Κρεϊνομανία

Στήβεν Κρέιν, Το κόκκινο έμβλημα του θάρρους – Η ξέσκεπη βάρκα, μτφρ. Παντελής Ζωιόπουλος, Αρμός, Αθήνα 2019, σελ. 298 Stephen Crane, Το κόκκινο παράσημο της ανδρείας, μτφρ. Κατερίνα Σχινά, Διαλέγεσθαι, Αθήνα 2019, σελ. 296 Stephen Crane, Το κόκκινο σήμα του θάρρους, μτφρ. Νίκος Παναγιωτόπουλος, Μεταίχμιο, Αθήνα 2019, σελ. 276 Stephen Crane, Στην πρώτη γραμμή. Ένας aμερικανός ανταποκριτής στον πόλεμο του 1897, μτφρ. Ηλίας Μαγκλίνης, Μεταίχμιο, Αθήνα 2019, σελ. 416 Edmund White, Hotel de Dream, μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, Πατάκη, Αθήνα 2010, σελ. 292 Ξαφνικά έπιασε τους Έλληνες εκδότες μια μανία και άρχισαν να αναθέτουν για μετάφραση το ένα έργο μετά το άλλο του μεγάλου αμερικανού συγγραφέα Στίβεν Κρέιν (1871-1900). Ελάχιστα από τα έργα του ήταν μεταφρασμένα στα ελληνικά κατά τον προηγούμενο αιώνα και την πρώτη δεκαετία του 21ου, κι έτσι το έργο του ήταν ελάχιστα γνωστό στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Είχαν μεταφραστεί κάποια διηγήματά του, στην αρχή της δεκαετίας του ’50. Στη δίτομη ανθολογία Αμερικανικά Διηγήματα (1800-1900), τόμ. 1 (Ίκαρος 1952) και Αμερικανικά Διηγήματα (1900-1950), τόμ. 2 (Ίκαρος 1953) μεταφράστηκε το αριστουργηματικό διήγημά του «The open boat» («Το βαρκάκι») από την Νάτα Κοκκόλη. Το κλασικό του έργο The Red Βadge of Courage (Το κόκκινο σήμα της παλληκαριάς) κυκλοφόρησε διασκευασμένο από τον ποιητή και πεπειραμένο μεταφραστή-διασκευαστή Καίσαρα Εμμανουήλ, για τα «Κλασσικά Εικονογραφημένα» των εκδόσεων Ατλαντίς-Πεχλιβανίδη το 1952. Η έκδοση στα Κλασσικά Εικονογραφημένα θεωρήθηκε εξαιρετικά επιτυχημένη και ακολούθησε πάλι σε μετάφραση-διασκευή από τον Καίσαρα Εμμανουήλ η ένταξη του συγκεκριμένου μυθιστορήματος στη σειρά «Εκλεκτά Βιβλία τσέπης» το 1956, με εισαγωγή του Ρόμπερτ Γούστερ Στόλμαν. Πάλι στη δεκαετία του πενήντα ο Καίσαρ Εμμανουήλ μεταφράζει και διασκευάζει τα διηγήματα του Κρέιν και ο εκδοτικός οίκος Πεχλιβανίδη τα εκδίδει με τον τίτλο Η νύφη ταξιδεύει προς τον κίτρινο ουρανό και άλλα έξι διηγήματα. Ακολουθεί μια σιωπή δεκαετιών και το 1988 ο εκδοτικός οίκος Καλέντης στη σειρά του «Νεανική Λογοτεχνία» εκδίδει το κλασικό μυθιστόρημα του Κρέιν με τον τίτλο Το κόκκινο σήμα σε μετάφραση Γιάννη Σπανδωνή. Ο Κρέιν πια ως κλασικός έχει περάσει και στην παιδική λογοτεχνία, εξέλιξη που είχε ήδη διαφανεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 και την ένταξή του στη σειρά «Κλασσικά Εικονογραφημένα». Η δημοσίευση των δημοσιογραφικών ανταποκρίσεων του Κρέιν από την Ελλάδα για τον πόλεμο του 1897, από τις εμβληματικές εκδόσεις Library of America το 1984 (δυστυχώς στην Ελλάδα δεν έχουμε παρόμοιες έγκυρες εκδόσεις για τους συγγραφείς μας όπως είναι και η αντίστοιχη γαλλική Bibliothèque de la Pléiade), τράβηξε το ενδιαφέρον της υπογράφουσας και δημοσίευσε το άρθρο «Ανάμεσα στο γαλάζιο και το μαύρο: ο Στίβεν Κρέιν και ο πόλεμος του 1897» στη Νέα Εστία, τχ. 1861 (Μάρτιος 2014). Ο Κρέιν κάλυψε τον πόλεμο του 1897 σαν απεσταλμένος δημοσιογράφος της εφημερίδας New York Journal, που ανήκε στον Γουίλιαμ Ράντολφ Χιρστ. Στο άρθρο μου στη Νέα Εστία δόθηκε έμφαση, εκτός από τις δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις του, σε ορισμένα διηγήματά του εμπνευσμένα από αυτόν τον πόλεμο, καθώς και στο μυθιστόρημά του Active Service (Εντεταλμένη αποστολή), που κυκλοφόρησε πέρυσι στα ελληνικά με τίτλο Στην πρώτη γραμμή. Η δράση του μυθιστορήματος εκτυλίσσεται στη διάρκεια αυτού του πολέμου, στο μέτωπο της Ηπείρου, όπου πήγε εκεί πρώτα ο Κρέιν για να καλύψει τις πολεμικές επιχειρήσεις και να στείλει τις ανταποκρίσεις του. Πίστεψε, όπως και άλλοι, ότι ο πόλεμος θα ξεκινούσε από την Ήπειρο και όχι από την Θεσσαλία, όπου τελικά διεξήχθη με τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα. Ο Νίκος Μπακουνάκης στο βιβλίο του Ταξίδι στη Νέα Υόρκη (Πόλις 2017) αναφέρει ότι επισκέφθηκε και ερεύνησε το Αρχείο του Κρέιν που απόκειται στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και υποσχέθηκε ότι θα δημοσιεύσει τα ευρήματά του. Αυτά τα στοιχεία από το αρχείο έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί δεν περιέχουν μόνο fake news, ψευδή νέα, αλλά και έναν ψεύτικο δημοσιογράφο, fake journalist, όπως θα δούμε παρακάτω. Η πρόσφατη ανακάλυψη του Κρέιν από τους έλληνες εκδότες άρχισε με την κυκλοφορία της μυθιστορηματικής βιογραφίας του από τον Έντμουντ Ουάιτ (Edmund White), Hotel de Dream, σε μετάφραση Αχιλλέα Κυριακίδη (Πατάκης 2010). Είναι βασισμένη στο μισοτελειωμένο μυθιστόρημα του Κρέιν, O’Ruddy: The Painted Boy / Ο’Ράντι: Το βαμμένο αγόρι (πρόκειται για την ιστορία ενός φτωχού αγοριού που καταφεύγει στην πορνεία), μυθιστόρημα το οποίο συμπληρώνει ο Ουάιτ. Κατόπιν αποκτήσαμε τρεις μεταφράσεις μέσα στον ίδιο χρόνο, το 2019, για το κλασικό μυθιστόρημά του The Red Badge of Courage: Η Κατερίνα Σχινά το μετέφρασε με τον τίτλο Το κόκκινο παράσημο της ανδρείας (προτιμώ αυτόν τον τίτλο από τους