος του πολύ μεγαλύτερου αραβικού κράτους. Στο 20ό Σιωνιστικό Συνέδριο δήλωσε ότι η πρόταση συνιστούσε καταστροφή. Ευτυχώς για την Μεΐρ δεν χρειάστηκε να σηκώσει το βάρος της απόρριψης αυτού του σχεδίου διχοτόμησης διότι τελικά το σχέδιο εγκαταλείφθηκε λόγω της αντίθεσης των Αράβων. Η Μεΐρ πάντως μετάνιωσε για την αντίθεσή της στην πρόταση Πηλ και αργότερα παραδέχθηκε πως «κάναμε λάθος, και ο Μπεν-Γκουριόν υποστηρίζοντας με την μεγαλύτερη σοφία του ότι οποιοδήποτε κράτος είναι καλύτερο από κανένα, είχε δίκιο». Το 1938 τα γεγονότα στην Ευρώπη κατέστησαν ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη για εδάφη που θα κυβερνώνται από Εβραίους. Όταν τον Μάρτιο του 1938 η Γερμανία προσάρτησε την Αυστρία (Anschluss), ο Άιχμαν ανέλαβε την εθνοκάθαρση των διακοσίων χιλιάδων Εβραίων της χώρας. Τον Ιούλιο του 1938 αντιπρόσωποι από τριάντα δύο χώρες συγκλήθηκαν κατόπιν πρωτοβουλίας του Ρούσβελτ σε μια διάσκεψη στο Εβιάν στη Γαλλία με θέμα την αντιμετώπιση της προσφυγικής εξόδου. Η Αμερική που χορηγούσε 27.000 βίζες ετησίως ήθελε κι άλλες χώρες να επωμιστούν την υποδοχή των Εβραίων της Ευρώπης. Η διάσκεψη απέτυχε αφού καμία χώρα δεν ήταν διατεθειμένη να ανοίξει τα σύνορά της στους Εβραίους. Στην πραγματικότητα με διάφορες προφάσεις όλες οι επιλογές για την διάσωση των Εβραίων είχαν ήδη αποκλειστεί πριν την έναρξη της διάσκεψης. Η Μεΐρ ήταν παρούσα ως εκπρόσωπος του Γισούβ. Επειδή οι εκπρόσωποι των εβραϊκών οργανώσεων δεν αποτελούσαν μέρος κάποιας εθνικής αντιπροσωπίας έλαβαν μέρος με την «γελοία ιδιότητα», όπως την χαρακτήρισε, των «παρατηρητών». Επέστρεψε από το Εβιάν με την ακλόνητη πεποίθηση ότι «οι Εβραίοι δεν μπορούν ούτε πρέπει να εξαρτώνται από κανέναν άλλο για το δικαίωμα να παραμένουν ζωντανοί». Υπό την σκιά του επικείμενου πολέμου οι Βρετανοί τον Φεβρουάριο του 1939 συγκάλεσαν ένα συνέδριο στο Λονδίνο με στόχο να αναχαιτίσουν μια αραβική συμμαχία με τις δυνάμεις του Άξονα. Το συνέδριο θα έφερνε τους Εβραίους και τους Άραβες στο τραπέζι των συνομιλιών, αλλά οι τελευταίοι αρνήθηκαν να συναντηθούν με εκπροσώπους του Εβραϊκού Πρακτορείου. Η κατάσταση στην Παλαιστίνη είχε γίνει πλέον πολύ επικίνδυνη και οι Βρετανοί προσπαθούσαν απεγνωσμένα να διασφαλίσουν τουλάχιστον την ουδετερότητα των Αράβων. Έτσι, τον Μάιο του 1939, οι βρετανοί αξιωματούχοι δημοσίευσαν την Λευκή Βίβλο η οποία ανέτρεπε την βρετανική δέσμευση της διακήρυξης του Μπαλφούρ για ένα εβραϊκό κράτος, καταδικάζοντας τους Εβραίους σε καθεστώς μόνιμης μειονότητας σε ένα ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος. Επιπλέον η Λευκή Βίβλος θέσπιζε την δραστική μείωση της εβραϊκής μετανάστευσης και έθετε τέρμα στις εβραϊκές αγορές γης. 5. Ολοκαύτωμα Το 1939 η Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία σηματοδοτώντας επίσημα την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι ηγέτες του Γισούβ παρακολουθούσαν την τραγωδία να εξελίσσεται και προσπαθούσαν να αποφασίσουν τι έπρεπε και τι ήταν σε θέση να κάνουν. Να χτίσουν το Γισούβ ή να διασώσουν Εβραίους; Να πολεμήσουν τις προσπάθειες των Βρετανών να ελέγξουν την εβραϊκή μετανάστευση ή να συνεργαστούν με τους Βρετανούς για να πολεμήσουν από κοινού τους Ναζί, και μήπως ήταν δυνατόν να τα κάνουν όλα αυτά ταυτόχρονα; Ενώ δεν υπήρχε ομοφωνία ως προς το ποια στρατηγική έπρεπε να ακολουθήσουν,[8] η ηγεσία του Γισούβ συμφωνούσε σε ένα πράγμα: «Οι Εβραίοι πρέπει να συμπεριφέρονται σαν να είναι κράτος στην Παλαιστίνη … μέχρι να υπάρξει εβραϊκό κράτος». Ως εκ τούτου η Μεΐρ, όπως και οι υπόλοιποι, συμπεριφερόταν σαν μέλος μιας εκ των πραγμάτων κυβέρνησης. Στα υψίπεδα του Γκολάν, εισβολείς Σύριοι στρατιώτες με δεμένα μάτια από άνδρες του Ισραηλινού Στρατού περιμένουν τη μεταφορά τους σε χώρο κράτησης μετά την ήττα των επιτιθέμενων συνασπισμένων αραβικών χωρών, σε όλα τα μέτωπα, στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ. © American Photo Archive / Alamy / Visual Hellas Το Γισούβ αντιμετώπιζε τρία ξεχωριστά αλλά αλληλένδετα μέτωπα: μια οικονομία που κλονιζόταν συθέμελα, την προσπάθεια να μεταφέρουν παράνομα στην Παλαιστίνη όσο περισσότερους Εβραίους ήταν δυνατό, και την προσπάθεια να πείσουν τους Βρετανούς να επιτρέψουν στα μέλη του Γισούβ να συμμετάσχουν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον των Ναζί. Για τον Μπεν-Γκουριόν προτεραιότητα είχε η δημιουργία μιας ξεχωριστής εβραϊκής ταξιαρχίας που θα αποτελούσε μέρος του Βρετανικού Στρατού. Θα αναπαρήγαγε την Εβραϊκή Λεγεώνα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η οποία μετά την λήξη του πολέμου είχε προσδώσει κύρος και σοβαρότητα στο σιωνιστικό κίνημα κατά την διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Η Μεΐρ έδωσε αγώνα για να μεταπείσει τους βρετανούς αξιωματούχους υποστηρίζοντας πως οι Εβραίοι θα πρέπει να είναι σε θέση να πολεμήσουν τον μεγαλύτερο εχθρό που έχουν ποτέ αντιμετωπίσει «ως Εβραίοι». Το Λονδίνο απέρριψε αυτή την προοπτική. Ακόμα και μετά το 1940, όταν ο νέος πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ έβλεπε θετικά την ιδέα μιας εβραϊκής στρατιωτικής μονάδας, οι αντίπαλοί του στην κυβέρνηση και τις στρατιωτικές δυνάμεις φρόντισαν να μην συμβεί. Ο Βάιτσμαν και ο Μπεν-Γκουριόν, οι οποίοι για μεγάλο μέρος του πολέμου βρίσκονταν στο Λονδίνο, κατέβαλλαν συνεχώς προσπάθειες να αλλάξουν την γνώμη των Βρετανών. Η Χισταντρούτ και το Εβραϊκό Πρακτορείο εξέδωσαν εντολές στρατολόγησης εβραίων εθελοντών. Όμως η βρετανική πολιτική εξακολουθώντας να θεωρεί «ιθαγενείς» τους στρατολογημένους από την Παλαιστίνη δεν τους επέτρεπε να υπηρετούν στις τακτικές μονάδες των στρατιωτικών δυνάμεων. Η Μεΐρ επισήμανε στους τοπικούς βρετανούς αξιωματούχους ότι η πολιτική αυτή αποτελούσε μια αδιανόητη «απώλεια ικανοτήτων» την στιγμή μάλιστα που η Βόρεια Αφρική μετατρεπόταν σε ένα πεδίο μάχης. Τελικά, ενώ ο Έρβιν Ρόμελ ετοιμαζόταν να εισβάλει στην Παλαιστίνη, η Βρετανία και το Γισούβ αποφάσισαν να κάνουν ανακωχή και η Χαγκανά δημιούργησε μια εβραϊκή ταξιαρχία εντός του Βρετανικού Στρατού προκειμένου να πολεμήσει τα γερμανικά στρατεύματα. Όταν ο Ρόμελ ηττήθηκε, η γερμανική επίθεση στην Σοβιετική Ένωση απωθήθηκε και οι Σύμμαχοι έφτασαν πλέον στην Ιταλία, τότε η βοήθεια του Γισούβ δεν ήταν πια τόσο απαραίτητη όσο η ουδετερότητα των Αράβων. Πριν από την δημοσίευση της Λευκής Βίβλου, ένα άρθρο της Μεΐρ σε ένα περιοδικό της Χισταντρούτ προέβλεπε πως η διάσωση των Εβραίων θα ήταν βασικό μέλημα κατά την διάρκεια του πολέμου. Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος ο Βάιτσμαν παρακάλεσε τον αποικιακό γραμματέα Μάλκολμ ΜακΝτόναλντ να επιτρέψει την μετανάστευση είκοσι χιλιάδων παιδιών από την Πολωνία στο Γισούβ. Η Βρετανία υποδέχθηκε παιδιά μέσω του προγράμματος Kindertransport αλλά απαγόρευε την μετανάστευση στο Γισούβ. Ο ΜακΝτόναλντ εξέτασε το ενδεχόμενο να επιτρέψει στα παιδιά να πάνε στην Κύπρο ή σε κάποιο άλλο βρετανικό έδαφος έτσι ώστε να μην αθετήσει την υπόσχεση των Βρετανών. Στο τέλος αποφάσισε ότι οι Άραβες θα έβλεπαν ακόμα κι αυτό ως αθέτηση της βρετανικής υπόσχεσης. Οι στρατηγικοί λόγοι για τους οποίους η Βρετανία την δεδομένη εκείνη χρονική στιγμή ευνοούσε τους Άραβες εις βάρος των Εβραίων ήταν μεν εύλογοι, αλλά η δυσμενής μεταχείριση των Εβραίων ήταν παράλληλα και αποτέλεσμα ενός μακραίωνου και βαθιά εδραιωμένου αντισημιτισμού που χαρακτήριζε την κουλτούρα των διπλωματών της εποχής. Η εβραϊκή κοινότητα της Παλαιστίνης συμπεριφερόταν διαφορετικά συγκριτικά με άλλους πληθυσμούς στην βρετανική αυτοκρατορία. Οι Εβραίοι πλήρωναν φόρους αλλά δεν φοιτούσαν στα βρετανικά σχολεία. Το Ινστιτούτο Βάιτσμαν και το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο ήταν ιδιοκτησία τους. Το Γισούβ έπρεπε να υπάγεται στην βρετανική διοίκηση αλλά λειτουργούσε σαν ανεξάρτητο έθνος. Δεν κυβερνούνταν από την Βρετανία αλλά από ένα δίκτυο εβραϊκών οργανώσεων, είτε ανοιχτών και καθιερωμένων, είτε κρυφών και παράνομων. Με άλλα λόγια το Γισούβ ήδη λειτουργούσε ανεπίσημα σαν ανεξάρτητο έθνος ακριβώς όπως το οραματιζόταν ο Μπεν-Γκουριόν. Ενώ προχωρούσε ο πόλεμος άρχισαν να επιβεβαιώνονται οι λεπτομέρειες της φρικτής τύχης των Εβραίων της Ευρώπης. Για την Μεΐρ ήταν πλέον ξεκάθαρο πως «δεν υπάρχει άλλος σιωνισμός από την διάσωση των Εβραίων». Προσπάθησε να συγκεντρώσει χρήματα για να ενισχύσει την εβραϊκή αντίσταση, αναζήτησε άλλους τρόπους, αλλά οι Βρετανοί και Αμερικανοί πολιτικοί ιθύνοντες ήταν ταγμένοι στην στρατηγική της «διάσωσης μέσω της νίκης». Αν και η Μεΐρ επέμενε ότι το Γισούβ έπρεπε να κάνει ό,τι περνούσε από το χέρι του, γνώριζε ότι ήταν ανίσχυρο. Το 1944 σε μία συνάντηση του εκτελεστικού οργάνου της Χισταντρούτ είπε: «Συνειδητοποιούμε ότι δεν υπάρχει φίλος στο κόσμο που θα φροντίσει για τις ανάγκες μας μαζί με μας … γιατί πρέπει να πιστέψω ότι αυτοί που δεν έσωσαν εκατομμύρια Εβραίους από τον θάνατο αύριο θα τσακωθούν με τους Άραβες για χάρη μας; … αυτό που συνέβη εκείνα τα χρόνια δεν ενίσχυσε την εμπιστοσύνη μου σε μια διεθνή εντολή». Αυτή η διαπίστωση διαμόρφωσε την υπόλοιπη πολιτική σταδιοδρομία της Μεΐρ. Όταν πληροφορήθηκε την καταστροφή του Γκέτο της Βαρσοβίας απάντησε αυθόρμητα «Ντροπή μας». Πολλά χρόνια αργότερα μίλησε στην Κνέσετ (ισραηλινό κοινοβούλιο) για τον λόγο που το Γισούβ δεν κατάφερε να σώσει τους Εβραίους: «Ήμασταν αδύναμοι, δεν είχαμε επιρροή, δεν είχαμε κράτος. Κάναμε ό,τι μπορούσαμε σύμφωνα με την εξουσία μας, και αυτή ήταν λίγη». 