υπόλοιπους) περιλαμβάνοντας και ένα επίμετρο (εκδόσεις Διαλέγεσθαι). Από τις εκδόσεις Αρμός κυκλοφόρησε το ίδιο έργο με τον τίτλο Το κόκκινο έμβλημα του θάρρους μαζί με το διήγημα «Η ξεσκέπαστη βάρκα», σε μετάφραση, εισαγωγή και επίμετρο του Παντελή Ζωιόπουλου. Να σημειώσουμε ότι το διήγημα «Η ξεσκέπαστη βάρκα» θεωρείται από τα αριστουργήματα του Κρέιν και περιγράφει πώς επέζησε από ένα ναυάγιο μέσα σε μια βάρκα. Ο μεταφραστής προσθέτει σχόλια, γλωσσάρι με αγγλικές λέξεις και χαρακτηριστικές λέξεις της αμερικανικής στρατιωτικής διαλέκτου και πώς τις μετέφρασε, αλλά δεν καταλαβαίνω τον σκοπό γι’ αυτά τα γλωσσάρια. Για να ελέγξουμε τις μεταφραστικές του επιλογές; Το ίδιο έργο, η περιπέτεια του ήρωά του Χένρι Φλέμινγκ, μεταφράστηκε για τρίτη φορά από τον Νίκο Παναγιωτόπουλο, με τον τίτλο Το κόκκινο σήμα του θάρρους και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο (με εισαγωγή του Νίκου Μπακουνάκη), μέσα στο 2019 και αυτό. Κυκλοφορούν επίσης σε ηλεκτρονική μορφή Άπαντα τα ποιήματα του Στέφεν Κρέιν σε μετάφραση Γιώργου Μπλάνα. Ο Στήβεν Κρέιν στην Αθήνα το 1897. Δημόσια Βιβλιοθήκη του Νιούαρκ. Τέλος, το 2020 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά του Active Service (1899), εμπνευσμένο από τον πόλεμο του 1897 και με δράση στην Ελλάδα, με τίτλο Στην πρώτη γραμμή. Ένας aμερικανός ανταποκριτής στον πόλεμο του 1897, σε μετάφραση του Ηλία Μαγκλίνη από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Στο επίμετρο του βιβλίου, με τίτλο «Ο ανήσυχος Αμερικανός», ο Μαγκλίνης δημοσιεύει μια πολύ καλή βιογραφία και αποτίμηση του έργου του Κρέιν. Ο Κρέιν έζησε μια ζωή γεμάτη περιπέτειες και φτώχεια. Γεννήθηκε στο Νιούαρκ το 1871 και πέθανε το 1900 φυματικός σε ηλικία 28 ετών σε ένα σανατόριο στη μικρή γερμανική πόλη Μπάντενβαϊλερ. Ήταν το δέκατο και τελευταίο παιδί της οικογένειάς του. Έφτασε στην Ελλάδα ως πολεμικός ανταποκριτής, και τον συνόδευε η δόξα και η φήμη του καλύτερου μυθιστορήματός του Το κόκκινο παράσημο της ανδρείας. Είχε δημοσιευτεί στην αρχή σε συνέχειες στην εφημερίδα Bacheller-Johnson Newspapers Syndicated, αφού είχε απορριφθεί από άλλους εκδοτικούς οίκους, και κατόπιν σε βιβλίο το 1895 με μεγάλη εμπορική επιτυχία. Η τρίτη έκδοση είχε εξαντληθεί σε λίγες μέρες και μέσα σε ένα έτος είχαν γίνει 14 αμερικανικές επανεκδόσεις και 6 αγγλικές. Όπως γράφει σε ένα γράμμα του από την Αθήνα στον αδελφό του, «το μυθιστόρημά μου και το όνομά μου είναι ήδη γνωστά και στην Ελλάδα». Η φήμη του προηγήθηκε της άφιξής του. Οι κριτικοί περιγράφουν Το κόκκινο παράσημο της ανδρείας σαν νατουραλιστικό, ρεαλιστικό, ιμπρεσιονιστικό και συμβολικό βιβλίο. Περιγράφει τις στρατιωτικές περιπέτειες ενός απλού στρατιώτη των Βορείων στον Εμφύλιο Πόλεμο της Αμερικής για την κατάργηση της δουλείας (1861-1865). Είναι ένα ψυχολογικό πορτρέτο του φόβου, όπως ο ίδιος το περιγράφει. Διηγείται την ιστορία του Χένρι Φλέμινγκ, τον οποίο ο Κρέιν αναφέρει μέσα στο έργο συνήθως ως «ο νέος». «Ο νέος» έγινε ήρωας παρά τη θέλησή του, γιατί μέσα στην σύγχυση της μάχης, ενώ ήταν έτοιμος να λιποτακτήσει, έκανε χωρίς να το επιδιώξει μια ηρωική πράξη· έσωσε τη σημαία του συντάγματός του πριν προφτάσουν να την πάρουν σαν λάφυρο οι στρατιώτες των Νοτίων, τραυματίστηκε και παρασημοφορήθηκε. Ο Χένρι Φλέμινγκ είναι ένας από τους αντιήρωες της λογοτεχνίας και θεωρώ αυτό το βιβλίο σαν ένα από τα πρώτα αντιπολεμικά μυθιστορήματα που έχουν γραφτεί. Δυστυχώς κανένας από τους έλληνες μεταφραστές δεν αναφέρει ότι μερικά χρόνια αργότερα ο Κρέιν έγραψε ένα διήγημα, «The veteran», στο οποίο ο συγγραφέας σκοτώνει τον ήρωά του, Χένρι Φλέμινγκ, αφού πρώτα ομολογεί ότι φοβήθηκε στην μάχη και απογοητεύει τον εγγονό του. Η κριτική παρατήρησε και θαύμασε πώς ο Κρέιν ενώ δεν είχε συμμετάσχει σε αυτόν τον πόλεμο, γιατί ήταν πολύ μικρός και ούτε είχε κάποια στρατιωτική εμπειρία, δεν ήταν στρατιωτικός και δεν είχε υπηρετήσει στον στρατό, παρ’ όλα αυτά μπόρεσε να περιγράψει με ακρίβεια τις σκηνές της μάχης και όλο το πολεμικό κλίμα. Αυτή η έλλειψη εμπειρίας έκανε τον Κρέιν να επιδιώκει την παρουσία του σε πολεμικές επιχειρήσεις. Πήγε πρώτα προς την Αμερικανική Δύση όπου διεξάγονταν συρράξεις μεταξύ Μεξικανών, Αμερικανών και διαφόρων ινδιάνικων φυλών, αλλά ήταν κάτι σαν κλεφτοπόλεμος, με μικρή διάρκεια και όχι σημαντικές συγκρούσεις. Μετά άρχισε ο πόλεμος για την απελευθέρωση της Κούβας από τους Ισπανούς, όπου προσπάθησε να πάει και να σπάσει το εμπάργκο που είχε επιβληθεί. Απέτυχε, ναυάγησε και αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας και της διάσωσής του ήταν να γράψει το διήγημα «Το βαρκάκι». Σε αυτό το ταξίδι όμως γνώρισε και την Κόρα Τέιλορ Στιούαρτ (Cora Taylor Stewart), μια γυναίκα μεγαλύτερή του σε ηλικία, με δύο γάμους στο ενεργητικό της και ιδιοκτήτρια ενός ξενοδοχείου-πορνείου στην Τζάκσονβιλ, το «Hotel de Dream». Αυτό δεν ήταν το μοναδικό σκάνδαλο της ζωής του, παρότι η επαγγελματική ενασχόληση της Κόρας είχε αποσιωπηθεί και εμφανιζόταν