6. Η ίδρυση του Ισραήλ Την ημέρα της νίκης η Μεΐρ βρισκόταν στο Τελ Αβίβ. Ενώ ο κόσμος στις Συμμαχικές χώρες χόρευε στους δρόμους «δεν ήταν πραγματική μέρα χαράς για εμάς… δεν μπορούσαμε να βγούμε στους δρόμους με το συναίσθημα ότι η νίκη ήταν δική μας γνωρίζοντας ότι ένα ολόκληρο τρίτο του λαού μας δεν υπήρχε πια». Ο Μπεν-Γκουριόν που βρισκόταν στο Λονδίνο συμμεριζόταν το ίδιο συναίσθημα: «Η μέρα της νίκης. Θλιβερή. Πολύ θλιβερή». Ένας λαός χωρίς κράτος είχε οδηγηθεί στη σφαγή και οι επιζώντες του Ολοκαυτώματος στην Ευρώπη δεν είχαν πού να πάνε. Ψυχικά τραυματισμένοι και μόνοι δεν ήθελαν να επιστρέψουν στις χώρες στις οποίες οι οικογένειές τους δολοφονήθηκαν. Η νίκη των Συμμάχων δεν άλλαξε την βρετανική πολιτική για την εβραϊκή μετανάστευση στην Παλαιστίνη. Η Βρετανοί συνελάμβαναν τους Εβραίους που έφταναν στις ακτές της Παλαιστίνης και τους απέλαυναν. Και η Αμερική κρατούσε κλειστές τις πόρτες της. Η Μεΐρ ήξερε ότι οι επιζώντες έπρεπε να επιστρέψουν «σπίτι» και πως η επιστροφή ήταν ένα βήμα πιο κοντά στην ίδρυση του κράτους. Αν και δεν ήταν προφανές ότι η Παλαιστίνη ήταν όντως το μέρος όπου ήθελαν να πάνε οι επιζώντες, η Μεΐρ λειτουργούσε με δεδομένο ότι ήταν. Η Σοά ήταν η απόδειξη ότι οι σιωνιστές βρίσκονταν στον σωστό δρόμο. Πάνω: Η συνοικία Μαμίλα της Ιερουσαλήμ, μια πρώην “No Man’s Land”, το 1967, αμέσως μετά τον πόλεμο των Έξι Ημερών. Αρχείο Ζεβ Ράντοβαν, Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ. Κάτω: Παλαιστίνιοι πρόσφυγες μετά τις μάχες του Μαύρου Σεπτέμβρη 1970, κατά τις οποίες συγκρούστηκαν οι Ιορδανικές Ένοπλες Δυνάμεις του βασιλιά Χουσεΐν με την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) υπό την ηγεσία του Αραφάτ. Οι Παλαιστίνιοι Φενταγίν αποπειράθηκαν δυο φορές να δολοφονήσουν τον Χουσεΐν. Αρχείο UNRWA. Λίγους μήνες αργότερα το βρετανικό κόμμα των Εργατικών κέρδισε την πλειοψηφία και ο Κλέμεντ Άτλι αντικατέστησε τον Τσόρτσιλ. Το βρετανικό Εργατικό Κόμμα δεν δεσμευόταν πλέον από την Λευκή Βίβλο και η Μεΐρ ήλπιζε ότι η κατάσταση θα άλλαζε προς το καλύτερο. Ωστόσο η νέα κυβέρνηση θεωρώντας πως οι Άραβες έπρεπε να κατευναστούν τάχθηκε υπέρ της συνέχισης της υπάρχουσας πολιτικής για την εβραϊκή μετανάστευση. Στα τέλη του 1945 οι Αμερικανοί παρενέβησαν στην διαμάχη για την τύχη των εκτοπισμένων Εβραίων. Ο Πρόεδρος Τρούμαν προέτρεψε τους Βρετανούς να επιτρέψουν την είσοδο σε εκατό χιλιάδες Εβραίους. Η μετανάστευση ενός αριθμού εκτοπισμένων Εβραίων στην Παλαιστίνη θα μείωνε την πολιτική πίεση που δεχόταν και ο ίδιος να επιτρέψει την είσοδό τους στην Αμερική. Ο Άτλι και ο υπουργός Εξωτερικών Έρνεστ Μπέβιν δεν απέρριψαν απλά το αίτημα του Τρούμαν, αλλά όξυναν τους τόνους επιμένοντας ψευδώς ότι η ειδική μεταχείριση των Εβραίων νομιμοποιούσε την Ναζιστική ιδεολογία εξυπηρετώντας την σιωνιστική προπαγάνδα. Ο Μπέβιν ανακοίνωσε την δημιουργία μιας αγγλοαμερικανικής επιτροπής έρευνας για την Παλαιστίνη (ΑΑΕΠ). Υπήρχε διχογνωμία στην ηγεσία του Γισούβ για το εάν θα έπρεπε να συμμετάσχουν ή να την μποϊκοτάρουν. Ο Μπεν-Γκουριόν είχε τις αμφιβολίες του, άλλοι φοβούνταν ότι τυχόν συνεργασία τους θα τους ανάγκαζε να δεχθούν την τελική απόφαση της επιτροπής. Η Μεΐρ είχε άλλη άποψη. Επέμεινε πως το αμερικανικό κοινό δεν θα κατανοούσε την απόφαση των σιωνιστών να απόσχουν. Επικράτησε η άποψή της και το Εβραϊκό Πρακτορείο την επέλεξε ως μια από τους επτά εκπροσώπους που θα παρουσίαζαν το σιωνιστικό αίτημα στην Επιτροπή. Το αίτημα δεν προβλήθηκε σε συνάρτηση με τις ανάγκες ασφάλειας του εβραϊκού λαού, αλλά βάσει του δικαιώματος των Εβραίων να είναι Εβραίοι, δηλαδή βάσει της έννοιας της εβραϊκής εθνικής ταυτότητας. Το πόρισμα της ΑΑΕΠ πρότεινε την διαίρεση της Παλαιστίνης σε Άραβες και Εβραίους υπό την κηδεμονία των Ηνωμένων Εθνών και συνέστησε την κατάργηση των μεταναστευτικών ορίων της Λευκής Βίβλου και την είσοδο σε εκατό χιλιάδες πρόσφυγες. Τον Ιούνιο του 1946, σε απάντηση στις αυξανόμενες ενέργειες δολιοφθοράς σε εγκαταστάσεις της Βρετανικής Εντολής, οι Βρετανοί έκαναν έφοδο στα γραφεία του Εβραϊκού Πρακτορείου συλλαμβάνοντας το σύνολο σχεδόν των ηγετικών στελεχών του σιωνιστικού εκτελεστικού οργάνου και της Χισταντρούτ: περίπου 3.000 άτομα. Παραδόξως η Μεΐρ δεν συνελήφθη. Ο Αμπά Εμπάν ισχυρίστηκε πως ο λόγος που δεν συνέλαβαν την Μεΐρ ήταν για να μειώσουν τον ρόλο της και να την εμποδίσουν να ανέλθει σε υψηλότερο αξίωμα. Το αντίθετο όμως συνέβη. Η Μεΐρ τέθηκε προσωρινά επικεφαλής του πολιτικού τμήματος του Εβραϊκού Πρακτορείου αντικαθιστώντας τον Μοσέ Σαρέτ. Πλέον ήταν δεύτερη στην ιεραρχία μετά τον Μπεν-Γκουριόν ο οποίος βρισκόταν στο εξωτερικό. Το φλέγον ζήτημα ήταν με ποιον τρόπο έπρεπε να αντιδράσουν οι σιωνιστές «στον πόλεμο εναντίον του Γισούβ». Η Μεΐρ υποστήριζε την μαξιμαλιστική μη βίαιη απάντηση –την μη πληρωμή φόρων και την άρνηση συνεργασίας με τις βρετανικές αρχές– με την οποία όμως ήταν αντίθετος ο Βάιτσμαν που ήταν πρόεδρος της Διεθνούς Σιωνιστικής Οργάνωσης και του Εβραϊκού Πρακτορείου. Η Μεΐρ φοβόταν πως αν δεν αντιδρούσε το Εβραϊκό Πρακτορείο και η Χαγκανά, θα αυξανόταν η δημοτικότητα των αποσχιστικών οργανώσεων Ιργκούν και Λεχί.[9] Επέμεινε στην απόλυτη πολιτική ανυπακοή και ο Βάιτσμαν συμφώνησε υπό τον όρο να σταματήσουν όλες οι επιθέσεις εναντίον των Βρετανών και των εγκαταστάσεών τους. Ένα μήνα αργότερα, στις 22 Ιουλίου 1946, μέλη της Ιργκούν ανατίναξαν το διοικητικό κέντρο των Βρετανών στο ξενοδοχείο «Κινγκ Ντέιβιντ» στην Ιερουσαλήμ. Η βομβιστική επίθεση καταδικάστηκε από όλους, αλλά η πίεση που ασκούνταν στους Βρετανούς ήταν πλέον πολύ μεγάλη, αφού αντιλαμβάνονταν ότι η αποτελεσματικότητα των εβραϊκών οργανώσεων βελτιωνόταν και γινόταν πιο δύσκολο να τις ελέγχουν. Ο βρετανός αναπληρωτής πρωθυπουργός Χέρμπερτ Μόρισον και ο αμερικανός πρέσβης Χένρι Γκρέιντι πρότειναν την δημιουργία αυτόνομων αραβικών και εβραϊκών περιοχών υπό την κηδεμονία των Βρετανών. Και οι Άραβες και οι Εβραίοι απέρριψαν την πρόταση. Ο Βάιτσμαν θεωρούσε ότι υπήρχε περιθώριο για διαπραγματεύσεις στην πρόταση Μόρισον-Γκρέιντι, αλλά ο Μπεν-Γκουριόν και η Μεΐρ δεν συμφωνούσαν. Ο Ναχούμ Γκόλντμαν που εκπροσωπούσε το Εβραϊκό Πρακτορείο στην Ουάσιγκτον ενημέρωσε τους Αμερικανούς ότι η Διεθνής Σιωνιστική Οργάνωση υποστήριζε ένα σχέδιο διχοτόμησης και η Μεΐρ ανέλαβε να συγκρατήσει την Χαγκανά. Η βρετανική πολιτική για τους πρόσφυγες έγινε πιο αυστηρή. Οι Βρετανοί αποφάσισαν ότι οι μετανάστες δεν θα κρατούνταν πλέον στην Παλαιστίνη αλλά θα μεταφέρονταν σε στρατόπεδα στην Κύπρο. Φυσικά αυτή η απόφαση χάριζε στο Γισούβ ένα πολύτιμο εργαλείο πολιτικής πίεσης: οι ίδιοι άνθρωποι που οι βρετανικές δυνάμεις απελευθέρωσαν από τα Ναζιστικά στρατόπεδα και πάλι φυλακίζονταν πίσω από συρματοπλέγματα σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το Εβραϊκό Πρακτορείο διαπραγματεύτηκε με τους αξιωματούχους της Βρετανικής Εντολής να δοθεί προτεραιότητα στις αιτήσεις ορφανών παιδιών και η Μεΐρ συνάντησε τον υπεύθυνο του στρατοπέδου της Κύπρου για να συντονίσει την μεταφορά τους. Οι Βρετανοί υποχώρησαν και κατόπιν αιτήματός τους συγκροτήθηκε η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Παλαιστίνη. Η τελική έκθεση της επιτροπής στις αρχές του Σεπτεμβρίου 1947 συνέστησε την διχοτόμηση της Παλαιστίνης σε ένα αραβικό και ένα εβραϊκό κράτος. Η Μεΐρ που μια δεκαετία πριν είχε απορρίψει την διχοτόμηση τώρα την αποδέχθηκε. Η Βρετανία απέρριψε την πρόταση της επιτροπής και ανακοίνωσε τον τερματισμό της Εντολής στην Παλαιστίνη έως τον Αύγουστο του 1948. Αναμφίβολα η Σοά επηρέασε τα μέλη της επιτροπής που επισκέφθηκαν την Παλαιστίνη και τους προσφυγικούς καταυλισμούς στην Ευρώπη. Τα θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας άξιζαν καλύτερη μεταχείριση. Αποφάσισαν ότι μόνη λύση ήταν να δώσουν ένα κράτος στους Εβραίους. Ενώ η επιτροπή ετοίμαζε την έκθεση, το Εβραϊκό Πρακτορείο πίεζε τους Βρετανούς να ανοίξουν τα σύνορα στους Εβραίους μετανάστες. Η Χαγκανά ναύλωσε ένα παλιό πλοίο, το Exodus 1947, το οποίο έφτασε στη Χάιφα με 4.500 Εβραίους από την Κεντρική Ευρώπη, στην πλειονότητά τους επιζώντες του Ολοκαυτώματος. Δυνάμεις του Βρετανικού Ναυτικού ανέβηκαν στο πλοίο, ακολούθησε μάχη και το πλοίο επέστρεψε στην Γαλλία και μετά στο Αμβούργο. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε σημείο καμπής την στιγμή που οι αντιπροσωπίες στον ΟΗΕ ετοιμάζονταν να ψηφίσουν για το μέλλον της Παλαιστίνης. Στις 29 Νοεμβρίου 1947 πραγματοποιήθηκε η 128η σύνοδος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στην Νέα Υόρκη. Η απόφαση απαιτούσε πλειοψηφία των δύο τρίτων. Αρκετοί εκπρόσωποι του Εβραϊκού Πρακτορείου για το Ισραήλ είχαν ήδη επιστρέψει στην Παλαιστίνη αφού δεν πίστευαν ότι το ψήφισμα θα εγκρινόταν. Παρ’ όλες τις προσπάθειες του Εβραϊκού Πρακτορείου να πείσει τους εκπροσώπους των εθνών, δεν ήταν σίγουρο ότι είχε συγκεντρωθεί ο απαραίτητος αριθμός ψήφων. Ο εκπρόσωπος Αμπά Εμπάν που διατελούσε σύνδεσμος του Εβραϊκού Πρακτορείου στην ειδική επιτροπή του ΟΗΕ για την Παλαιστίνη διατηρούσε ακόμα τις ελπίδες του. Ακολούθησε ένας πυρετός διαπραγματεύσεων. Όλοι προσπαθούσαν να ασκήσουν όση επιρροή διέθεταν προκειμένου να αντιστρέψουν την κατάσταση υπέρ του Ισραήλ. Ο Πρόεδρος Χάρι Τρούμαν πίεσε τρίτες χώρες όπως την Λιβερία, την Αϊτή και τις Φιλιππίνες υποσχόμενος δάνεια ως αντάλλαγμα. Ζητήθηκε βοήθεια ακόμα και από ισχυρούς παράγοντες και βιομήχανους. Ο Βάιτσμαν επιστράτευσε την βοήθεια του Λεόν Μπλουμ στην Γαλλία. Την μεγαλύτερη έκπληξη προκάλεσε ο σοβιετικός υπουργός Εξωτερικών Αντρέι Γκρομίκο ο οποίος τάχθηκε υπέρ του Σιωνισμού. Για πολλά χρόνια οι Σοβιετικοί καταδίωκαν τους Σιωνιστές και τους φυλάκιζαν στα Γκουλάγκ, και ο Στάλιν δεν ήταν γνωστός για την ευαισθησία του. Όμως η ίδρυση του Ισραήλ συνέφερε τους Σοβιετικούς που επεδίωκαν να αποχωρήσουν οι Βρετανοί από την Μέση Ανατολή και να προλάβουν τους Αμερικανούς. Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 33 ψήφους υπέρ, 13 κατά και 10 αποχές.