σαν παντρεμένη με έναν λόρδο ο οποίος δεν της έδινε διαζύγιο, ενώ πάντα ταξίδευε μαζί με μια γηραιά κυρία σαν συνοδό της για να κρατά τα προσχήματα, όπως ήταν η συνήθεια της βικτοριανής εποχής. Θα συναντήσουμε αυτή τη φιγούρα της συνοδού και στο μυθιστόρημα Στην πρώτη γραμμή. Η ζωή του Κρέιν ως τη δημοσίευση και την επιτυχία του βιβλίου του Το κόκκινο παράσημο της ανδρείας ήταν γεμάτη ιστορίες με σκάνδαλα και χρέη. Είχε την φήμη ότι ήταν ένας μέθυσος, χαρτοπαίχτης και ίσως χρήστης ναρκωτικών. Το βιβλίο του Μάγκι: ένα κορίτσι του δρόμου (Maggie: A Girl of the Streets) είναι ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα της σχολής του Ζολά. Θέμα του είναι μια πόρνη της Νέας Υόρκης. Αυτό το βιβλίο τον έφερε σε σύγκρουση με την αστυνομία της Νέας Υόρκης και τον προϊστάμενό της Θεόδωρο Ρούσβελτ (1858-1919), μελλοντικό 24ο πρόεδρο των ΗΠΑ. Βιοποριζόταν ως δημοσιογράφος και είχε τη φήμη ότι έγραφε «στο πόδι», πιο πολύ ιμπρεσιονιστικά δημοσιογραφικά άρθρα, καλογραμμένα, αλλά όχι εξακριβωμένα ρεπορτάζ. Αυτά τα χαρακτηριστικά δίνει ο Κρέιν στον πρωταγωνιστή του μυθιστορήματος Στην πρώτη γραμμή Ρούφους Κόλμαν. Ο Κρέιν έφτασε στην Αθήνα αφήνοντας πίσω του στην Αμερική χρέη και μια ερωμένη. Πρώτα σταμάτησε στο Λονδίνο και γνωρίστηκε με τους εκεί λογοτεχνικούς κύκλους, υπέγραψε δε και ένα συμβόλαιο με άλλους εκδότες ώστε να στέλνει και σε εκείνους ανταποκρίσεις από τον πόλεμο. Μέσω Μασσαλίας-Σούδας-Πειραιά φτάνει στην Αθήνα στις 9 Απριλίου 1897 και μένει στο ξενοδοχείο «Grand Hôtel d’Angleterre» στην Πλατεία Συντάγματος. Η Κόρα ακολουθεί έναν άλλο δρόμο για να φτάσει στην Αθήνα και συνοδεύεται από την κυρία Σαρλότ Ματίλντε Ρουέντι (Charlotte Matilde Rouendy). Το πρώτο του άρθρο είναι για «Το Ανατολικό Ζήτημα». Προσπαθεί να πλησιάσει και να ενταχτεί στο στρατηγείο του διαδόχου Κωνσταντίνου με τη βοήθεια του αμερικανού πρέσβη Ίμπαν Αλεξάντερ (Eban Alexander), αλλά αποτυγχάνει. Ο αμερικανός πρέσβης συμπάθησε το παράνομο ζευγάρι, μεταχειρίστηκε τα φιλικά αισθήματα που υπήρχαν στην Ελλάδα για την Αμερική και προσπάθησε με την επιρροή που είχε και τις γνωριμίες να πλησιάσει ο Κρέιν το Παλάτι. Αλλά απέτυχε. Επίσης προσπάθησε τουλάχιστον η Κόρα να πάρει μια συνέντευξη από τη βασίλισσα Όλγα ή την πριγκίπισσα Σοφία, αλλά πάλι δεν τα κατάφερε. Αυτή η συμπαθητική μορφή του πρέσβη θα υπάρχει και στο μυθιστόρημα Στην πρώτη γραμμή με το όνομα Τόμας Μ. Γκόρντενερ. Ο Κρέιν είχε αφιερώσει την πρώτη έκδοση της Active Service στον πρέσβη Αλεξάντερ. Ο Στήβεν Κρέιν με την Κόρα στο Τζάκσονβιλ, 23 Αυγούστου 1899. Την ίδια εποχή είχε φτάσει και ο πρύτανης των πολεμικών ανταποκριτών Ρίτσαρντ Χάρτινγκ Ντέιβις (Richard Harding Davis), ως αντιπρόσωπος της αγγλικής εφημερίδας Times, ο οποίος περιγράφει την Κόρα σε γράμμα προς την μητέρα του σαν «μια χοντρή οξυζεναρισμένη ξανθιά που θα μπορούσε να είναι και μητέρα του [Κρέιν]». Στην Αθήνα είχαν συγκεντρωθεί για να καλύψουν τον πόλεμο 131 πολεμικοί ανταποκριτές, ο ανθός της διεθνούς δημοσιογραφίας. Στην ανταγωνίστρια εφημερίδα του Χιρστ, την New York World του Πούλιτζερ, υπήρχε μια γυναίκα δημοσιογράφος, η Χάριετ Μπόυντ (Harriet Α. Boyd), καθώς το κοινό έδειχνε ενδιαφέρον να διαβάζει τις περιπέτειες γυναικών σε πολεμικές συγκρούσεις, γι’ αυτό και την προσέλαβαν. Η Χάριετ Μπόυντ δεν ήταν επαγγελματίας δημοσιογράφος, αλλά απόφοιτος του Smith College, και βρέθηκε τυχαία στην Ελλάδα γιατί ήθελε να μάθει νέα ελληνικά· επιπλέον υπηρέτησε και σαν εθελόντρια νοσοκόμα. Μέσα σε αυτό το κλίμα ο Κρέιν έπεισε τον επικεφαλής της δημοσιογραφικής αποστολής του New York Journal Τζον Μπας (John Bass) να προσλάβει σαν ανταποκρίτρια την Ιμογένη Κάρτερ (Imogen Carter), που δεν ήταν άλλη από την Κόρα Στιούαρτ. Υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες αν η Ιμογένη Κάρτερ έγραψε κάποια από αυτές τις ανταποκρίσεις που έχουν δημοσιευτεί με το όνομά της. Ποτέ ξανά αυτό το όνομα δεν παρουσιάζεται σε έντυπα, ούτε υπάρχουν δημοσιευμένα γραπτά της Κόρας για να βεβαιωθούμε ότι εκείνη έγραψε αυτές τις ανταποκρίσεις. Έχουν σωθεί μόνο μερικά ημερολόγιά της. Μάζευε υλικό για τον Κρέιν, όταν εκείνος δεν μπορούσε να βρεθεί σε ένα μέρος και πήγαινε η ίδια εκεί, αλλά οι ερευνητές του έργου του Κρέιν δεν πιστεύουν ότι εκείνη έγραψε τις ανταποκρίσεις που φέρουν το όνομά της. Μια άλλη απόδειξη ότι η Ιμογένη Κάρτερ δεν έγραψε αυτά τα άρθρα (αλλά ο ίδιος ο Κρέιν) είναι το άρθρο «Το πνεύμα των Ελλήνων». Ένα χειρόγραφο του Κρέιν έχει σωθεί στο αρχείο του με αυτόν τον τίτλο και το άρθρο έχει δημοσιευτεί με την υπογραφή της Κάρτερ στις 30 Απριλίου 1897. Η στιλιστική ανάλυση και σύγκριση με το χειρόγραφο του Κρέιν οδηγούν στο συμπέρασμα ότι αυτός έγραψε και έστειλε το άρθρο στην εφημερίδα New York Journal, καθώς και τα άρθρα «Γυναίκα ανταποκρίτρια στον πόλεμο», «Ο πόλεμος μέσα από γυναικεία μάτια» και «Σκίτσα από την μάχη του Βελεστίνου». Ο Κρέιν κάποτε υπερηφανεύτηκε σε έναν φίλο του ότι ξεγέλασε εκδότη εφημερίδας