[10] Σήμερα μπορούμε να πούμε πως αν και το κράτος του Ισραήλ δεν ήταν προϊόν του Ολοκαυτώματος, η πλειοψηφία που έλαβε το Ισραήλ κατά την διάρκεια του ψηφίσματος ενδεχομένως να μην είχε επιτευχθεί αν δεν είχε συμβεί το Ολοκαύτωμα. Μετά την αποχώρηση των Βρετανών, αρμόδιο για την διατήρηση των υποδομών της Παλαιστίνης θα ήταν το Γισούβ. Ο Μπεν-Γκουριόν όρισε την Μεΐρ επικεφαλής ενός οργάνου που θα ήταν υπεύθυνο για γενική επιστράτευση. Γνωρίζοντας ότι το Γισούβ χρειαζόταν άμεσα όπλα για έναν κανονικό πόλεμο, έστειλε στην Αμερική τον ταμία του Εβραϊκού Πρακτορείου Ελιέζερ Καπλάν να συγκεντρώσει χρήματα. Ο Καπλάν δεν κατόρθωσε να συγκεντρώσει ούτε ένα μέρος των επτά εκατομμυρίων δολαρίων που ήταν ο στόχος και στην θέση του πήγε η Μεΐρ. Η εβραϊκή κοινότητα της Αμερικής δεν θεωρούσε την Παλαιστίνη δικό τους μέρος. Φοβούνταν όμως δύο πράγματα: ότι ένα εβραϊκό κράτος θα τους καθιστούσε λιγότερο ασφαλείς στην Αμερική, ότι το Ολοκαύτωμα θα επαναλαμβανόταν και οι Εβραίοι δεν θα είχαν πού να καταφύγουν για να σωθούν. Η αμφιθυμία τους ήταν προφανής στο γεγονός πως πέντε μήνες μετά την ανακοίνωση της αποχώρησης των Βρετανών και δύο μήνες από το ψήφισμα του ΟΗΕ δεν είχαν συζητήσει ακόμα το ζήτημα της Παλαιστίνης. Η Μεΐρ τους μετέφερε το μήνυμα: Η εβραϊκή κοινότητα στην Παλαιστίνη θα πολεμήσει μέχρι τέλους. Εάν έχουμε όπλα για να πολεμήσουμε, θα πολεμήσουμε με αυτά, αν όχι, θα πολεμήσουμε με πέτρες. Εάν αυτοί οι επτακόσιοι χιλιάδες Εβραίοι στην Παλαιστίνη μπορέσουν να παραμείνουν ζωντανοί τότε ο εβραϊκός λαός ο ίδιος είναι ζωντανός και εξασφαλίζεται η εβραϊκή ανεξαρτησία… Φίλοι μου, είμαστε σε πόλεμο… Το πρόβλημά μας είναι ο χρόνος… Η ερώτηση είναι: τι μπορούμε να έχουμε άμεσα;… Εννοώ, τώρα… Δεν είμαστε οι καλύτεροι Εβραίοι του εβραϊκού λαού. Έτυχε να είμαστε εκεί, κι εσείς να είστε εδώ. Είμαι σίγουρη ότι αν ήσασταν στην Παλαιστίνη κι εμείς στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα κάνατε ό,τι κάνουμε εμείς εκεί… Δεν μπορείτε να αποφασίσετε αν πρέπει να πολεμήσουμε ή όχι. Θα πολεμήσουμε. Η εβραϊκή κοινότητα δεν θα υψώσει λευκή σημαία για τον Μουφτή. Αυτή η απόφαση έχει ληφθεί… Μπορείτε να αποφασίσετε μόνο ένα πράγμα: αν θα είμαστε νικητές σε αυτή την μάχη ή αν ο Μουφτής θα είναι νικητής. Αυτή την απόφαση μπορούν να πάρουν οι Αμερικανοί Εβραίοι. Πρέπει να αποφασίσουν γρήγορα, εντός ωρών, εντός ημερών[11]. Η Μεΐρ συγκέντρωσε 50 εκατομμύρια δολάρια. Αυτή η επίσκεψη ήταν επίσης η αρχή μιας ιδιαίτερης σχέσης με τον εβραϊκό κόσμο της Αμερικής. Σηματοδότησε την αρχή του τέλους του αμερικανικού σιωνιστικού κινήματος: οι Αμερικανοεβραίοι δεν ήταν απαραίτητο να είναι αφοσιωμένοι σιωνιστές για να μετέχουν στην ιδιαίτερη σχέση μεταξύ Αμερικής και Ισραήλ. Τον Νοέμβριο του 1947 και ξανά τον Μάιο του 1948 η Μεΐρ συνάντησε τον Βασιλιά της Ιορδανίας Αμπντάλα Α΄ σε μια ανεπιτυχή προσπάθεια να τον πείσει να μην εμπλακεί σε πόλεμο. Ο Αμπντάλα απέρριπτε την διχοτόμηση διεκδικώντας την προσάρτηση μιας ενιαίας χώρας στην Ιορδανία. Η ιορδανική εισβολή ήταν πλέον αναπόφευκτη. Για την ηγεσία του Γισούβ λοιπόν το πιο κρίσιμο ερώτημα ήταν αν πρέπει να κηρύξουν το ανεξάρτητο κράτος ή να δεχθούν μια εκεχειρία υπό την επίβλεψη του ΟΗΕ. Ο Ρέμεζ αμφιβάλλοντας για την ικανότητα του Γισούβ να αντέξει μια επίθεση από τους Άραβες προτιμούσε να περιμένει. Ο Μπεν-Γκουριόν και η Μεΐρ δεν ήθελαν να περιμένουν. Στις 14 Μαΐου 1948 στην Ιερουσαλήμ, όρθιος κάτω από ένα πορτραίτο του Τέοντορ Χερτσλ, ο Μπεν-Γκουριόν ανακοίνωσε επίσημα την ίδρυση του κράτους. Η Μεΐρ ήταν μια από τα είκοσι πέντε μέλη του Λαϊκού Συμβουλίου που υπέγραψαν την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας του Ισραήλ. Στην ομιλία του ο Μπεν-Γκουριόν είχε αναφέρει: «Τείνουμε χείρα φιλίας και ειρήνης σε όλα τα γειτονικά κράτη. Υπάρχει χώρος σε αυτή τη γη και για μας και για τους Άραβες». Η Αραβική Ανώτερη Επιτροπή όμως είχε προηγουμένως διακηρύξει ότι «οι Άραβες δηλώνουν επισήμως ενώπιον του Θεού και της Ιστορίας ότι δεν θα υποταχθούν σε καμία δύναμη που θα έρθει στην Παλαιστίνη για να θέσει την διχοτόμηση σε ισχύ». Όλοι ήταν σε επιφυλακή. Ήδη διεξαγόταν πόλεμος μεταξύ της Χαγκανά και των Αράβων. Μιλώντας με τον Σιμόν Πέρες ο Μπεν-Γκουριόν προέβλεψε: «Σήμερα ο κόσμος χορεύει, αλλά αύριο θα χυθεί αίμα». Είχε δίκιο. Οι Βρετανοί αποχωρώντας είχαν αφήσει πολύ οπλισμό πίσω τους. Αυτά τα όπλα τώρα βρίσκονταν στα χέρια των Αράβων. Οι περισσότεροι ηγέτες του κόσμου θεωρούσαν ότι δύσκολα το νέο κράτος θα αμυνόταν εναντίον του στρατού των Αράβων. Για τα γειτονικά αραβικά κράτη ήταν απλά αδύνατο να δεχθούν να συνυπάρξουν με ένα εβραϊκό κράτος στα σύνορά τους. Οι στρατοί τους εισέβαλαν στα εδάφη της πρώην Βρετανικής Εντολής: οι Αιγύπτιοι στα νότια, οι Σύριοι και οι Λιβανέζοι στα βόρεια και στα βορειοανατολικά και οι Ιορδανοί και οι Ιρακινοί στα ανατολικά. Τρία χρόνια μετά την απελευθέρωσή τους από τα ναζιστικά στρατόπεδα, οι Εβραίοι πολέμησαν και πάλι για την επιβίωσή τους. Οι Άραβες που ζούσαν στην Παλαιστίνη πριν την ίδρυση του ισραηλινού κράτους εγκατέλειψαν την περιοχή. Κατά την διάρκεια του Πολέμου των Έξι Ημερών ο Ισραηλινός Στρατός νίκησε σε όλα τα μέτωπα εκτός από την Ιερουσαλήμ η οποία χωρίστηκε: η παλιά πόλη παρέμεινε στην αραβική πλευρά και ο εβραϊκός πληθυσμός εκτοπίστηκε από τις δυνάμεις της Ιορδανίας, η Δυτική Όχθη προσαρτήθηκε στην Ιορδανία και η Λωρίδα της Γάζας καταλήφθηκε από την Αίγυπτο. 7. Στην Ρωσία Στα τέλη του Αυγούστου του 1948 η Γκόλντα Μεΐρ έφτασε στην Μόσχα ως απεσταλμένη του Ισραήλ στην Σοβιετική Ένωση. Ο νέος της διπλωματικός ρόλος ήταν βεβαίως ένας τίτλος τιμής αλλά παράλληλα και μια προσπάθεια του πρώτου υπουργού Εξωτερικών Μοσέ Σαρέτ να την παραγκωνίσει διότι θεωρούσε μειονέκτημα το γεγονός ότι οι απόψεις της ήταν εγγύτερες στον ακτιβισμό του Μπεν-Γκουριόν παρά στη δική του μετριοπάθεια. Έτσι η Μεΐρ ανέλαβε την ενίσχυση των διμερών σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και της ΕΣΣΔ που ήταν μια υπερδύναμη. Ήταν ολοφάνερο πως οι δύο χώρες κινούνταν σε διαμετρικά αντίθετες κατευθύνσεις. Οι υποστηρικτές της Μεΐρ ισχυρίζονται ότι η αντίστασή της στον Σταλινικό αυταρχισμό έθεσε τις βάσεις της αναζωογόνησης της εβραϊκής ταυτότητας στην Σοβιετική Ένωση. Οι επικριτές της την κατηγορούν ότι επιτάχυνε με απερίσκεπτο και αχρείαστο τρόπο ένα βάναυσο κύμα σταλινικών διώξεων που αποδεκάτισε την εβραϊκή κοινότητα για αρκετές δεκαετίες. Και οι δύο απόψεις εμπεριέχουν ένα μέρος αλήθειας και ένα μέρος υπερβολής. Η ΕΣΣΔ ήταν η τρίτη χώρα που αναγνώρισε την ανεξαρτησία του Ισραήλ. Αν και στο παρελθόν είχε τηρήσει μια σθεναρή αντισιωνιστική στάση, αυτή αντιστράφηκε ενόψει του ψηφίσματος του ΟΗΕ. Ο εργατοσιωνισμός με την βαθιά δέσμευση σε μια σοσιαλιστική κουλτούρα και οικονομία θα μπορούσε να είναι σύμμαχος επιτρέποντας στην ΕΣΣΔ φυσική παρουσία και επιρροή στην Μέση Ανατολή. Για τον Στάλιν συνιστούσε επίσης, αφενός, προσπάθεια εκδίωξης της Βρετανίας από την περιοχή και, αφετέρου, προσπάθεια διάσπασης της μεταπολεμικής συμμαχίας μεταξύ Βρετανίας και ΗΠΑ. Έτσι, οι Σοβιετικοί δεν αρκέστηκαν απλώς στην αναγνώριση του νέου κράτους αλλά επέτρεψαν στις χώρες του σοβιετικού μπλοκ να εξοπλίσουν το Ισραήλ. Η Τσεχοσλοβακία πούλησε όπλα και η Ρουμανία πετρέλαιο. Η Γιουγκοσλαβία επέτρεψε σε αεροσκάφη να προσγειωθούν διευκολύνοντας την μεταφορά όπλων. Η βοήθεια της ΕΣΣΔ αποδείχθηκε ακόμη πιο πολύτιμη δεδομένου του αμερικανικού εμπάργκο. Για την πληρωμή χρησιμοποιήθηκαν τα 50 εκατομμύρια δολάρια που συγκέντρωσε η Μεΐρ. Η μεγάλη εβραϊκή κοινότητα της ΕΣΣΔ ήταν ένα σημαντικό ζήτημα. Οι Σοβιετικοί ήθελαν να εξασφαλίσουν ότι η πολιτική αναγνώριση του Ισραήλ θα ήταν κάτι ξεχωριστό από την εβραϊκή ταυτότητα των Σοβιετικών Εβραίων. Οι Σοβιετικοί Εβραίοι δεν έπρεπε να έχουν καμία σχέση με το εβραϊκό κράτος. Έπρεπε να διασφαλιστεί ότι οι Εβραίοι όλων των κομμουνιστικών χωρών δεν θα παρασύρονταν από τον «ζυγό της εκμετάλλευσης του καπιταλισμού». Ο Στάλιν θα εγγυόταν ότι «η τύχη των Εβραίων εργατών όλων των χωρών δεν συνδέεται με την τύχη του κράτους του Ισραήλ, αλλά με την τύχη της προόδου, με την τύχη του σοσιαλισμού». Η Μεΐρ έτρεφε την ελπίδα ότι θα επιτρεπόταν η μετανάστευση στους Σοβιετικούς Εβραίους, αλλά γνώριζε πως οι σοβιετικές αρχές δεν δέχονταν ότι κάποιος θα μπορούσε ποτέ να επιθυμεί να φύγει από έναν κομμουνιστικό παράδεισο και ειδικά για μια χώρα η οποία δεν ήταν κομμουνιστική και είχε εθνικό και θρησκευτικό χαρακτήρα. Αν έθετε το ζήτημα η Μεΐρ φοβόταν πως το αποτέλεσμα θα ήταν η καθολική απαγόρευση μετανάστευσης από όλες τις χώρες του κομμουνιστικού μπλοκ. Η Μεΐρ αποφάσισε πως το καλύτερο θα ήταν να μην κάνει τίποτα. Συζήτησε λιγότερο σημαντικά ζητήματα όπως την επανένωση οικογενειών που είχαν χωριστεί κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και άδειες επίσκεψης για τους συγγενείς της ισραηλινής αντιπροσωπίας. Οι Σοβιετικοί απέρριψαν και τα δύο αιτήματα. Σύντομα ο Στάλιν επέβαλε πολύ αυστηρούς περιορισμούς στους Εβραίους. Όλοι οι εβραϊκοί θεσμοί καταργήθηκαν. Διανοούμενοι, ραβίνοι και εξέχοντες Εβραίοι εκτοπίστηκαν στην Σιβηρία. Η εβραϊκή κοινότητα της ΕΣΣΔ βρισκόταν υπό διωγμό. Όταν η Μεΐρ ολοκλήρωσε την θητεία της και επέστρεψε στο Ισραήλ δεν αναφέρθηκε στην περίοδο που ήταν στην Μόσχα για να μην θέσει σε κίνδυνο τους Σοβιετικούς Εβραίους. Για τους επικριτές της, η άρνηση της Μεΐρ να αναφερθεί στην ΕΣΣΔ ήταν απόδειξη ότι είχε υποτιμήσει τον Στάλιν. Μια σειρά αντισημιτικών εικονικών δικών έλαβε χώρα στα σοβιετικά κράτη-δορυφόρους, με την σταλινική εκστρατεία εναντίον των Εβραίων να φτάνει στο αποκορύφωμά της στα μέσα της δεκαετίας του 1950, με τη διαβόητη υπόθεση των Εβραίων γιατρών που δήθεν συνωμότησαν για τη δολοφονία σοβιετικών ηγετών. Η ένταση μεταξύ Ισραήλ και ΕΣΣΔ κορυφώθηκε όταν μια ρουκέτα χτύπησε την πρεσβεία της Τσεχίας και όταν η σοβιετική αντιπροσωπία δέχθηκε βομβιστική επίθεση στο Τελ Αβίβ. Οι Σοβιετικοί διέκοψαν τις διπλωματικές σχέσεις. Στην Κνέσετ τα κόμματα της αντιπολίτευσης κατηγόρησαν την κυβέρνηση. Ο Μπεν-Γκουριόν έστειλε την Μεΐρ στον ΟΗΕ. Στο μεταξύ ο Στάλιν πέθανε. Η Μεΐρ καταδίκασε το «πνευματικό πογκρόμ» της Σοβιετικής Ένωσης εναντίον του Ιουδαϊσμού και του Σιωνισμού και την «πολιτική εργαλειοποίηση του αντισημιτισμού» και του «λιβέλου της υποτιθέμενης Παγκόσμιας Εβραϊκής Συνωμοσίας». Είπε πως οι Εβραίοι που ζουν στο σοβιετικό μπλοκ θα έπρεπε να απολαμβάνουν «σε έναν κανονικό βαθμό το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης» και την ελευθερία να μετέχουν στις συλλογικές προσπάθειες του εβραϊκού λαού του Ισραήλ. Καταλήγοντας συνέδεσε το ζήτημα του σοβιετικού αντισημιτισμού με την μετανάστευση. Στην Μόσχα η Μεΐρ είχε συναντήσει μια κοινότητα που επέζησε από το Ολοκαύτωμα αλλά δεν είχε απελευθερωθεί. Αυτή η προσπάθεια διάσωσης της σοβιετικής κοινότητας πήρε την μορφή ενός μυστικού σχεδίου[12] διασύνδεσης με τους Εβραίους της ΕΣΣΔ. Μέσω αυτού η σοβιετική εβραϊκή κοινότητα κινητοποιήθηκε κατά την διάρκεια των δεκαετιών 1970 και 1980. Επί πρωθυπουργίας της η Μεΐρ διοργάνωσε ένα συνέδριο στις Βρυξέλλες με στόχο την μετατροπή του ζητήματος της σοβιετικής εβραϊκής κοινότητας από κοινοτικό σε διεθνές. 8. Στο Υπουργείο Εργασίας Μετά την θητεία της στην Μόσχα η Μεΐρ διορίστηκε υπουργός Εργασίας. Αυτή ήταν μια θέση για την οποία ήταν καλά προετοιμασμένη και ο τρόπος για να βάλει την προσωπική της ιδεολογική, κοινωνική και πολιτική σφραγίδα στην ισραηλινή κοινωνία. Οι αποφάσεις της για την μετανάστευση και την κοινωνική πρόνοια διαμορφώνουν την ισραηλινή κοινωνία έως σήμερα. Στα μέσα του 1949 η μαζική μετανάστευση αποτελούσε πρόκληση για το νέο κράτος. Μέσα σε λίγα χρόνια ο εβραϊκός πληθυσμός του Ισραήλ είχε ήδη υπερδιπλασιαστεί. Οι μετανάστες έρχονταν από ευρωπαϊκά στρατόπεδα εκτοπισμένων, την Υεμένη, το Ιράκ, την Συρία, τον Λίβανο, το Μαρόκο, την Τυνησία, την Γιουγκοσλαβία, την Βουλγαρία και άλλες χώρες, με αποτέλεσμα να έχουν σημαντικές κοινωνικές, πολιτιστικές και εθνικές διαφορές. Η Μεΐρ ήταν υπεύθυνη για την στέγαση και την εργασία των μεταναστών. Υπήρχε και ένας επιπλέον διαχωρισμός μεταξύ των βετεράνων και των νέων μεταναστών που έπρεπε να αντιμετωπιστεί. Οι βετεράνοι ήταν αυτοί που έχτισαν το Γισούβ και δημιούργησαν το κράτος. Ως εκ τούτου θεωρούσαν ότι έπρεπε να δοθεί προτεραιότητα στις δικές τους ανάγκες για στέγη και υποδομές, ιδιαίτερα ενόψει των λιγοστών πόρων και των παράλληλων στρατιωτικών προκλήσεων. Παρά τα εμπόδια και τις διαμάχες η Μεΐρ ήταν αποφασισμένη: «Έχουμε σκοπό να προσφέρουμε μια σκεπή. Όχι ένα ταβάνι, σκεπή. Χωρίς σοβάδες – μόνον ασβέστη». Η Μεΐρ ανησυχούσε ότι δημιουργούνταν «δύο ξεχωριστά έθνη» και ότι το χάσμα μεταξύ τους θα ήταν αδύνατο να γεφυρωθεί. Ο Μπεν-Γκουριόν υποστήριζε την απεριόριστη μετανάστευση και η Μεΐρ ήταν αφοσιωμένη στην πραγματοποίηση του σιωνιστικού ιδανικού. Δεν συμφωνούσαν όλοι. Ο πιο ρεαλιστής Λεβί Εσκόλ, για παράδειγμα, υποστήριζε ότι «το Ισραήλ είναι μια μικρή χώρα και δεν μπορεί να φιλοξενήσει όλους τους τρελούς Εβραίους του κόσμου». Αυτοί που αμφέβαλλαν για την πολιτική της απεριόριστης μετανάστευσης μπορεί να είχαν δίκιο σε ορισμένα ζητήματα, αλλά η Μεΐρ ήταν σε θέση να δει την ειρωνεία στην προσπάθεια επαναφοράς των ορίων στον αριθμό μεταναστών για τα οποία είχαν πολεμήσει τους Βρετανούς. Η ένταση που είχε δημιουργηθεί δεν αφορούσε μόνο τις διαφορές μεταξύ βετεράνων και νέων μεταναστών. Το πολιτιστικό χάσμα μεταξύ των Ασκεναζί και των Μιζραχί, δηλαδή των Εβραίων από την Ευρώπη και των Εβραίων της Μέσης Ανατολής, ήταν τεράστιο και υπήρχε και ο παράγοντας του ρατσισμού. Ο τελικός απολογισμός της θητείας της ήταν εντυπωσιακός: χτίστηκαν 130.000 μονάδες στέγασης, 400.000 άτομα βρήκαν δουλειά και 80.000 απέκτησαν ένα επάγγελμα. Ένα δίκτυο δρόμων κατασκευάστηκε σε όλη την Γαλιλαία, χτίστηκαν νοσοκομεία και φυτεύτηκαν εκατομμύρια δέντρα. Όλοι οι προσφυγικοί καταυλισμοί έκλεισαν. Τα κιμπούτς και οι αγροτικοί οικισμοί επεκτάθηκαν. Η Μεΐρ εισήγαγε νομοθεσία κοινωνικής ασφάλισης, συντάξεις για τους ηλικιωμένους, βοήθεια για τις χήρες και τα ορφανά, μισθούς για τους εφέδρους στρατιώτες. Απαγόρευσε την παιδική εργασία, θέσπισε ανώτατα όρια ωρών εργασίας, αποζημίωση λόγω απόλυσης, άδειες μετ’ αποδοχών και άδεια μητρότητας. Αυτές οι εργατικές και κοινωνικές νομοθετικές διατάξεις για την Μεΐρ συνιστούσαν την ουσία του εργατοσιωνισμού συνδέοντας «την πολιτική ανεξαρτησία με τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης». Η κοινωνική πρόνοια φυσικά δεν ήταν εντελώς καινούργια έννοια αφού το Γισούβ ήδη προσέφερε κάποιες προστασίες. Αλλά με την ευρύτατη νομοθετική θέσπισή τους η Μεΐρ υλοποιούσε τον στόχο του Μπεν-Γκουριόν για κοινωνικό κράτος. 9. Στο Υπουργείο Εξωτερικών Τον Δεκέμβριο του 1953 ο Μπεν-Γκουριόν παραιτήθηκε[13] και τέθηκε το ζήτημα της διαδοχής του. Ο Μοσέ Σαρέτ ήταν δεύτερος στην ιεραρχία. Η κοσμοαντίληψη του Σαρέτ ήταν διαμετρικά αντίθετη από εκείνη του Μπεν-Γκουριόν και της Μεΐρ. Ο Σαρέτ ήταν ο απόλυτος διπλωμάτης που πάντα επεδίωκε την πολιτική συναίνεση και ανησυχούσε με την προοπτική της αντικατάστασης του Μπεν-Γκουριόν από την Μεΐρ. Το πρόβλημα για τον Σαρέτ ήταν ο «σκέτος σιωνισμός» της Μεΐρ, όπως τον αποκαλούσε. Την κατηγορούσε ότι ο πολιτικός της λόγος δεν είχε ιδιαίτερο περιεχόμενο και ότι ακουγόταν περισσότερο σαν πρωτοπόρος που μάχεται παρά σαν ηγέτης κυρίαρχου κράτους. Οι φόβοι του Σαρέτ δεν επιβεβαιώθηκαν αφού επιλέχθηκε εκείνος στην θέση του πρωθυπουργού και του υπουργού Εξωτερικών. Ο Σιμόν Πέρες έγινε γενικός διευθυντής του Υπουργείου Άμυνας, ο Μοσέ Νταγιάν αρχηγός του Επιτελείου του Ισραηλινού Στρατού και ο Πίνχας Λαβόν, ο οποίος είχε διατελέσει γενικός γραμματέας της Χιστραντρούτ, τοποθετήθηκε υπουργός Άμυνας της νέας κυβέρνησης. Η τελευταία αυτή επιλογή του Μπεν-Γκουριόν αποδείχθηκε καταστροφική. Πάνω: Ο Πρόεδρος της Αιγύπτου Ανουάρ Σαντάτ με τον αρχιστράτηγο Αχμέντ Ισμαήλ, και τον στρατηγό Αλ Γκαμάσι στο αρχηγείο του Στρατού καταστρώνουν σχέδια επί χάρτου του Αραβο-Ισραηλινού πολέμου του 1973. Ο πόλεμος εναντίον του Ισραήλ διεξήχθη από τις 6 έως 25 Οκτωβρίου από μια συμμαχία αραβικών κρατών με επικεφαλής την Αίγυπτο και την Συρία. Κάτω: ο Ανουάρ Σαντάτ σε στρατιωτικές θέσεις στην Διώρυγα του Σουέζ παρακολουθεί τα κατορθώματα του στρατού του κατά την διάρκεια του Αραβο-Ισραηλινού πολέμου του οποίου ηγήθηκε, για να υποστεί μια διδακτική ήττα. © World History Archive / Alamy / Visual Hellas Ο Λαβόν διεξήγαγε μια σειρά στρατιωτικών επιχειρήσεων χωρίς την έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου και του Πρωθυπουργού. Εκείνη την περίοδο σημειωνόταν δραματική αύξηση στον αριθμό παραβιάσεων των συνόρων με την Γάζα και των επιθέσεων εναντίον των Ισραηλινών από τους Φενταγίν που υποστηρίζονταν από την Αίγυπτο. Σχεδιάστηκε μια μυστική επιχείρηση επίθεσης εναντίον βρετανικών και αμερικανικών κτιρίων στην Αίγυπτο με σκοπό να αναγκάσει τις δύο υπερδυνάμεις να κρατήσουν τα στρατεύματά τους στην Διώρυγα του Σουέζ. Οι Αιγύπτιοι αποκάλυψαν το σχέδιο με συνέπεια τον θάνατο μερικών εκ των εμπλεκομένων ισραηλινών πρακτόρων.[14] Στο Ισραήλ ξέσπασε μεγάλο σκάνδαλο. Ο Σαρέτ απαίτησε να μάθει ποιος ήταν υπεύθυνος για την αποστολή. Ο αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών Μπινιαμίν Γκιμπλί υπέδειξε τον Λαβόν, ο Λαβόν αρνήθηκε ότι είχε δώσει την εντολή, κατηγόρησε τον Σιμόν Πέρες και παραιτήθηκε. Ο Μπεν-Γκουριόν ορίστηκε υπουργός Άμυνας. Μετά τις εκλογές του 1955 ο Μπεν-Γκουριόν επέστρεψε στην εξουσία και ο Σαρέτ παρέμεινε υπουργός Εξωτερικών. Ενόψει των αυξανόμενων επιθέσεων των Φενταγίν και ανησυχώντας ότι ο Σαρέτ θα αποτελούσε εμπόδιο στην περίπτωση που το Ισραήλ αποφάσιζε να επιτεθεί στην Αίγυπτο, ο Μπεν-Γκουριόν αποφάσισε να τον αντικαταστήσει. Έτσι το 1956 η Μεΐρ τοποθετήθηκε στην θέση της υπουργού Εξωτερικών. Ορισμένοι ισραηλινοί ιστορικοί κρίνουν την αντικατάσταση του Σαρέτ ως μια ατυχή εξέλιξη. Την περιγράφουν ως την ιστορική στιγμή όπου η «μετριοπαθής σχολή» της ισραηλινής εξωτερικής πολιτικής δέχθηκε επίθεση από το κατεστημένο των αμυντικών δυνάμεων. Ωστόσο δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύει κανείς ότι ο Σαρέτ θα ήταν σε θέση να κάνει ειρήνη με τους Άραβες και ούτε υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι Άραβες ήταν διατεθειμένοι να κάνουν ειρήνη. Λίγο μετά τον διορισμό της Μεΐρ, ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντούλ Γκαμάλ Νάσερ, προχώρησε σε αποκλεισμό του κόλπου της Άκαμπα και εθνικοποίησε την Διώρυγα του Σουέζ. Η Αίγυπτος τώρα αγόραζε όπλα από Σοβιετικές χώρες και η κατανομή των περιφερειακών δυνάμεων φαινόταν ότι άλλαζε. Οι Αμερικανοί υποχώρησαν από προηγούμενη δέσμευσή τους να βοηθήσουν στην κατασκευή του φράγματος του Ασουάν. Ο αρχηγός του Ισραηλινού Στρατού Μοσέ Νταγιάν και ο Σιμόν Πέρες έκαναν έκκληση στον Μπεν-Γκουριόν να δράσει πριν η Αίγυπτος αποκτήσει ακόμη περισσότερη δύναμη. Ο Πέρες είχε αρχίσει ήδη διαπραγματεύσεις για εξοπλισμούς με την Γαλλία και θεωρούσε πως θα συμμετείχε σε μια επιχείρηση εναντίον της Αιγύπτου γιατί ο Νάσερ υποκινούσε την Αλγερινή εξέγερση προσφέροντας υλική και πολιτική βοήθεια στο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο Αλγερίας. Ο Πέρες εκτιμούσε ότι και οι Βρετανοί θα συνεισέφεραν σε μια κοινή στρατιωτική επιχείρηση. Μετά από μια επίσκεψη στο Παρίσι, ο Νταγιάν και ο Πέρες διαβεβαίωσαν τον Μπεν-Γκουριόν ότι οι Γάλλοι δεσμεύονταν για την δημιουργία μιας πραγματικής συμμαχίας. Η Μεΐρ δεν είχε πειστεί· θεωρούσε πως δεν θα έπρεπε να εμπιστεύονται ούτε την Γαλλία ούτε την Βρετανία. Είχε δίκιο. Η Γαλλία και η Βρετανία συμμετείχαν στην στρατιωτική επίθεση, αλλά άφησαν το Ισραήλ μόνο του να αντιμετωπίσει την διεθνή κατακραυγή. Τότε η Μεΐρ έγινε το δημόσιο πρόσωπο της ισραηλινής διπλωματίας και επιδόθηκε σε μια καμπάνια πολιτικής αποκατάστασης στον ΟΗΕ. Σε αντίθεση με τον Σαρέτ που αντιμετώπιζε τον ΟΗΕ με σεβασμό, η Μεΐρ θεωρούσε τον Οργανισμό από ασήμαντο έως εχθρικό θεσμό. Σε αντίθεση με τον Σαρέτ, το μεγαλύτερό της χαρακτηριστικό ήταν το απότομο διπλωματικό της ύφος. Αμέσως μετά τον πόλεμο συναντήθηκε με τον Καναδό υπουργό Εξωτερικών Λέστερ Πίρσον ο οποίος προσπαθούσε να οργανώσει μια ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ. Ο Πίρσον είπε ότι κατά την εκτίμησή του η ήττα μείωσε το γόητρο του Νάσερ και η Μεΐρ απάντησε: «Θα βρει τρόπο να την εκμεταλλευτεί». Ο Πίρσον διαβεβαίωσε πως ο ΟΗΕ δεν θα δεχθεί τους όρους του Νάσερ και η Μεΐρ αντέτεινε: «Ο Νάσερ δεν επιτρέπει ούτε τα δικά σου στρατεύματα στην ειρηνευτική δύναμη». Σύμφωνα με τον Αμπά Εμπάν, το ταλέντο της Μεΐρ ήταν στην «απλοποίηση των ζητημάτων. Πήγαινε κατευθείαν στην ουσία και στον πυρήνα του κάθε ζητήματος. Το πρόβλημα ήταν πως η απλοποίηση οδηγούσε σε επιφανειακή προσέγγιση».