εισπράττοντας για το ίδιο άρθρο δύο αμοιβές, δημοσιευμένο με διαφορετικό όνομα. Οι ανταποκρίσεις δεν έκρυβαν κάτι το ψευδές, δεν είχαμε αυτό που ονομάζουμε σήμερα fake news, αλλά είχαμε έναν ψεύτικο δημοσιογράφο, fake journalist. Γι’ αυτό το πρόβλημα ίσως η έρευνα στο αρχείο του Κρέιν μας δώσει απαντήσεις. Όπως είπαμε, ο Κρέιν πίστεψε ότι ο πόλεμος θα άρχιζε στην Ήπειρο και με το τρένο μέσω Πάτρας και μετά μέχρι το Αγρίνιο πλησίασε την περιοχή. Αυτό το ταξίδι και το τοπίο περιγράφονται λεπτομερώς στην Πρώτη γραμμή. Ίσως στην περιοχή της Ηπείρου ο Κρέιν να γνωρίστηκε με τον Θρασύβουλο Μάνο, συνταγματάρχη και αρχηγό της Στρατιάς της Ηπείρου. Είναι ίσως ένας από τους συμπαθητικούς αξιωματικούς του ελληνικού στρατού που βοήθησαν τον Κρέιν και εμφανίζεται στο μυθιστόρημα. Ο Κρέιν δεν καταφέρνει να στείλει κάποια ανταπόκριση από την Πρέβεζα γιατί δεν βρήκε τηλεγραφείο ανοιχτό. Αλλά αυτό το ταξίδι του δεν πήγε τελείως χαμένο, γιατί το χρησιμοποίησε και το περιέγραψε με λεπτομέρειες στο μυθιστόρημά του. Η Τουρκία ήδη έχει κηρύξει τον πόλεμο εναντίον της Ελλάδας στις 17 Απριλίου και ο Ελληνικός Στρατός βάδιζε προς το Θεσσαλικό μέτωπο. Ο Κρέιν επιστρέφει στην Αθήνα στις 27 Απριλίου, όπου το κλίμα έχει μεταστραφεί μετά την υποχώρηση του στρατού από τη Λάρισα. Το κλίμα των διαδηλώσεων θα αποτυπωθεί στην ανταπόκρισή του «Ο άνθρωπος με το άσπρο καπέλο». Έχει υπογράψει συμβόλαιο συνεργασίας με την υπηρεσία παροχής ειδήσεων MacCluven, ώστε να δημοσιεύονται οι εντυπώσεις του εν είδει γραμμάτων από την Ελλάδα. Μαζί με τους άλλους δημοσιογράφους πηγαίνουν προς Βορρά, στη Θεσσαλία, εκεί όπου έχει αρχίσει ο πόλεμος. Αναχωρούν από την Αθήνα για το μέτωπο της Θεσσαλίας και φτάνουν εκεί μετά από τέσσερις μέρες ταξιδιού με διάφορα μεταφορικά μέσα. Η Κόρα τον συνόδευσε στο μέτωπο. Σε μια στιγμή χωρίστηκαν και εκείνη πήγε προς τα Φάρσαλα ψάχνοντας να πάρει συνέντευξη από τον διάδοχο Κωνσταντίνο, αρχιστράτηγο, αλλά πάλι απέτυχε. Ο Κρέιν στο τέλος κατάφερε να δει μια μάχη που τόσο επιθυμούσε, τη δεύτερη μέρα της κορύφωσης της μάχης του Βελεστίνου στις 5 Μαΐου, όπως ο ίδιος σημειώνει (η μάχη διεξήχθη από τις 15 έως 24 Απριλίου με το παλιό ημερολόγιο). Συνεχάρη τον εαυτό του ότι οι περιγραφές του ήταν σωστές, μετά τη διαπίστωση που έκανε παρακολουθώντας τη μάχη του Βελεστίνου. Αργότερα, όταν βρέθηκε στην Αγγλία είπε στον άλλο διάσημο συγγραφέα Τζόζεφ Κόνραντ: «Τα περιέγραψα σωστά» («The Red Badge of Courage is all right»). Η ευκολία με την οποία γράφει ο Κρέιν τα άρθρα του εξοργίζουν τον Ντέιβις ο οποίος γράφει στην οικογένειά του ότι ο Κρέιν παρακολούθησε τη μάχη για 15 λεπτά και μετά έγραψε ένα άρθρο 1.300 λέξεων. Αλλά και άλλοι δημοσιογράφοι γράφουν σατιρικά άρθρα και παρωδούν τον τρόπο γραφής του Κρέιν. Η πρώτη δημοσιευμένη ανταπόκρισή του είναι από τον Βόλο και φέρει ημερομηνία 10 Μαΐου, σύμφωνα με την ημερομηνία του τηλεγραφήματος. Εκεί περιγράφει τη μάχη του Βελεστίνου και δημοσιεύεται στις 11 Μαΐου στην εφημερίδα New York Journal και σε άλλες δέκα εφημερίδες. Η κυρίως μάχη του Βελεστίνου πραγματοποιήθηκε στις 4-6 Μαΐου (με το νέο ημερολόγιο). Επισημαίνουμε ότι στην Ελλάδα ίσχυε ακόμη το παλιό (Ιουλιανό) ημερολόγιο, ενώ στην Αμερική το νέο (Γρηγοριανό), εξού και οι διαφορές στις ημερομηνίες. Το άρθρο είναι μια σειρά από εντυπώσεις της μάχης. Περιγράφει τη στρατηγική των Ελλήνων και τις επιθέσεις των Τούρκων, αλλά και πώς έναν υπολοχαγό ενώ έστριβε τσιγάρο τον σκότωσε μια σφαίρα! Πώς ένας αξιωματικός στέλνει την ορντινάντσα του να του φέρει ένα ζευγάρι κιάλια, εκείνος του φέρνει ένα μπουκάλι κρασί και ενώ οι Τούρκοι είναι χίλια μέτρα πιο κάτω ο αξιωματικός πίνει το κρασί που δεν είχε ζητήσει! Ένας τραυματισμένος εθελοντής από τη Λεγεώνα των Ξένων (πιθανότατα εννοεί έναν στρατιώτη από τη Φιλελληνική Μεραρχία που την αποτελούσαν κυρίως Ιταλοί γαριβαλδινοί, Άγγλοι αλλά και εθελοντές άλλων εθνοτήτων) τους πληροφορεί ότι η μάχη τελείωσε και ότι θα πρέπει να υποχωρήσουν. Αναφέρει ότι ο συνταγματάρχης Σμολένσκης έκλαψε όταν διατάχθηκε να υποχωρήσει. Με τιμιότητα ο Κρέιν ομολογεί ότι η χρονολογική ακολουθία των γεγονότων της μάχης δεν είναι ακριβώς όπως την περιγράφει. Η μάχη, σημειώνει, έχει τη δική της δυναμική, εξελίσσεται γρήγορα και δεν έχει τη διαδικασία της καθημερινότητας, όπου κάποιος ξυπνά, ξυρίζεται και τρώει το πρωινό του. Η μάχη είναι μια ανεμοζάλη, ένας σίφουνας. Ο ήχος που κάνουν τα τουφέκια την ώρα της μάχης είναι γι’ αυτόν ο πιο ωραίος ήχος που έχει ακούσει. Ήταν τόσο ωραίος που δεν μπορούσε να ονειρευτεί ωραιότερο ήχο. Ήταν πιο δυνατός από τη βοή που κάνουν οι καταρράχτες του Νιαγάρα, πιο εντυπωσιακός από τον ήχο του κεραυνού ή μιας κατολίσθησης. Ήταν ακόμη ωραιότερος από μια συμφωνία. Γι’ αυτόν ήταν ο πιο όμορφος ήχος, αλλά γράφει πως οι νεκροί της μάχης έχουν μια άλλη άποψη για αυτό. Οι Έλληνες υποχωρούν. Ο Κρέιν με δυσκολία φτάνει στον σιδηροδρομικό σταθμό και επιβιβάζεται στο τελευταίο τρένο με κατεύθυνση τον Βόλο. Το τρένο είναι γεμάτο τραυματίες. Στη διαδρομή δέχεται επίθεση από τον τουρκικό στρατό, αλλά έχει έναν αποφασιστικό μηχανοδηγό και το οδηγεί με ασφάλεια στον Βόλο. Αυτό που έκανε εντύπωση στον Κρέιν από τη μάχη είναι η ψυχική δύναμη των ανδρών ανάμεσα στους δυο στρατούς. Τους Έλληνες τους βλέπει και τους καταλαβαίνει, αλλά οι Τούρκοι δεν του φαίνονται πραγματικοί. Είναι σαν σκιές στην πεδιάδα, αβέβαιες φιγούρες ντυμένες στα μαύρα, είναι μια μυστηριώδης δύναμη. Επίσης δεν κατανοεί τι δουλειά είχαν οι Γερμανοί να πολεμούν και να καθοδηγούν τον τουρκικό στρατό – τους ονομάζει «πληρωμένους δολοφόνους». (Ας σημειώσουμε ότι εκείνη την εποχή οι στολές των Τούρκων ήταν μαύρες, ενώ των Ελλήνων μπλε). Μέσα στην αναταραχή της μάχης ο Κρέιν βρίσκει ένα κουτάβι, το σώζει και το ονομάζει Βελεστίνο. Οι περιπέτειές του και η διάσωσή του δημοσιεύονται σ’ ένα τρυφερό άρθρο που έγραψε και δημοσιεύτηκε στις 30 Μαΐου στη New York Journal και στις 13 Ιουνίου στην αδελφή εφημερίδα San Francisco Examiner με τον τίτλο «Τα σκυλιά του πολέμου». Υπερηφανεύεται ότι ο Βελεστίνος είναι το διασημότερο σκυλί του πολέμου. Το επόμενο άρθρο του Κρέιν, με τίτλο «Το μπλε παράσημο της δειλίας», γραμμένο στη Χαλκίδα και δημοσιευμένο στις 12 Μαΐου στην εφημερίδα New York Journal και αναδημοσιευμένο σε άλλες έξι αμερικανικές εφημερίδες, περιγράφει την υποχώρηση των Ελλήνων από τον Βόλο και την εκκένωσή του. (Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν τον Βόλο στις 26 Απριλίου, με το παλιό ημερολόγιο). Οι πολίτες δεν ζητωκραυγάζουν πια για τον βασιλιά, αλλά κάπου-κάπου για τον ήρωα του Βελεστίνου Σμολένσκη. Όλοι προσπαθούν να βρουν ένα πλοίο να φύγουν. Περιγράφει τον Βόλο σαν μια χαριτωμένη παραθεριστική πόλη, κτισμένη πάνω σε ένα βουνό με θέα προς την θάλασσα. Όλα τα καράβια φορτώνουν πρόσφυγες και πληγωμένους στρατιώτες και προσπαθούν να τους μεταφέρουν σε ένα ασφαλές μέρος μακριά από τους επελαύνοντες Τούρκους. Όλοι βοηθούν εκτός από ένα αγγλικό καράβι του Ερυθρού Σταυρού, επειδή ο στρατιωτικός γιατρός δεν έχει πάρει τις ανάλογες διαταγές. Αφού στολίζει τον υπεύθυνο με άφθονα κοσμητικά επίθετα, στρέφει την οργή του στον πολεμικό ανταποκριτή των Times του Λονδίνου (πιθανότατα τον Χάρντινγκ Ντέιβις), που περιγράφει τους Τούρκους σαν πράα μαλλιαρά πρόβατα. Ο Κρέιν λέει ότι στην Ήπειρο είδε έναν πληγωμένο Έλληνα αξιωματικό ο οποίος είχε συλληφθεί από τους Τούρκους να τον αποκεφαλίζουν. Πληροφορεί ότι το κύριο μέρος του ελληνικού στρατού έχει οχυρωθεί στον Δομοκό και ότι οι Έλληνες έχουν εμψυχωθεί από την απόφαση του διαδόχου Κωνσταντίνου να μην υποχωρήσει νοτιότερα του Δομοκού. Νιώθει μεγάλη συμπάθεια για τους πρόσφυγες που έχουν επιβιβαστεί στα καράβια και είναι χωρίς τροφή. Οι χωριάτισσες κάθονται υπομονετικά σιωπηλές γύρω από μια φωτιά, ενώ τη σιωπή σπάει το κλάμα των μωρών. Λέει πόσο μισεί τον εαυτό του γιατί έχει γεμάτο στομάχι και μια πατρίδα να επιστρέψει, ενώ 8.000 άνθρωποι είναι νηστικοί και χωρίς σπίτι να γυρίσουν πίσω. Την εικόνα με τους χωρικούς πρόσφυγες θα την επαναλάβει και στην Πρώτη γραμμή· τα αισθήματά του και η περιγραφή του είναι ίδια και για τις Ηπειρώτισσες χωριάτισσες και για τις Θεσσαλές. Αναφέρει έναν Έλληνα αξιωματικό ο οποίος του λέει με δάκρυα στα μάτια ότι οι Τούρκοι δεν θα πληρώσουν για τίποτε, γιατί κανένας ποτέ δεν πληρώνει για τον όλεθρο που προκαλεί ο πόλεμος. Επειδή καταλαβαίνει ότι δεν μιλά για πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά για το τι υποφέρει ο άμαχος πληθυσμός γράφει: Και αυτό είναι πόλεμος, είναι μια διαφορετική άποψη απ’ ό,τι συμβαίνει στη μάχη. Στις 13 Μαΐου στέλνει από την Αθήνα το άρθρο με τον τίτλο «Yale man arrested» («Απόφοιτος του Γέιλ συλλαμβάνεται»), το οποίο δημοσιεύεται στις 14 Μαΐου στην εφημερίδα New York Journal και αναδημοσιεύεται σε άλλες τρεις. Αναφέρει ότι ο Τζορτζ Μοντγκόμερυ, απόφοιτος του Γέιλ, μαζί με τον ανταποκριτή της εφημερίδας Standard του Λονδίνου και με τον Αυστριακό βαρόνο Μπίντλερ συνελήφθησαν στα Φάρσαλα ανάμεσα στις γραμμές του ελληνικού στρατού. Ο Μοντγκόμερυ φορούσε τούρκικο φέσι και είχε μαζί του έναν Τούρκο υπηρέτη. Όταν τους έφεραν στην Αθήνα ο πληθυσμός τούς προπηλάκισε και τους έφτυνε γιατί τους θεωρούσε κατασκόπους. Μετά από εξηγήσεις που δόθηκαν αφέθηκαν ελεύθεροι. Ένα παρόμοιο περιστατικό, ξένοι να προπηλακίζονται από Έλληνες γιατί τους θεωρούσαν κατασκόπους, υπάρχει και στο μυθιστόρημα Στην πρώτη γραμμή, και πιθανότατα στηρίζεται σ’ αυτό το γεγονός. Στις 23 Μαΐου ο Κρέιν σε ένα άρθρο του περιγράφει ένα πλοιάριο, την «Αγία Μαρίνα», που μετέφερε οχτακόσιους τραυματίες από την Χαλκίδα στη Στυλίδα. Στη Στυλίδα βρίσκουν την οπισθοφυλακή του Σμολένσκη που έχει φτάσει εκεί μετά από πορεία είκοσι ωρών. Ο Κρέιν νιώθει μεγάλη συμπάθεια για τις γριές πρόσφυγες που είχαν ξεριζωθεί από τον τόπο τους, κάθονταν πάνω στους μπόγους τους και με κόκκινα μάτια από το κλάμα αντίκριζαν την παραλία. Στο πλοιάριο «Αγία Μαρίνα» επιβιβάζεται και