[15] Οι περιγραφές της συμπεριφοράς της Μεΐρ από τον Σαρέτ και τον Εμπάν ήταν ακριβείς.[16] Αλλά αντιστάθμιζε με άλλες δεξιότητες την έλλειψη διπλωματικής λεπτότητας στην εξωτερική πολιτική. Έλεγε αυτό που εννοούσε και αυτό που εννοούσε ήταν ξεκάθαρο. Γι’ αυτόν τον λόγο ακόμα και πιο παραδοσιακοί διπλωμάτες όπως ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών κατά την διάρκεια της κρίσης του Σουέζ την θεωρούσε ως την «ευκολότερη ισραηλινή διπλωμάτη». Η πιο δύσκολη στιγμή της διπλωματικής της καριέρας αφορούσε τις ΗΠΑ. Η Μεΐρ ήταν πεπεισμένη ότι μαζί με τον Εμπάν είχαν καταλήξει σε μια συμφωνία με την Αμερική κατά την οποία το Ισραήλ θα αποχωρούσε από την Γάζα αλλά η Αίγυπτος δεν θα επέστρεφε. Η Μεΐρ ανακοίνωσε στην Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ πως το Ισραήλ θα αποχωρούσε άμεσα και πλήρως με αντάλλαγμα την ελευθερία κίνησης των πλοίων του στον Κόλπο της Άκαμπα και στα στενά του Τιράν. Στη συνέχεια ο αμερικανός πρέσβης δήλωσε ότι δεν είχε αποφασιστεί ακόμα το μέλλον της Γάζας, το οποίο σήμαινε ότι ο αιγυπτιακός στρατός θα επέστρεφε στην Γάζα. Κατόπιν τούτου η Μεΐρ κάλεσε τον Εμπάν και τον ισραηλινό διπλωμάτη Γκιντεόν Ραφαέλ για να τους ανακοινώσει την μη αποχώρηση του Ισραήλ. Ο Εμπάν διαφώνησε υποστηρίζοντας ορθώς ότι κάτι τέτοιο θα έβλαπτε ανεπανόρθωτα την θέση του Ισραήλ στην διεθνή σκηνή. Η Μεΐρ είπε στον Εμπάν να ζητήσει από τον Μπεν-Γκουριόν να αναβάλει την αποχώρηση και ο Εμπάν αρνήθηκε. Τελικά ο Ραφαέλ την έπεισε πως εάν ο Μπεν-Γκουριόν κρίνει πως πρέπει να λάβει τέτοια απόφαση θα το κάνει δίχως τις οδηγίες της. Πολύ αργότερα η Μεΐρ αναγνώρισε την μεγάλη συμβολή του Εμπάν στις διαπραγματεύσεις αφού κατάφερε να πείσει τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών για την ουσία της υπόθεσης και να κάμψει ένα σημαντικό μέρος της αμερικανικής αντίθεσης στις ενέργειες του Ισραήλ. Τελικά ο πόλεμος απέδωσε: πέρα από μια δεκαετία ηρεμίας στα σύνορα με την Αίγυπτο και τον τερματισμό των επιδρομών, η θέση του Ισραήλ στην διεθνή κοινή γνώμη αναβαθμίστηκε από «προτεκτοράτο» των Μεγάλων Δυνάμεων σε μια στρατιωτική δύναμη που μπορούσε να σταθεί μόνη της.[17] Στις διεθνείς σχέσεις η Μεΐρ πραγματοποίησε το όνειρο του προκατόχου της, του Σαρέτ, να αναπτύξει σχέσεις με τα νέα ανεξάρτητα αφρικανικά κράτη. Πίστευε ότι αυτό συνιστούσε μια έξυπνη κίνηση που προσέφερε στο Ισραήλ φιλίες τις οποίες είχε ανάγκη[18]. Το Ισραήλ ως νέο κράτος και τα νέα αναδυόμενα αφρικανικά έθνη είχαν ορισμένα κοινά: ιστορίες φυλετικών διακρίσεων και διωγμών στο παρελθόν και προκλήσεις για ανάπτυξη στο παρόν. Στο ζήτημα της Νότιας Αφρικής ο Μπεν-Γκουριόν και η Μεΐρ πίστευαν ως Εβραίοι και ως Σιωνιστές πως το Ισραήλ πρέπει να καταδικάζει και να καταψηφίζει το απαρτχάιντ στον ΟΗΕ παρά τις διαμαρτυρίες των Εβραίων της Νότιας Αφρικής. Αλλά ο κυριότερος στόχος της Μεΐρ ήταν η βελτίωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ. Επί της προεδρίας του Αϊζενχάουερ οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών ήταν δύσκολες, με την Αμερική να αρνείται την προμήθεια όπλων στο Ισραήλ. Όταν εξελέγη ο Τζον Φ. Κένεντι, ο Μπεν-Γκουριόν αμφέβαλλε ότι θα μπορούσε να αλλάξει η κατάσταση, αλλά η Μεΐρ ήταν περισσότερο αισιόδοξη. Όντως ο Κένεντι ενέκρινε την πώληση πυραύλων αναχαίτισης HAWK, αλλά πίεσε το Ισραήλ να δεχθεί ένα σχέδιο που υποστήριζε ο ΟΗΕ, σύμφωνα με το οποίο οι Άραβες πρόσφυγες θα ψήφιζαν για να αποφασίσουν αν επιθυμούσαν την επιστροφή τους. Η Μεΐρ δεν απέρριψε το σχέδιο και ο Κένεντι έστειλε τον σύμβουλό του Μάικ Φέλντμαν στο Ισραήλ για να συναντήσει τον Μπεν-Γκουριόν και την Μεΐρ. Ωστόσο χωρίς να το γνωρίζει ο Λευκός Οίκος, το Αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών ύστερα από διαβουλεύσεις με τις αραβικές χώρες αιφνιδίασε τους πάντες κάνοντας αρκετές αλλαγές στο σχέδιο. Σύμφωνα με τον Φέλντμαν, «η αποστολή του Προέδρου υπονομεύτηκε την ίδια στιγμή που βρισκόταν σε εξέλιξη». Η αμερικανική κυβέρνηση δεν κατηγόρησε ποτέ το Ισραήλ για αυτή την αποτυχία – οι Άραβες ηγέτες απέρριψαν το σχέδιο ακόμα και μετά από τις αλλαγές. Τον Δεκέμβριο του 1962 η Μεΐρ είχε μια μακρά συνάντηση με τον Κένεντι η οποία σηματοδότησε το σημείο καμπής για την ανάπτυξη μιας νέας διμερούς σχέσης μεταξύ των δύο χωρών που θα διαρκούσε για δεκαετίες. Σε αντίθεση με την κυβέρνηση Αϊζενχάουερ, ο Κένεντι δεν ζήτησε εδαφικές παραχωρήσεις. Λόγω της ιδιαίτερης σχέσης των ΗΠΑ με το Ισραήλ, δεσμεύτηκε πως σε περίπτωση εισβολής οι ΗΠΑ θα στηρίξουν το Ισραήλ και αυτό έγινε το θεμέλιο της αμερικανικής πολιτικής στην Μέση Ανατολή. Κατά την διάρκεια της κρίσης του Σουέζ ο Μπεν-Γκουριόν είχε δώσει το πράσινο φως στον Πέρες να προχωρήσει στην κατασκευή από την Γαλλία ενός πυρηνικού αντιδραστήρα στην έρημο Νέγκεβ. Αρκετοί ισραηλινοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένων του Εσκόλ και του Γιτζάκ Ράμπιν, ήταν αντίθετοι θεωρώντας προτιμότερη την επένδυση σε συμβατικά όπλα. Η Μεΐρ θεωρούσε τον αντιδραστήρα απαραίτητο για την ασφάλεια του Ισραήλ. Την περίοδο του Αϊζενχάουερ ένα κατασκοπευτικό αεροπλάνο είχε φωτογραφίσει τις εγκαταστάσεις στη Νέγκεβ, αλλά το Ισραήλ επέμεινε στους ειρηνικούς σκοπούς του πυρηνικού του προγράμματος. Ο Κένεντι ήταν εναντίον της διάδοσης των πυρηνικών όπλων και πίεζε να επιτραπεί ο έλεγχος από αμερικανούς επιθεωρητές. Ο Μπεν-Γκουριόν με τον Πέρες κατάστρωσαν ένα σχέδιο για να αποκρύψουν χρησιμοποιώντας διάφορα τεχνάσματα τους στρατιωτικούς σκοπούς των εγκαταστάσεων. Η Μεΐρ διαφώνησε με την απόφασή τους να πουν ψέματα. Πίστευε ότι έτσι υπονομευόταν η σχέση εμπιστοσύνης με την Ουάσιγκτον και επίσης θεωρούσε ότι ο πυρηνικός αντιδραστήρας ήταν κάτι με το οποίο το Ισραήλ μπορούσε να διαπραγματευτεί. Με την πάροδο των χρόνων και καθώς η θέση του Ισραήλ στην διεθνή κοινότητα βελτιωνόταν η Μεΐρ έγινε ένα εμβληματικό πρόσωπο. Αλλά όσο και αν έχαιρε σεβασμού στο εξωτερικό, στο εσωτερικό αντιμετώπιζε πολιτικές τριβές. Με την άνοδο μιας νέας γενιάς πολιτικών, όπως ο Σιμόν Πέρες, ο Μοσέ Νταγιάν και ο Αμπά Εμπάν, οι βετεράνοι όπως η Μεΐρ, ο Εσκόλ και ο Σαπίρ που είχαν ανέλθει στην εξουσία μέσω της κομματικής πολιτικής, θεωρούνταν πρόσωπα του παρελθόντος. Ο Μπεν-Γκουριόν αντιλαμβανόταν την ανάγκη να προωθήσει «νέο αίμα» στην ηγεσία του κράτους. Την μεγαλύτερη πρόκληση για την Μεΐρ αποτελούσε το γεγονός ότι αυτοί οι παράγοντες αναμιγνύονταν στις διεθνείς σχέσεις. Ο Μπεν-Γκουριόν είχε προσπαθήσει ανεπιτυχώς να θέσει τον Αμπά Εμπάν ανεπίσημο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής, ενώ για τον Πέρες ήταν θεμιτό να ασκεί το Υπουργείο Άμυνας εξωτερική πολιτική ακόμα και εν αγνοία της Μεΐρ. Συμμάχησε με την Γαλλία για εξοπλισμό και διπλωματική στήριξη.[19] Αυτές οι εσωκομματικές έριδες είχαν γενεαλογικό και προσωπικό χαρακτήρα. Η ομάδα των βετεράνων στην οποία συμπεριλαμβανόταν η Μεΐρ δεν εμπιστευόταν τους νέους τεχνοκράτες. Η ομάδα των νεότερων ανταπέδιδε σε αντιπάθεια. Ο Πέρες απαξίωνε την γενιά της Μεΐρ: «κουραστικοί, γκρίζοι και πεπερασμένοι». Ο Νταγιάν αναρωτιόταν «γιατί πρέπει η νέα αναδυόμενη γενιά πολιτικών να θεωρείται ότι καταλαβαίνει λιγότερο τα προβλήματα του εβραϊκού λαού από αυτούς που κάθονταν επί είκοσι πέντε χρόνια στον πέμπτο όροφο της Χισταντρούτ». Λίγο πριν τις εκλογές ο Μπεν-Γκουριόν ανακοίνωσε ότι θα έβαζε νέους ηγέτες στην κυβέρνηση επειδή χρειάζονταν εμπειρία. Η Μεΐρ ενοχλημένη, ήταν ιδιαίτερα αντίθετη με το σχέδιο του Μπεν-Γκουριόν να διορίσει τον Εμπάν στην θέση «υπουργού Ενημέρωσης που θα παρουσιάζει τις απόψεις του Ισραήλ στο εξωτερικό». Ο Μπεν-Γκουριόν υποχώρησε. Το Μαπάι κέρδισε τις εκλογές και οι έριδες συνεχίστηκαν και κατά την επόμενη κυβερνητική θητεία. Σύμφωνα με κάποιες νέες πληροφορίες που είχαν έρθει στο φως της δημοσιότητας, ορισμένα έγγραφα που είχαν εμπλέξει τον Λαβόν ήταν πλαστά. Ο Μπεν-Γκουριόν αρνήθηκε να αποκαταστήσει το όνομα του Λαβόν. Ο Λαβόν παρουσιάστηκε σε μια επιτροπή της Κνέσετ καταθέτοντας ότι ο Μπεν-Γκουριόν με την βοήθεια του Πέρες και του Νταγιάν είχαν συνωμοτήσει εναντίον του για να καταλογίσουν ευθύνες αποκλειστικά σε εκείνον. Μια έρευνα που ακολούθησε απάλλαξε τον Λαβόν. Ο Μπεν-Γκουριόν απαίτησε την συνέχιση των ερευνών. Σε μια προσπάθεια να τον κατευνάσουν, η Μεΐρ και οι συνάδελφοί της συμφώνησαν να αναγκαστεί ο Λαβόν σε παραίτηση από την θέση του γενικού γραμματέα της Χισταντρούτ, αλλά ο Μπεν-Γκουριόν απειλούσε με παραίτηση. Και ενώ η διένεξη συνεχιζόταν, μια αναφορά της Μοσάντ προειδοποιούσε πως ομάδα Γερμανών επιστημόνων βρισκόταν στην Αίγυπτο με στόχο την ανάπτυξη πυραύλων ικανών να πλήξουν το Ισραήλ. Η Μεΐρ και ο αρχηγός Ασφαλείας Ισέρ Χαρέλ απαίτησαν από τον Μπεν-Γκουριόν να ζητήσει από την Γερμανία να ανακαλέσει τους επιστήμονες. Ο Μπεν-Γκουριόν επέμενε πως «η Γερμανία του Αντενάουερ δεν είναι η Γερμανία του Χίτλερ». Εκείνη την περίοδο το Ισραήλ διαπραγματευόταν