ο Δρ. Μπελλίνι, αρχίατρος του ελληνικού στρατού. Παίρνουν και άλλους τραυματίες και μια νοσοκόμα του Ερυθρού Σταυρού. Καθώς το πλοιάριο απομακρύνεται από την ακτή, ένας ακόμη Έλληνας στρατιώτης τούς φωνάζει. Ο Κρέιν μαθαίνει από τον διερμηνέα του τι θέλει ο στρατιώτης και πείθει τον καπετάνιο να στείλουν μια βάρκα στην ακτή για να τον περισώσουν. Ο στρατιώτης ήταν πληγωμένος και με πυρετό. Τα γόνατά του ήταν ματωμένα από τη στάση που είχε στα ορύγματα. Ο Κρέιν κλείνει το άρθρο του γράφοντας: Υπάρχουν πολλά τέτοια περιστατικά στον πόλεμο πέρα από τη δόξα και τον ηρωικό θάνατο, τις σημαίες, τα φλάμπουρα και τις ζητωκραυγές. Το πρώτο άρθρο-γράμμα δημοσιεύτηκε στην Westminster Gazette στις 3 Μαΐου με θέμα τον στόλο των εμπολέμων, υπό τον γενικό τίτλο «Με τον Έλληνα και τον Τούρκο» (“With Greek and Turk”). Αυτά «τα γράμματα» τα συγκέντρωσε αργότερα και τα δημοσίευσε σε μια σειρά άρθρων στην Westminster Gazette, από τις 18 Ιουνίου, όταν πια ο πόλεμος είχε τελειώσει, αλλά αυτές οι επιστολές από το μέτωπο είναι νομίζω τα καλύτερα γραμμένα άρθρα του, γιατί εκεί έχει όλη την ευχέρεια να αναπτύξει το θέμα του και δεν τον περιορίζει η τηλεγραφική αποστολή των ανταποκρίσεων. Η ανακωχή δεν έχει υπογραφεί ακόμη, ο Κρέιν νοικιάζει ένα πλοιάριο που το είχε στην κατοχή του ο δημοσιογράφος Σκόβελ, και προσπαθεί να φτάσει ξανά στο μέτωπο. Ο ελληνικός στρατός βρίσκεται πια στις Θερμοπύλες. Ο Κρέιν γράφει το τελευταίο του άρθρο «Οι Έλληνες περιμένουν στις Θερμοπύλες» που δημοσιεύεται στις 24 Μαΐου στην εφημερίδα New York Journal. Γράφει για την πίκρα που νιώθουν οι Έλληνες, οι οποίοι ενώ είχαν πολεμήσει τόσο γενναία στο Βελεστίνο και στον Δομοκό, τώρα έχουν υποχωρήσει στις Θερμοπύλες. Υπάρχει η φήμη ότι θα γίνει ανακωχή, φοβάται ότι οι άτακτες συμμορίες Αλβανών, που έχουν ενσωματωθεί στον τουρκικό στρατό, δεν θα την αναγνωρίσουν και θα εξακολουθήσουν τις επιδρομές τους σε απομονωμένα χωριά. Ρωτά έναν απλό στρατιώτη τι πρέπει να γίνει και εκείνος του απαντά ότι πρέπει να εξακολουθήσουν να πολεμούν. Στην ίδια ερώτηση ένας αξιωματικός μοιρολατρικά του λέει: «Τι μπορούμε να κάνουμε τώρα; Καλύτερα να συνθηκολογήσουμε». Κλείνει το άρθρο του λέγοντας πως πιστεύει ότι αν οι Τούρκοι επιτεθούν στις Θερμοπύλες, οι Έλληνες σαν τον Λεωνίδα θα τους απωθήσουν και εκείνος θα μπορέσει να γράψει επιτέλους για μια ελληνική νίκη. Η αντίληψη του Κρέιν για τον ρόλο του πολεμικού ανταποκριτή είναι διαφορετική από τους άλλους συναδέλφους του. Μεταχειρίζεται τις ανταποκρίσεις του όχι για να αναπαραστήσει το γεγονός αλλά για να μεταφέρει την εντύπωση που του έδωσε, και πώς το ένιωσαν ο ίδιος ή οι άλλοι που ήταν παρόντες στο γεγονός. Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε τις δυσκολίες επικοινωνίας με τα τηλεγραφεία, μέσω των οποίων έπρεπε να στέλνονται οι ανταποκρίσεις από την εμπόλεμη Ελλάδα στην Αμερική και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Οι παραλήπτες δημοσιογράφοι στις εφημερίδες παίρνουν τα κείμενα των τηλεγραφημάτων, τα επιμελούνται, βάζουν τους ανάλογους τίτλους και παρουσιάζουν το γεγονός σύμφωνα με τις πολιτικές προτιμήσεις των ιδιοκτητών των εφημερίδων. Με αυτή τη διαδικασία μπορούμε να καταλάβουμε ότι τα άρθρα του Κρέιν δεν είναι λογοτεχνικά αριστουργήματα, ούτε προσφέρουν μια ακριβή εικόνα του πολέμου. Αν συγκρίνουμε τα πέντε άρθρα των συναδέλφων του ανταποκριτών που δημοσιεύονται στην εφημερίδα New York Journal στις 30 Απριλίου 1897, θα δούμε ότι το άρθρο του Κρέιν είναι το πιο ιμπρεσιονιστικό, ενώ από τα άρθρα των άλλων δημοσιογράφων πληροφορούμαστε καλύτερα τις αιτίες του πολέμου και για το πώς εξελίχθηκε ο πόλεμος. Η ανταπόκριση από τις Θερμοπύλες ήταν και η τελευταία από την Ελλάδα. Η συνθηκολόγηση υπογράφεται στις 20 Μαΐου (7 Μαΐου, παλαιό ημερολόγιο) με την επέμβαση του τσάρου. Αφού ο πόλεμος έχει πια τελειώσει, ο Κρέιν με την Κόρα βρίσκονται μόνιμα στην Αθήνα, έχοντας φέρει μαζί τους και το σκυλάκι Βελεστίνο που το έχει κάνει διάσημο ο Κρέιν. Φωτογραφίζονται στο διασημότερο φωτογραφείο της Αθήνας Μπέρινγκερ (Carl Bœhringer), με τη στολή του πολεμικού ανταποκριτή, την οποία περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια στο μυθιστόρημά του Στην πρώτη γραμμή. Το ένδυμα κάνει τον δημοσιογράφο. Πρέπει να αποφασίσει με την Κόρα πού θα πάνε να ζήσουν μετά το τέλος του πολέμου. Ο Κρέιν αγοράζει από το αθηναϊκό βιβλιοπωλείο του Γ. Λάμπρου τον τουριστικό οδηγό K. Baedeker, London and its Environs Including the Isle of Wight, etc., βιβλίο που έχει σωθεί στην βιβλιοθήκη του. Τότε αποφασίζουν να ζήσουν στην Αγγλία. Εγκαθίστανται στο προάστιο του Λονδίνου Ράβενσμπρουκ. Τα έξοδα του Κρέιν είναι πολλά, γιατί πρέπει να συντηρήσει την Κόρα, την συνοδό της, δυο ορφανά που έφερε μαζί του από την Ελλάδα και το σκυλάκι Βελεστίνο, το οποίο δυστυχώς δεν άντεξε στο κλίμα της Αγγλίας και μετά από 11 μέρες έφυγε από τη ζωή. Με αφορμή αυτό το γεγονός, ο Κρέιν έγραψε το άρθρο του «Ο θάνατος ενός σκύλου». Στην Αγγλία συνεχίζει και τελειώνει τη σειρά άρθρων του εν είδει επιστολών στην Westminster Gazette. Η εφημερίδα απολογείται στους αναγνώστες της για την καθυστέρηση δημοσίευσης των άρθρων, υποστηρίζοντας ότι παράπεσαν και έφτασαν στα χέρια της με καθυστέρηση και πως μολονότι ο πόλεμος έχει τελειώσει η αξία των άρθρων βρίσκεται στη λογοτεχνική αναπαράστασή του και όχι στην καθαυτό δημοσιογραφική ανταπόκριση. Αυτά τα άρθρα στηρίζονται στις ήδη δημοσιευμένες ανταποκρίσεις του Κρέιν, αλλά και σε σημειώσεις που κράτησε κατά τη διάρκεια των μαχών. Σε αυτά δεν υπάρχει ο τηλεγραφικός χαρακτήρας των ανταποκρίσεων από το μέτωπο ούτε η βία να αναμεταδοθεί η είδηση όσο πιο γρήγορα γίνεται, αφού γράφτηκαν και υπέστησαν επεξεργασία στην ηρεμία του γραφείου. Στα επτά σχετικά άρθρα περιγράφει κυρίως πώς βίωσε την μάχη. Το πέμπτο και έκτο μέρος περιλαμβάνουν μια σειρά συνεντεύξεων με απλούς στρατιώτες. Εδώ ο Κρέιν παίρνει την εκδίκησή του· αφού δεν κατάφερε να πάρει καμιά συνέντευξη από τον βασιλιά, τον διάδοχο ή και τον συνταγματάρχη Σμολένσκη, στράφηκε στον απλό πολίτη και του ζήτησε τη γνώμη του για τον πόλεμο. Επειδή τα άρθρα έχουν αντιμοναρχικό τόνο, όλοι λένε ότι ο πόλεμος χάθηκε γιατί έφταιγε ο διάδοχος. Η αγγλική εφημερίδα στην οποία δημοσιεύτηκαν ζήτησε συγνώμη από τους αναγνώστες της, σημειώνοντας ότι οι απόψεις του συγγραφέα δεν ταυτίζονται με τα αισθήματα της εφημερίδας. Ας μην ξεχνάμε ότι η βασίλισσα Βικτωρία ήταν παντοδύναμη εκείνη την εποχή και η αγγλική πολιτική ήταν περισσότερο φιλοτουρκική παρά φιλελληνική. Ο διάδοχος της Αγγλίας Εδουάρδος ήταν γαμπρός του Γεωργίου Α΄, μια και είχε παντρευτεί την αδελφή του Αλεξάνδρα, πριγκίπισσα της δανικής βασιλικής οικογένειας. Το τελευταίο μέρος των άρθρων, «Ο άνθρωπος με το λευκό καπέλο», είναι σαν ένα μικρό διήγημα, μια σατιρική παρουσίαση ενός πολιτικού ηγέτη που με ρητορική υποκρισία ξεσηκώνει το πλήθος εναντίον του βασιλιά και όταν φτάνει στα ανάκτορα για να δώσει το διάβημα του πλήθους επιστρέφει άπρακτος, γιατί όπως του είπε ο φρουρός της πύλης «ο μεγαλειότατος δεν δέχεται εκείνη την ημέρα!». Τότε γράφει και ένα από τα καλύτερα διηγήματά του, που εκτυλίσσονται κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1897, το διήγημα «Ο Θάνατος και το παιδί» (“Death and the Child”), που δημοσιεύεται για πρώτη φορά στο περιοδικό Harper’s Weekly σε δυο συνέχειες, στις 19 και 26 Μαρτίου 1898. Επίσης γράφει και δημοσιεύει το μυθιστόρημά του Red Violet (Κόκκινη βιολέτα), που δεν καμιά έχει εμπορική επιτυχία και ο ίδιος αναγνωρίζει ότι είναι το χειρότερο βιβλίο του. Αρχίζει τότε να γράφει το νέο του μυθιστόρημα το οποίο εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1897. Πιστεύει ότι γράφοντας μυθιστορήματα θα αποκτήσει ένα σταθερό εισόδημα. Το θέμα του μυθιστορήματος είναι μια ερωτική ιστορία με φόντο τον πόλεμο. Έρωτας και πόλεμος κάνουν ένα καλό θέμα. Γράφει πως έχει γράψει κάπου 48.000 λέξεις, αλλά ξεσπά ο αμερικανοϊσπανικός πόλεμος του 1898 και φεύγει για την Κούβα ως ανταποκριτής της εφημερίδας News of the World του Πούλιτζερ, που ήταν ανταγωνίστρια της εφημερίδας του Χιρστ. Στην Αβάνα ο Κρέιν γράφει ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού του μυθιστορήματος Active Service (Στην πρώτη γραμμή). Το μυθιστόρημα δεν είναι από τα καλύτερά του. Πρώτα δημοσιεύεται σε συνέχειες, ώστε η πλοκή να τραβήξει και να αποκτήσει περισσότερα χρηματικά οφέλη, αλλά αποτυγχάνει παρότι το δίπολο έρωτας-πόλεμος είναι από τα συναρπαστικότερα μυθιστορηματικά θέματα. Η αμερικανίδα συγγραφέας Ουίλλα Κάθερ (Willa Cather, 1873-1947) γράφει για το βιβλίο ότι της θυμίζει ξεθυμασμένη σαμπάνια της επόμενης μέρας. Η υπόθεσή του έχει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία, αφού ο κύριος χαρακτήρας του βιβλίου είναι ένας δημοσιογράφος, ο Ρούφους Κόλμαν, που φέρει πολλά κοινά στοιχεία με τον ίδιο τον Κρέιν. Ο χαρακτήρας του περιγράφεται με πολλές από τις κατηγορίες που ακούγονται για τον ίδιο και τον χαρακτήρα του, ότι ήταν αναξιόπιστος, χαρτοπαίχτης, έπινε πολύ και άφηνε χρέη. Βρίσκεται ερωτευμένος με δυο γυναίκες, τη διάσημη ηθοποιό και δημοσιογράφο Νόρα Μπλακ, που δεν είναι άλλη από την ερωμένη που άφησε στην Αμερική, Έιμι Λέσλεϋ, και τη νέα σύντροφο Κόρα Στιούαρτ, η οποία όμως στο μυθιστόρημα αντί να είναι μια πεπειραμένη γυναίκα είναι μια παρθενική μορφή, η Μάρτζορι, κόρη του καθηγητή Χάρις Γουεϊνράιτ, που είναι ερωτευμένος μαζί της και εκείνη ανταποκρίνεται στον έρωτά του, αλλά ο πατέρας της και η μητέρα της αρνούνται να την αφήσουν να τον παντρευτεί. Για να τον ξεχάσει οι γονείς της την παίρνουν μαζί τους σε ένα ταξίδι στην Ευρώπη και επειδή ο πατέρας της είναι καθηγητής κλασικών σπουδών μαζί με μια ομάδα φοιτητών του ταξιδεύουν για εκπαιδευτικούς λόγους στη Νικόπολη της Ηπείρου. Για κακή τους τύχη ξεσπά ο πόλεμος και βρίσκονται παγιδευμένοι πίσω από τα πεδία της μάχης. Από την άλλη πλευρά και ο Κόλμαν παίρνει άδεια από την εφημερίδα του και ταξιδεύει