ένα γερμανικό δάνειο πεντακοσίων εκατομμυρίων δολαρίων με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους. Ανεπίσημα επέτρεψε στον Χαρέλ να ξεκινήσει μια εκστρατεία αποτροπής. Ο Χαρέλ το παρατράβηξε, το σχέδιο αποτροπής αποκαλύφθηκε και δύο πράκτορες της Μοσάντ συνελήφθησαν. Ο Χαρέλ μετά από προτροπή της Μεΐρ ζήτησε από τον Μπεν-Γκουριόν να πιέσει την Γερμανία να απελευθερώσει τους πράκτορες και εκείνος αρνήθηκε. Όταν τα νέα έγιναν γνωστά ξέσπασε μεγάλο σκάνδαλο και ο Μεναχέμ Μπέγκιν, ο μεγάλος αντίπαλος του Μπεν-Γκουριόν, κατηγόρησε τον Μπεν-Γκουριόν ότι εξοπλίζει τους εχθρούς του Ισραήλ. Μια έρευνα του Ισραηλινού Στρατού κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ ήταν ελάχιστη. Ο Χαρέλ παραιτήθηκε. Τότε δημοσιεύματα του γερμανικού τύπου ανέφεραν ότι μετά από συμφωνία που ολοκλήρωσε ο Πέρες –εν αγνοία της Μεΐρ– στρατιώτες του Ισραηλινού Στρατού εκπαιδεύονταν στην χρήση οπλικών συστημάτων στην Γερμανία. Ο Πέρες και ο Μπεν-Γκουριόν θεωρούσαν ότι οι μεγαλύτεροι σύμμαχοι του Ισραήλ ήταν στην Ευρώπη, ενώ η Μεΐρ πίστευε ότι ήταν οι ΗΠΑ. Ο Μπεν-Γκουριόν ουσιαστικά είχε επιτρέψει στον Πέρες να δημιουργήσει ένα δικό του Υπουργείο Εξωτερικών και η Μεΐρ πλέον είχε χάσει την πίστη της στην ηγετική ικανότητα του Μπεν-Γκουριόν. Ο Μπεν-Γκουριόν ανακοίνωσε την παραίτησή του. Ο Εσκόλ ανακηρύχθηκε τρίτος πρωθυπουργός του Ισραήλ. Με την στήριξη της νέας γενιάς ο Μπεν-Γκουριόν ίδρυσε ένα νέο πολιτικό κόμμα το οποίο στις επόμενες εκλογές υπέστη συντριπτική ήττα. Κατά τα πρώτα χρόνια της πρωθυπουργίας του Εσκόλ, η Μεΐρ υπηρέτησε ως άτυπη πρωθυπουργός. Και οι δύο αντιμετώπιζαν προβλήματα υγείας, εκείνος έπαθε καρδιακή προσβολή και εκείνη εγκεφαλικό και καρκίνο. Το 1965 ανακοίνωσε την πρόθεσή της να παραιτηθεί από υπουργός Εξωτερικών και αντικαταστάθηκε από τον Εμπάν. Όταν τον Ιανουάριο του 1966 ορίστηκε νέα κυβέρνηση υπό τον Εσκόλ, το Μαπάι ήταν πλέον ένα διασπασμένο και αποδυναμωμένο κόμμα και η Μεΐρ διορίστηκε νέα Γενική Γραμματέας σε μία προσπάθεια επανένωσης. 10. Πρωθυπουργός Το 1966 οι Σοβιετικοί οι οποίοι εξόπλιζαν την Συρία και την Αίγυπτο άρχισαν να κλιμακώνουν την ένταση στην περιοχή διαδίδοντας ψευδείς ειδήσεις ότι δήθεν το Ισραήλ προετοίμαζε μεγάλη επίθεση στην Συρία. Τον Μάιο του επόμενου έτους ο Νάσερ, με την προτροπή των Σοβιετικών από τους οποίους είχε λάβει τεράστια στρατιωτική βοήθεια, απαίτησε την απόσυρση των ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ που είχαν τοποθετηθεί στην Γάζα και στο Σαρμ Ελ Σέιχ στο πλαίσιο της συμφωνίας απόσυρσης μετά τον πόλεμο του Σινά. Σε τρεις μέρες είχαν αποχωρήσει. Το Ισραήλ είχε αποχωρήσει από το Σινά το 1957 μέσω μιας συμφωνίας από κοινού με τον ΟΗΕ. Το ότι η συμφωνία λύθηκε χωρίς την συνεργασία των Ισραηλινών επιβεβαίωνε στην Μεΐρ για ακόμα μια φορά την αναξιοπιστία των διεθνών εγγυήσεων. Λίγες μέρες αργότερα ο Νάσερ ανακοίνωσε αποκλεισμό στα στενά του Τιράν παρ’ όλο που πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Αμερικής, της Βρετανίας, του Καναδά και της Γαλλίας, εγγυώνταν την ελεύθερη διέλευση των πλοίων. Η Μεΐρ προέβλεψε ότι οι εγγυήτριες χώρες θα διαμαρτύρονταν αλλά δεν θα έκαναν κάτι παραπάνω και πως ο πόλεμος ήταν «πιο κοντά απ’ ό,τι αναμενόταν». Με την έγκριση της Μεΐρ ο Εσκόλ σχημάτισε κυβέρνηση ενότητας που περιλάμβανε τον Μεναχέμ Μπέγκιν. Ωστόσο το ισραηλινό κοινό δεν είχε εμπιστοσύνη στον Εσκόλ. Η Μεΐρ υποστήριξε τον Εσκόλ όχι μόνο από πίστη στο πρόσωπό του, αλλά και επειδή δεν ήθελε να αναλάβει την εξουσία ο Νταγιάν. Όταν η αντίθεσή της στο πρόσωπο του Νταγιάν έγινε γνωστή, το κοινό κινήθηκε εναντίον της κατηγορώντας την για σαμποτάζ του έθνους και απαιτώντας τον διορισμό του. Λίγες μέρες πριν από τον πόλεμο ο Εσκόλ διόρισε τον Νταγιάν στην θέση του υπουργού Άμυνας. Η νίκη του Ισραήλ στον Πόλεμο των Έξι Ημερών ήταν εντυπωσιακή. Ο Νταγιάν χαιρετίστηκε από τον εγχώριο και διεθνή τύπο ως ο βασικός αρχιτέκτονας της επιτυχίας και έγινε σύμβολο της στρατιωτικής δύναμης του Ισραήλ. Η Μεΐρ επέμενε να αναγνωριστεί η συμβολή του Εσκόλ στις πολεμικές προετοιμασίες και ο ρόλος του αρχηγού των ισραηλινών δυνάμεων Ράμπιν στην εκτέλεση της στρατιωτικής δράσης. Κατά την τετραετή του θητεία ως υπουργός Άμυνας ο Εσκόλ είχε επιβλέψει την ανάπτυξη των υποδομών του Ισραηλινού Στρατού και μαζί με τον Ράμπιν είχε φροντίσει για την αγορά μιας σειράς ακριβών όπλων νέας τεχνολογίας. Σήμερα οι περισσότεροι ιστορικοί αναλυτές συμφωνούν με την Μεΐρ ότι δεν αποδόθηκαν τα εύσημα στον Εσκόλ όπως έπρεπε. Οι ενέργειες του Νταγιάν συνέβαλαν στην νίκη αλλά δεν ήταν ο κύριος πρωταγωνιστής. Η Γκόλντα Μεΐρ στην ηλικία των εβδομήντα ετών αποφάσισε να αποσυρθεί από την πολιτική. Όμως ξαφνικά ο Εσκόλ πέθανε. Αντιλαμβανόμενα την επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του Εσκόλ, τα ηγετικά στελέχη του Μαπάι, με πρωτοβουλία του υπουργού Οικονομίας Πίνχας Σαπίρ και υπό τον φόβο της εκλογής του Νταγιάν, είχαν ήδη θέσει σε εφαρμογή ένα σχέδιο διαδοχής του στην πρωθυπουργία από την Μεΐρ.[20] Ως πρωθυπουργός η Μεΐρ πίστευε στον απόλυτο έλεγχο των ζητημάτων της κυβέρνησης καθώς και των υπουργών που ήταν υπεύθυνοι γι’ αυτά. Η θητεία της ξεκίνησε και τελείωσε με πόλεμο.[21] Ο πόλεμος της φθοράς της Αιγύπτου συχνά παραγνωρίζεται ενόψει του μεγαλύτερου πολέμου του Γιομ Κιπούρ, ωστόσο όπως τόνιζε η Μεΐρ ήταν ένας κανονικός πόλεμος. Οι βομβαρδισμοί εναντίον των ισραηλινών θέσεων στην ανατολική πλευρά της Διώρυγας ήταν αδιάκοπες, όπως ασταμάτητες ήταν οι τρομοκρατικές επιθέσεις που οργάνωναν η PLO και άλλες τρομοκρατικές ομάδες, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό (την βομβιστική επίθεση σε αεροσκάφος της Swissair που πετούσε προς το Τελ Αβίβ, την αεροπειρατεία στην πτήση Sabena 571, το μακελειό στο αεροδρόμιο Λοντ, την σφαγή του Μονάχου). Κατά την διαχείριση αυτής της κατάστασης η Μεΐρ παρέμεινε σταθερή σε κάποιες αρχές. Το Ισραήλ απέρριπτε κατηγορηματικά τα όχι των αραβικών κρατών: όχι ειρήνη, όχι αναγνώριση χωρίς την πλήρη απόσυρση των δυνάμεων του Ισραήλ και την επίλυση του προσφυγικού ζητήματος. Η Μεΐρ επέμενε ότι οι διαπραγματεύσεις μπορούσαν να οδηγήσουν σε απόσυρση, αλλά η απόσυρση δεν μπορούσε να είναι προαπαιτούμενο των διαπραγματεύσεων. Οι Άραβες θα έπρεπε να αποδεχθούν το κράτος του Ισραήλ πριν το Ισραήλ να είναι σε θέση να βασιστεί σε διεθνείς εγγυήσεις. Επανελάμβανε συνεχώς ότι το Ισραήλ ήταν διατεθειμένο να συζητήσει, αλλά δεν διαπραγματευόταν την επιστροφή στα σύνορα του 1967. Με το να εγκαταλείψει την Ιερουσαλήμ, τα υψίπεδα του Γκολάν και το Σαρμ ελ Σέιχ, το Ισραήλ θα έβαζε τον εαυτό του σε μια στρατιωτικά κατώτερη θέση. Αυτά τα εδάφη ήταν κρίσιμα για την ασφάλειά του. Παράλληλα όμως ήταν προσηλωμένη στην διατήρηση του δημοκρατικού και του εβραϊκού χαρακτήρα του Ισραήλ: εάν οι Ισραηλινοί επιθυμούν «ένα εβραϊκό κράτος με μια εβραϊκή πλειοψηφία», κάποια εδάφη θα πρέπει να παραχωρηθούν. Περιφρονούσε όσους υποστήριζαν φανατικά την διατήρηση εδαφών για θεολογικούς ή ιστορικούς λόγους. Πίστευε ότι μπορούσε να βρεθεί λύση με μια εδαφική παραχώρηση που θα επέτρεπε στην Ιορδανία να κρατήσει το μεγαλύτερο μέρος του παλαιστινιακού πληθυσμού της Δυτικής Όχθης στα σύνορά της. Ήταν αντίθετη στην δημιουργία ενός επιπρόσθετου κράτους ανάμεσα στο Ισραήλ και την Ιορδανία, διότι θεωρούσε πως ένα τέτοιο κράτος θα ήταν ασταθές αφού δεν θα είχε «επαρκή γεωγραφική ή δημογραφική βάση». Παρά την αυτοπεποίθηση με την οποία η Μεΐρ διατύπωνε αυτές τις θέσεις, το Ισραήλ χρειαζόταν απεγνωσμένα όπλα. Η Μεΐρ δεν είχε την επιλογή να χάσει την στήριξη της νέας κυβέρνησης Νίξον. Τον Σεπτέμβριο του 1969 επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο και ενημέρωσε τον Νίξον για τον πραγματικό σκοπό του πυρηνικού αντιδραστήρα της Ντιμόνα. Η αντίδραση του Νίξον ήταν η ίδια που περίμενε από τον Κένεντι. Υποσχέθηκε ότι το Ισραήλ δεν θα χρησιμοποιήσει ποτέ πρώτο πυρηνικά όπλα και ο Νίξον συμφώνησε να μην πιέζει για επιτόπιες επιθεωρήσεις. Η Μεΐρ δεν έλαβε όπλα από την Ουάσιγκτον αλλά ένα ειρηνευτικό σχέδιο σύμφωνα με το οποίο θα επιστρέφονταν όλα τα κατειλημμένα εδάφη, το προσφυγικό θα επιλυόταν και η Ιερουσαλήμ θα διοικούνταν από την Ιορδανία και το Ισραήλ από κοινού. Επιπλέον όλα αυτά υποτίθεται πως θα συνέβαιναν χωρίς διπλωματική αναγνώριση. Εγγυητές θα ήταν η Αμερική, η Βρετανία, η Γαλλία και η Σοβιετική Ένωση, η οποία παρείχε στρατιωτικούς συμβούλους και την πιο σύγχρονη στρατιωτική τεχνολογία στην Αίγυπτο. Δεν το απέρριψε μόνο το Ισραήλ αλλά, ευτυχώς για την Μεΐρ, το απέρριψαν και ο Νάσερ και οι Σοβιετικοί. H φήμη της Μεΐρ ως αδιάλλακτης και αμετακίνητης πρωθυπουργού ενισχύθηκε από την αδυναμία να ξεπεραστεί το αδιέξοδο με την Αίγυπτο, αλλά και από το γεγονός ότι επί θητείας της μια σειρά σχεδίων απορρίφθηκαν.[22] Το 1970 ο Γκάναρ Τζάρινγκ, ειδικός διαμεσολαβητής του ΟΗΕ για την Μέση Ανατολή, υπέβαλε στην Αίγυπτο και το Ισραήλ ένα ειρηνευτικό σχέδιο. Για πρώτη φορά η αιγυπτιακή κυβέρνηση ανακοίνωσε δημόσια ότι ήταν διατεθειμένη να συμφωνήσει σε μια ειρηνευτική πρόταση. Το σχέδιο απέτυχε διότι το Ισραήλ δεν δεχόταν να επιστρέψει στα πριν το 1967 σύνορα προτού ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις. Στις αρχές του επόμενου έτους ο Ανουάρ Σαντάτ, ο νέος πρόεδρος της Αιγύπτου, πρότεινε ένα νέο σχέδιο. Δήλωσε διατεθειμένος να συνάψει ειρήνη εάν το Ισραήλ αποχωρούσε από τα εδάφη που κατέλαβε το 1967, συμφωνούσε στην διαίρεση της Ιερουσαλήμ και στην επίλυση του προσφυγικού σύμφωνα με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Η Μεΐρ απέρριψε την πρόταση του Σαντάτ με την αιτιολογία ότι δεν προσέφερε κάτι διαφορετικό από τις προηγούμενες προτάσεις. Οι επικριτές της Μεΐρ υποστηρίζουν ότι απορρίπτοντας τους όρους της αιγυπτιακής κυβέρνησης, παρά ταύτα μπορούσε να είχε αδράξει την ευκαιρία για να ξεκινήσει συνομιλίες με τον Σαντάτ. Σύμφωνα με αυτό το επιχείρημα, ακόμα και αν αυτή η πρωτοβουλία δεν ήταν αρκετή να αποτρέψει τον πόλεμο του 1973, τουλάχιστον δεν θα εμφανιζόταν τόσο αδιάλλακτη. Πολλοί Ισραηλινοί που έζησαν τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ δεν την συγχώρησαν ποτέ, δεδομένου ότι το Ισραήλ αποχώρησε από το Σινά το 1979. Αν και απαλλάχθηκε από κάθε ευθύνη για τις αποτυχίες που σχετίζονται με τον πόλεμο, για ορισμένους Ισραηλινούς το δίκιο που είχε εξαλείφθηκε από τις καταστροφικές απώλειες κατά το αρχικό στάδιο των εχθροπραξιών. Ένας άλλος παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι ότι το αδιέξοδο λειτουργούσε υπέρ του Ισραήλ για δύο λόγους: έδινε χρόνο στην κυβέρνηση να διαπραγματευτεί ένα νέο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας με την Αμερική και επέτρεπε την μονιμοποίηση της εδαφικής παρουσίας του Ισραήλ. Επιπλέον δεν υπήρχε συμφωνία στον κυβερνώντα συνασπισμό ως προς το ποια στρατηγική έπρεπε να ακολουθηθεί. Ο Νταγιάν υποστήριζε την επέκταση της ισραηλινής παρουσίας στην Δυτική Όχθη ενώ ο Αμπά Εμπάν και ο Πίνχας Σαπίρ θεωρούσαν ότι η εδαφική κατοχή έβλαπτε την εβραϊκή και δημογραφική ταυτότητα του Ισραήλ. Το αδιέξοδο θα οδηγούσε τους Άραβες να θεωρήσουν την στρατιωτική σύγκρουση ως την μόνη επιλογή. 11. Ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ Ο πόλεμος ξεκίνησε πολύ άσχημα για το Ισραήλ. Τους μήνες και τις μέρες που προηγήθηκαν τα προειδοποιητικά σημάδια πλήθαιναν, αλλά οι υψηλόβαθμοι αξιωματικοί του Στρατού και της Υπηρεσίας Πληροφοριών επανειλημμένα καθησύχαζαν την Μεΐρ ότι δεν επρόκειτο να δεχθούν επίθεση. Την ημέρα του Ρος Ασανά (Εβραϊκή Πρωτοχρονιά), η Μεΐρ έλαβε ένα προειδοποιητικό μήνυμα από τον Βασιλιά Χουσεΐν, αλλά και πάλι όλοι οι άνθρωποι της Ασφάλειας στο Υπουργικό Συμβούλιο απέρριψαν το ενδεχόμενο συμπεριλαμβανομένων και του πρώην διοικητή της Παλμάχ[23] Αλόν, του πρώην γενικού διευθυντή του Υπουργείου Άμυνας Πέρες και των πρώην διοικητών του Ισραηλινού Στρατού Χαΐμ Μπαρ-Λεβ και Νταγιάν. Η Μεΐρ έκανε πολλές ερωτήσεις, αλλά ενδεχομένως εάν είχε προσωπική εμπειρία στρατιωτικής θητείας πιθανότατα ή θα ήταν σε θέση να αμφισβητήσει τις απαντήσεις των στρατιωτικών ή να απαιτήσει περισσότερες διευκρινιστικές εξηγήσεις. Εκ των υστέρων ο Εμπάν έκρινε πως ο μεγάλος σεβασμός που έτρεφε η Μεΐρ στο στρατιωτικό κατεστημένο ήταν ένα από τα μεγαλύτερά της μειονεκτήματα ως πρωθυπουργού. Όμως παρ’ όλη την αδυναμία της να προβλέψει τα γεγονότα που επρόκειτο να συμβούν, κατά την διάρκεια του πολέμου η Μεΐρ, όπως το έθεσε ο Χαΐμ Χερτζόγκ[24], «επέδειξε μεγάλη δύναμη χαρακτήρα και τεράστια ψυχραιμία και λογική». Αυτή η λογική έγινε εμφανής στην αντίθεση που εξέφρασε για πολλές αποφάσεις που πήραν «εμπειρότατοι στρατιωτικοί… οι [δικές της] επιλογές ήταν συνήθως σωστές».[25] Την παραμονή της μοιραίας Παρασκευής η Μεΐρ είχε την επιλογή να δώσει διαταγή για το πρώτο χτύπημα. Δεν το έκανε. Πέρα από το ότι η αμερικανική κυβέρνηση την είχε προειδοποιήσει να μην το κάνει, η έλλειψη σε όπλα και εφόδια μπορεί να οδηγούσε σε ακόμα περισσότερες απώλειες. Τις πρώτες εκείνες ημέρες του πολέμου το Ισραήλ είχε πολλές απώλειες και σε εδάφη και σε ζωές. Ο Χένρι Κίσινγκερ συμφώνησε για άμεση αποστολή όπλων που μετά από κάποιες καθυστερήσεις τελικά έφτασαν.[26] Η Μεΐρ ανησυχούσε όχι μόνο για το στρατιωτικό αποτέλεσμα στο έδαφος, αλλά και για το ποια αντίληψη θα σχημάτιζε η διεθνής κοινότητα για το Ισραήλ μετά το τέλος του πολέμου. Ήξερε πως αν το Ισραήλ έδειχνε αδυναμία, οι Μεγάλες Δυνάμεις θα το ανάγκαζαν να δεχθεί μια μεγάλη μείωση των συνόρων του. Γνώριζε επίσης πως εάν το Ισραήλ δεν πετύχαινε αποφασιστική νίκη η Αμερική μπορεί να έπαυε να το θεωρεί χώρα που αξίζει να στηρίζει. Ενόψει αυτής της στρατηγικής προοπτικής οι οδηγίες της προς τον Ισραηλινό Στρατό ήταν σαφείς: «Γενικά ο κόσμος δεν αγαπάει τους Εβραίους. Τους αδύναμους Εβραίους τους αγαπάει ακόμα λιγότερο. Θα μας πετάξουν στα σκυλιά… Θέλουμε να επιβιώσουμε στο μέλλον». Ο Νταγιάν πρότεινε ότι ίσως είχε έρθει η ώρα να συζητήσουν την χρήση πυρηνικών όπλων και εκείνη απάντησε με μια διαταγή: «Ξέχασέ το!». Την προέτρεψε να σκεφτεί το ενδεχόμενο μιας εκεχειρίας με την Αίγυπτο συμφωνώντας να κρατηθούν σε απόσταση από την Διώρυγα του Σουέζ. Η Μεΐρ απέρριψε την ιδέα: «Αυτό δεν είναι εκεχειρία, είναι παράδοση». Όταν εξεταζόταν το ριψοκίνδυνο σχέδιο να εισχωρήσουν οι ισραηλινές δυνάμεις στην Συρία και να κατευθυνθούν προς την Δαμασκό και όλοι ανησυχούσαν για το κόστος, η Μεΐρ αποφάνθηκε: «Από την αρχή της εκστρατείας ζω με το συναίσθημα πως δεν μπορούμε να βγούμε από αυτή την κατάσταση με τον κόσμο να λέει “αυτό ήταν· ό,τι νομίζαμε για το Ισραήλ και τον Ισραηλινό Στρατό –αυτό ήταν”. … οποιοδήποτε έθνος μπορεί να κερδίσει ή να χάσει, αλλά εάν, Θεός φυλάξοι, δεν κερδίσουμε– τότε όλα πια είναι χαμένα». Όταν σε στρατιωτικό επίπεδο η κατάσταση άρχισε να βελτιώνεται, η στάση της έγινε πιο επιθετική και υποστήριξε έντονα πως οι δυνάμεις του Ισραηλινού Στρατού πρέπει να κινηθούν προς την Δαμασκό στα βόρεια και στα ανατολικά να διασχίσουν την Διώρυγα του Σουέζ στην άλλη πλευρά. Αρκετοί ηγέτες του πολεμικού Υπουργικού Συμβουλίου, συμπεριλαμβανομένων ειδικών στην Ασφάλεια, αμφέβαλλαν για το εάν άξιζε η επιχείρηση αυτή. Ήταν μια πολύ ριψοκίνδυνη απόφαση η οποία στην καλύτερη περίπτωση θα οδηγούσε σε πολλές απώλειες, αλλά εκείνη ήθελε να προχωρήσει όντας αποφασισμένη ότι το Ισραήλ έπρεπε να καταλάβει όσο περισσότερα εδάφη ήταν δυνατόν –ακόμα κι αν αργότερα τα επέστρεφε όλα– πριν δεχθεί μια εκεχειρία. Το να τελειώσει ο πόλεμος εκεί που άρχισε θα συνιστούσε ήττα. Αυτή η στρατηγική ρίσκου οδήγησε σε μια σαρωτική νίκη για το Ισραήλ και ο πόλεμος τελείωσε με τον Ισραηλινό Στρατό στις δύο πλευρές της Διώρυγας και την Δαμασκό σε πολύ κοντινή απόσταση. Τότε η Μεΐρ παραιτήθηκε. 12. Στο τέλος Αυτή ήταν η ιστορία της Μεΐρ σύμφωνα με την πιο πρόσφατη βιογραφία της από την Ντέμπορα Λίπσταντ, αλλά και όπως την αφηγείται η ίδια στα απομνημονεύματά της. Είναι η ιστορία μιας εξαιρετικής γυναίκας η οποία ανήκε σε μια ομάδα ανθρώπων που βοήθησαν στη δημιουργία ενός κράτους και στη συνέχεια στην ηγεσία του, καθώς αυτό μετατράπηκε από ένα αβέβαιο εγχείρημα σε περιφερειακή δύναμη. Μια πολιτικός δηλαδή που όχι μόνο συμβόλιζε την ιστορία του εβραϊκού κράτους αλλά υπήρξε η ίδια μια ζωντανή ενσάρκωση του Ισραήλ.[27] Είναι σημαντικό σήμερα να γνωρίζουμε την ιστορία του για να συνειδητοποιήσουμε το πρωτοπόρο πνεύμα του σιωνιστικού εγχειρήματος και την ανάγκη του Ισραήλ για ειρηνική συνύπαρξη με τους γείτονές του. Κατά την διάρκεια της σταδιοδρομίας της η Μεΐρ ανέπτυξε μια πεποίθηση που χαρακτήρισε όλες τις παρεμβάσεις και τις πολιτικές της προσεγγίσεις. Συμμεριζόταν πλήρως την άποψη του Μπεν-Γκουριόν ότι οι Άραβες έτρεφαν αδυσώπητη εχθρότητα εναντίον του Ισραήλ και ότι το μόνο που καταλάβαιναν ήταν την στρατιωτική ισχύ. Κάποιοι ιστορικοί επικρίνουν την Μεΐρ για μια αντίληψη που δεν ξεφεύγει από προκαταλήψεις σχετικά με την ειρηνευτική διαδικασία, δεν διακρίνει μεταξύ των διαφορετικών ιδεολογικών αντιλήψεων του αραβικού κόσμου και, παρότι είναι ιστορικά και ιδεολογικά ορθή, δεν προσαρμόζεται σε μια κατάσταση εν εξελίξει και ως εκ τούτου δεν επιτρέπει συγκατάθεση. Αλλά η Μεΐρ δεν εγκατέλειψε ποτέ αυτή την άποψη. Το 1975 έγραψε: Επιτρέψτε μου να ασχοληθώ με την γελοία κατηγορία που ακούω για πολλά χρόνια, ότι αγνοήσαμε τους Άραβες της Παλαιστίνης και προχωρήσαμε στην ίδρυση του κράτους σαν να μην υπήρχε αραβικός πληθυσμός … δεν χρειαζόταν να κοιτάξω τους αριθμούς των βρετανικών απογραφών για να γνωρίζω ότι ο αραβικός πληθυσμός της Παλαιστίνης διπλασιάστηκε από όταν ξεκίνησε η εβραϊκή μετανάστευση. Το είχα διαπιστώσει και μόνη μου [...] Όχι μόνο το βιοτικό επίπεδο των Αράβων της Παλαιστίνης ξεπέρασε κατά πολύ το βιοτικό επίπεδο των Αράβων οπουδήποτε αλλού στη Μέση Ανατολή, αλλά oι νέες ευκαιρίες προσέλκυσαν πλήθη Αράβων οι οποίοι μετανάστευσαν στην Παλαιστίνη από την Συρία και άλλες γειτονικές χώρες όλη αυτή την περίοδο. [...] Ωστόσο, αυτό που καθοδηγούσε την συμπεριφορά των Αράβων το 1936 και το 1937 ήταν ακριβώς αυτό που την καθοδηγεί έκτοτε: οι αποφάσεις λαμβάνονται όχι βάσει του τι είναι καλό για εκείνους, αλλά βάσει του τι είναι κακό για εμάς. [...] Για την ακρίβεια πάντοτε μου προκαλούσε έκπληξη το γεγονός ότι τα αραβικά κράτη ήταν τόσο διατεθειμένα να κάνουν πόλεμο εναντίον μας … Η μόνη πιθανή εξήγηση –και είναι γελοία– είναι ότι απλώς δεν αντέχουν την παρουσία μας ή δεν μας συγχωρούν που υπάρχουμε, και μου είναι δύσκολο να πιστέψω ότι οι ηγέτες όλων των αραβικών κρατών είναι και πάντα ήταν τόσο αθεράπευτα πρωτόγονοι στην λογική τους. [...] Μου είναι πικρό να γράφω … σε έναν κόσμο που έχει αποφασίσει να προσδώσει αίγλη στην αραβική τρομοκρατία και να δεχθεί στο αποκαλούμενο Συμβούλιο των Εθνών έναν άνθρωπο όπως τον Γιασέρ Αραφάτ, που δεν έχει ούτε μια δημιουργική σκέψη ή πράξη στο ενεργητικό του και ο οποίος, να το θέσω απλά, είναι ένας κατά συρροήν δολοφόνος με κοστούμι στην ηγεσία ενός κινήματος αφιερωμένου αποκλειστικά στην καταστροφή του κράτους του Ισραήλ. Αλλά είναι η πιο βαθιά μου πεποίθηση –και παρηγοριά– ότι η πηγή της αναπόφευκτης αποτυχίας της αραβικής τρομοκρατίας βρίσκεται στην ίδια την έννοια της τρομοκρατίας. Κανένα κίνημα, ανεξάρτητα από το πόσα χρήματα έχει στην διάθεσή του ή τον κατευνασμό από τον οποίο τρέφεται –και σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για ένα είδος κατευνασμού που πάντα έφερνε την καταστροφή στον κόσμο– δεν μπορεί να επιτύχει μακροχρόνια όταν το διαμέτρημα της ηγεσίας του είναι αχρείο και οι μόνες του δεσμεύσεις είναι ο εκβιασμός και η αιματοχυσία. Τα αληθινά εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα δεν πετυχαίνουν τους στόχους τους σκοτώνοντας και ακρωτηριάζοντας παιδιά, με αεροπειρατείες και δολοφονίες διπλωματών. Πρέπει να έχουν περιεχόμενο και στόχους που θα τους εξυπηρετήσουν μετά το πέρας της άμεσης κρίσης και πρέπει –για να χρησιμοποιήσω μια παλιομοδίτικη λέξη– να διεκδικούν κάποια διανοητική και ηθική αγνότητα.[28] Ομολογουμένως έχουν περάσει πολλά χρόνια από το 1973. Σήμερα κάποιοι άραβες γείτονες, αν όχι σε επίπεδο λαών τουλάχιστον σε επίπεδο ηγεσιών έχουν πλέον αποδεχθεί το Ισραήλ και επιθυμούν ειρήνη. Αλλά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου 2023 και ο πόλεμος Χαμάς-Ισραήλ δικαιώνουν την ουσία των παρατηρήσεων της Μεΐρ παρά τον ιστορικό τους χαρακτήρα. Σημ. Ο τίτλος είναι παράφραση μιας ρήσης του Μπεν-Γκουριόν. [1] Για μια μεγάλη περίοδο της πολιτικής της σταδιοδρομίας χρησιμοποιούσε το επίθετο Μέιρσον. Το άλλαξε κατά την εβραϊκή του εκδοχή αφότου έγινε υπουργός Εξωτερικών. Στον δημόσιο λόγο επικράτησε η χρήση μόνο του μικρού της ονόματος, Γκόλντα. [2] «Η πιο σημαντική μου αστική προσφορά … την οποία οι έποικοι σε ολόκληρη κοιλάδα σχολίαζαν αρνητικά για μήνες ήταν το “τραπεζομάντιλο” (από ένα σεντόνι) που άπλωνα στο τραπέζι στο βραδινό τις Παρασκευές – ακόμα και με διακοσμητικά αγριολούλουδα στο κέντρο του τραπεζιού! Τα μέλη της Μερχάβια αναστέναζαν, μουρμούριζαν και με προειδοποιούσαν πως σπίλωνα το όνομα του κιμπούτς». (Lipstadt, σ. 43). [3] Και αργότερα ερωμένη τριών εξ αυτών, των Ρέμεζ, Σαζάρ και Μπεν-Ζβι. [4] Σύζυγος του Μπεν-Ζβι. [5] Το Χαποέλ Χατζαΐρ, που είχε ιδρυθεί από τους Γκόρντον, Γιόσεφ Σπρίνζακ και Γιόσεφ Αχαρόνοβιτς και το Αχντούτ ΧαΑβοντά. [6] «Το τέταρτο και πέμπτο κύμα, που προέρχονταν από την Πολωνία και τη Γερμανία, ήταν ουσιαστικά αλιγιά φυγής. … Χωρίς αυτά [τα κύματα], η οικονομία θα παρέμενε εξαρτημένη και η κατάκτηση της χώρας ευσεβής πόθος. … Από την εποχή της ανόδου του ναζισμού στη Γερμανία μέχρι την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, το Ερέτς-Ισραέλ (αργότερα Κράτος του Ισραήλ) ήταν σταθερά μια περιοχή (αργότερα χώρα)-καταφύγιο». (Zeev Sternhell, Η καταγωγή του Ισραήλ, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2021, σ. 27). [7] «Η απορρόφηση μεταναστών, ειδικά αν είναι πρόσφυγες, είναι πολύ διαφορετική από την απλή υποδοχή τους. Αυτές οι χιλιάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά που ήρθαν από την Γερμανία και την Αυστρία έπρεπε να στεγαστούν, να βρουν δουλειά, να μάθουν Εβραϊκά και να προσαρμοστούν. Ο δικηγόρος από το Βερολίνο, ο μουσικός από τη Φρανκφούρτη, ο χημικός ερευνητής από την Βιέννη έπρεπε σε μια νύχτα να γίνουν εκτροφέας πουλερικών, γκαρσόνι και οικοδόμος, αλλιώς δεν θα είχαν καθόλου δουλειά». (Meir, σ. 142). [8] Ο Μπεν-Γκουριόν διατύπωσε την επίσημη θέση του Γισούβ ως εξής: «Θα πολεμήσουμε τον Χίτλερ σαν να μην υπάρχει Λευκή Βίβλος και θα πολεμήσουμε την Λευκή Βίβλο σαν να μην υπάρχει Χίτλερ». (Meir, σ. 157). [9] Η Ιργκούν ιδρύθηκε το 1930 από νέους που ένιωθαν απογοητευμένοι από την πολιτική της εγκράτειας της Χαγκανά. Κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου η Ιργκούν εντάχθηκε στην Χαγκανά για να συνεργαστεί με τους Βρετανούς. Οι πιο εξτρεμιστές, που ήταν αντίθετοι με την πολιτική συνεργασίας, αποσχίστηκαν από την Ιργκούν και ίδρυσαν την Λεχί. [10] Η Ελλάδα καταψήφισε. Οι σημειώσεις του Υπουργικού Συμβουλίου του Τρούμαν ανέφεραν σχετικά: «Η Ελλάδα είναι αβέβαιη αλλά έχει την δικαιολογία της ανταλλαγής ψήφων του Βαλκανικού κομμουνισμού με τους Μουσουλμάνους». [11] Lipstadt, σ. 130. [12] Σχέδιο “Lishkat Hakesher”. [13] Οι λόγοι δεν είναι ξεκάθαροι. Αλλά και μετά την παραίτησή του οι πολιτικοί συνέχιζαν να τον συμβουλεύονται σε τέτοιο βαθμό που παρέμεινε ως ένα είδος εκ των πραγμάτων πρωθυπουργού. [14] Κάποιοι εκτελέστηκαν από τις αιγυπτιακές αρχές και κάποιοι αυτοκτόνησαν στην φυλακή. [15] Εκείνη την περίοδο ο Εμπάν διατελούσε υπουργός Παιδείας. Οι σχέσεις μεταξύ του Εμπάν και της Μεΐρ δεν ήταν ποτέ καλές. Όταν η Μεΐρ πληροφορήθηκε ότι ο Εμπάν θα έθετε υποψηφιότητα για την πρωθυπουργία απάντησε «αναρωτιέμαι ποιας χώρας;». Όταν έμαθε ότι την κορόιδευε για το γεγονός ότι δεν μιλούσε καλά εβραϊκά, ενώ όπως υπερηφανευόταν ο ίδιος ήταν σε θέση να συνομιλεί σε δέκα γλώσσες, εκείνη σχολίασε «και ο αρχισερβιτόρος στο “Κινγκ Ντέιβιντ” το ίδιο». (Lipstadt, σ. 173). [16] Σε μια ομιλία του στο κιμπούτς Γκιβάτ το 1957 ο Μπεν-Γκουριόν μίλησε για τον ρόλο της Μεΐρ κατά την περίοδο της κρίσης του Σουέζ, διατυπώνοντας την άποψη ότι ο Σαρέτ δεν μπόρεσε να διασφαλίσει την ασφάλεια του Ισραήλ: «Η Γκόλντα δεν θα θυμώσει και δεν θα φέρει αντίρρηση εάν πω ότι ο σύντροφος ο οποίος ήταν προκάτοχός της όλα τα προηγούμενα χρόνια στο Υπουργείο Εξωτερικών ήταν κατά πολύ ανώτερός της ως προς την τεράστια εμπειρία του στην ισραηλινή και διεθνή πολιτική… [Η Γκόλντα] είχε ένα προτέρημα σε σχέση με τον Σαρέτ. Δεν είχε καμία εμπειρία στο Υπουργείο Εξωτερικών. Αυτή η απειρία επέτρεψε στο Ισραήλ να αγνοεί τα πρωτόκολλα… τα τελετουργικά… τις συνήθεις διαδικασίες και να επιδοθεί σε ανορθόδοξες μεθόδους που έφεραν αποτελέσματα». (Lipstadt, σ. 191). [17] Εκτός από την πολιτική του Ισραήλ στην Μέση Ανατολή, ως υπουργός Εξωτερικών η Μεΐρ υπερασπίστηκε την απαγωγή του Άιχμαν από την Αργεντινή. Προκειμένου να αποφύγει την διεθνή καταδίκη για την παραβίαση της κυριαρχίας της Αργεντινής, το Ισραήλ επέμεινε πως η απαγωγή πραγματοποιήθηκε από εθελοντές που έπεισαν τον Άιχμαν να τους ακολουθήσει με την θέλησή του. Φυσικά αυτό ήταν ψέμα, αφού συντονιστές της επιχείρησης ήταν o αρχηγός Ασφάλειας Ισέρ Χαρέλ μαζί με τον Μπεν-Γκουριόν, με την πλήρη γνώση της Μεΐρ, οι «εθελοντές» ήταν προσωπικό ασφαλείας και ο Άιχμαν μεταφέρθηκε με τις εθνικές αερογραμμές της Ελ Αλ. Η Μεΐρ υπεραμύνθηκε των ενεργειών του Ισραήλ στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ: αν και η παραβίαση των νόμων της Αργεντινής συνιστά ένα λυπηρό γεγονός, «ποιο είναι μεγαλύτερο έγκλημα, η απαγωγή ενός δολοφόνου προκειμένου να δικαστεί ή η αδυναμία τιμωρίας του;». [18] Αν και τα αφρικανικά κράτη γενικά καταψήφιζαν το Ισραήλ στον ΟΗΕ, μέσα σε λίγα χρόνια το Ισραήλ είχε έξι αντιπροσωπίες στην Αφρική. Μέχρι το 1972 ο αριθμός των αντιπροσωπιών είχε ανέλθει σε τριάντα δύο. Τελικά υπερίσχυσε η διεθνής πολιτική έναντι των διμερών σχέσεων και οι περισσότερες χώρες διέκοψαν τις διπλωματικές σχέσεις τους με το Ισραήλ. [19] Ως εκ τούτου το Ισραήλ ήταν καλύτερα προετοιμασμένο για τον πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967. [20] Ο κύριος αντίπαλος του Νταγιάν ήταν ο Γιγκάρ Αλόν. Προκειμένου να φανεί ισχυρότερος από τον Νταγιάν έκανε σοβαρά σφάλματα, επιτρέποντας στους πρώτους εποίκους στην Χεβρώνα το 1968 να αποκτήσουν όπλα, γεγονός το οποίο ακούσια πυροδότησε αυτό που αργότερα εξελίχθηκε σε κίνημα του εποικισμού. Τα στελέχη του Μαπάι επέλεξαν την Μεΐρ για να αποφύγουν την εκλογή του Νταγιάν ή του Αλόν. Στον Αλόν προσφέρθηκε η θέση του αναπληρωτή πρωθυπουργού. [21] Αν και κύριο μέλημα της Μεΐρ ήταν αναπόφευκτα η εξωτερική πολιτική, στην εσωτερική πολιτική ένα από τα κύρια ζητήματα που απασχολούσαν την ισραηλινή κοινωνία κατά την δεκαετία του 1970 αφορούσε την κοινωνική συνοχή και την οικονομική ανισότητα μεταξύ των διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων των Ασκενάζι και των Μιζράχι. Η κυβέρνηση της Μεΐρ δεν αντιμετώπισε το ζήτημα με εθνικούς όρους αλλά ως κοινωνικό πρόβλημα. Πιο συγκεκριμένα η Μεΐρ δεν πίστευε ότι οι κοινωνικές διακρίσεις ήταν η αιτία της φτώχειας που έπληττε με δυσανάλογο τρόπο τους Μιζράχι. Δεν ελαχιστοποίησε όμως το ζήτημα. Ο προϋπολογισμός επί πρωθυπουργίας της διέθεσε περισσότερα κονδύλια για στέγαση, εκπαίδευση, πρόνοια και ειδικά προγράμματα σε σχέση με όλες τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Επιπλέον συγκρότησε μια ειδική επιτροπή έρευνας για τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες στο Ισραήλ και ίδρυσε την «Υπηρεσία Νεότητας». Παρ’ όλες τις ενέργειές της αυτές, οι συζητήσεις της με διαδηλωτές ομάδων της άκρας αριστεράς και τους Μαύρους Πάνθηρες αποδείχθηκαν καταστροφικές από πλευράς εικόνας και δημοσίων σχέσεων. [22] Ένα πολυσυζητημένο επεισόδιο αφορά τον πρόεδρο της Διεθνούς Σιωνιστικής Οργάνωσης και του Διεθνούς Εβραϊκού Συμβουλίου Ναχούμ Γκόλντμαν. Τον Μάρτιο του 1970 ο Γκόλντμαν ισχυρίστηκε ότι έλαβε μια μυστική πρόσκληση από τον Νάσερ. Ο Γκόλντμαν ήταν μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, δεν είχε κυβερνητική θέση, δεν ζούσε στο Ισραήλ ούτε το εκπροσωπούσε, αλλά θεωρούσε ότι οι Σιωνιστές του εξωτερικού είχαν το δικαίωμα να αναμιγνύονται στην ισραηλινή πολιτική. Ο Εμπάν ήταν υπέρ μιας αποστολής υπό τον Γκόλντμαν, ο Νταγιάν και ο Πέρες τάχθηκαν κατά. Όταν η υπόθεση δημοσιοποιήθηκε η Αίγυπτος αρνήθηκε ότι έστειλε ποτέ πρόσκληση στον Γκόλντμαν. [23] Επίλεκτο σώμα της Χαγκανά. [24] Έκτος πρόεδρος του Ισραήλ από το 1983 έως το 1993. [25] Βλ. την ταινία Golda (2023) του Γκάι Νατίβ, με την Χέλεν Μίρεν στον πρωταγωνιστικό ρόλο που κυκλοφόρησε φέτος, η οποία βασίζεται σε αποχαρακτηρισμένα κυβερνητικά έγγραφα της περιόδου του πολέμου προσφέροντας μια ιστορικά ακριβή αναπαράσταση των γεγονότων. Δυστυχώς ατύχησε σκηνοθετικά παρά την εξαιρετική ερμηνεία της Μίρεν. [26] Στην συνάντησή τους στο Τελ Αβίβ ο Κίσινγκερ προειδοποίησε την Μεΐρ ότι θεωρούσε τον εαυτό του πρώτα Αμερικανό, μετά υπουργό Εξωτερικών και τελευταία Εβραίο. Η Μεΐρ απάντησε ότι τα εβραϊκά διαβάζονται από δεξιά προς τα αριστερά. [27] Βλ. το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ Golda (2019) σε σκηνοθεσία Bornstein, Nir & Rozanes. Περιέχει αποσπάσματα συνεντεύξεων της Μεΐρ στην ισραηλινή τηλεόραση και σπάνιο αρχειακό υλικό. [28] Meir, σσ. 145, 170, 229.

Η Εβραία που βρήκε τα χρήματα για να χτιστεί το Ισραήλ

Σύνδεση