στην Ευρώπη. Στη διάρκεια του ταξιδιού συναντάται με την παλιά του αγαπημένη Νόρα Μπλακ. Παίρνει εντολή από την εφημερίδα του να ταξιδέψει στην Ελλάδα, γιατί υπάρχουν πληροφορίες ότι θα αρχίσει πόλεμος. Ο ίδιος δέχεται και προσπαθεί να συνδυάσει διακοπές και ανταποκρίσεις προς την εφημερίδα. Όταν φτάνει στην Αθήνα μαθαίνει ότι ο καθηγητής Γουεϊνράιτ με την ομάδα του είναι παγιδευμένοι και υπάρχει μια αμοιβή για την εύρεσή τους και την ασφαλή επιστροφή τους στην Αθήνα, και αποφασίζει να πάει να τους σώσει. Γεώργιος Ροϊλός, Η μάχη των Φαρσάλων, 1901, Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ, Μέτσοβο. Το ταξίδι μοιάζει απόλυτα με την πορεία του Κρέιν προς την Ήπειρο. Με έναν έλληνα δραγουμάνο, που εκτός από τα χρέη μεταφραστή εκτελεί και χρέη υπηρέτη, οδηγού και συμβουλάτορα, φτάνει στην Πάτρα με το αργό τρένο, από κει περνά με ένα πλοίο στο Μεσολόγγι και με ένα άλλο τρένο φτάνει στο Αγρίνιο. Εν τω μεταξύ εξομολογείται την αγάπη του για την Μάρτζορι στον δραγουμάνο του. Ο ελληνικός στόλος βομβαρδίζει την Πρέβεζα και η Νικόπολη είναι κοντά της, ενώ τα αντίπαλα στρατεύματα βρίσκονται αντιμέτωπα στην Άρτα. Εδώ ο Κρέιν βρίσκει την ευκαιρία να περιγράψει το τοπίο, τους αξιωματικούς και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, όπως πιθανότατα τις είδε όταν βρέθηκε στο μέτωπο της Ηπείρου. Προσπαθώντας να σώσει τον καθηγητή και την ομάδα του, σκέφτεται τη δόξα που θα τον περιμένει και πως τα άρθρα με την περιγραφή της διάσωσης θα του φέρουν χρήματα και δόξα. Η περιγραφή των Ελλήνων καθώς και του ελληνικού φαγητού δεν είναι πολύ κολακευτική. Τυχαία ένα σκοτεινό βράδυ, κάτω από τα πυρά των Ελλήνων και των Τούρκων συναντιέται με την ομάδα του καθηγητή. Όταν η Μάρτζορι τον αναγνωρίζει μένει ακίνητη και βουβή σαν άγαλμα. Με φόβο μήπως τους επιτεθούν ορεσίβιοι Έλληνες ή αιμοδιψείς Αλβανοί, καταφέρνουν να φτάσουν στις ελληνικές γραμμές. Θαυμάζει και περιγράφει το ελληνικό τοπίο όσο του επιτρέπει η αίσθηση του κινδύνου που τον περιβάλλει. Εδώ, ενώ όλοι θα περιμέναμε να τελείωνε το μυθιστόρημα με την επανένωση των εραστών, δεν τελειώνει ακόμη αλλά προστίθενται και άλλα κεφάλαια στην πλοκή. Στον δρόμο προς την Άρτα τον περιμένει μια έκπληξη, η Νόρα Μπλακ! Είχε καταφέρει κι εκείνη να γίνει ανταποκρίτρια της εφημερίδας New York Daylight (είναι φανταστικό το όνομα της εφημερίδας), ανταγωνίστριας της εφημερίδας του Κόλμαν, και εκείνη ψάχνει να σώσει τον καθηγητή Γουεϊνράιτ για τη δόξα και το χρήμα. Υπάρχει μια ένταση στην παρέα και υπόγεια ερωτική αντιζηλία μεταξύ των φοιτητών, που σαν νέοι άντρες ερωτεύονται τη γνωστή ηθοποιό, και των φοιτητών που ερωτεύονται τη Μάρτζορι, τη Νόρα Μπλακ που διεκδικεί τον Ρούφους Κόλμαν, και τον Ρούφους που προσπαθεί να κερδίσει την αγάπη της Μάρτζορι! Παράλληλα, καταστρώνονται διάφορα σχέδια για το πώς θα επιστρέψουν στην Αθήνα. Η Νόρα προσπαθεί να πείσει τον καθηγητή να έρθει μαζί της, αλλά ο καθηγητής έχει εμπιστευτεί την ζωή του στον Κόλμαν. Η παρέα διασπάται· ένας φοιτητής ακολουθεί τη Νόρα. Οι περιπέτειές τους συνεχίζονται. Κοντά σε ένα χάνι Έλληνες χωρικοί επιτίθενται στην ομάδα του Ρούφους γιατί πιστεύουν ότι είναι Γερμανοί κατάσκοποι και έχουν συμμαχήσει με τους Τούρκους. Εδώ ο Κρέιν ίσως μεταχειρίζεται τις εικόνες από τις διαδηλώσεις και τις επιθέσεις εναντίον του Αμερικανού φοιτητή και της ομάδας του που είδε στην Αθήνα όταν οι Έλληνες τους κατηγορούσαν ότι είναι κατάσκοποι των Τούρκων. Η ομάδα καταφέρνει να οχυρωθεί στο χάνι, όπου ο φιλόξενος πανδοχέας τούς προσφέρει ασφάλεια και φιλοξενία. Ίσως η περιγραφή του πανδοχείου να απηχεί τη διήγηση της Κόρας για την βραδιά που πέρασε στο καφενείο «Νέος Κόσμος» στα Φάρσαλα και τον ευγενικό ιδιοκτήτη που τη φιλοξένησε. Η ομάδα του καθηγητή Γουεϊνράιτ ετοιμάζεται για την πολιορκία. Η Μάρτζορι με στοργή περιποιείται την πληγή του Ρούφους. Η ιστορία συνεχίζεται, όχι με τη μάχη αλλά με την άφιξη της Νόρας που συνοδεύεται από τον φοιτητή που αποχώρησε από την ομάδα και έναν έλληνα αξιωματικό, και αυτόν θαυμαστή της! Η «πολιορκία» λύνεται, εξηγήσεις δίνονται και όλοι πηγαίνουν στο Αγρίνιο για να επιβιβαστούν στο τρένο, που βέβαια δεν είναι του επιπέδου των τρένων τα οποία είχαν συνηθίσει οι αμερικανοί ταξιδιώτες· ο Κρέιν είχε περιγράψει τη βραδυπορία του όταν πήγε στην Ήπειρο για να περιγράψει μια μάχη. Το ταξίδι συνεχίζεται με παρεξηγήσεις μεταξύ των ερωτευμένων. Και το μυθιστόρημα δεν τελειώνει με την άφιξή τους και τη διάσωση της ομάδας στην Αθήνα. Έχει γραφτεί για να δημοσιευτεί σε συνέχειες, και όλο θα πρέπει να προστεθούν καινούργια στοιχεία στην πλοκή. Η συνοδός της Νόρας είναι μια ηλικιωμένη κυρία, πιθανότατα εμπνευσμένη από την κυρία Ρουέντυ, συνοδό της Κόρας, η οποία την συμβουλεύει να ξεχάσει τον Ρούφους και να πάψει να βυσσοδομεί εναντίον του γιατί διαισθάνεται ότι ο Ρούφους είναι ερωτευμένος με την Μάρτζορι. Για να φτάσουμε στο αίσιο τέλος, ο αναγνώστης έχει να διαβάσει 396 σελίδες της ελληνικής μετάφρασης ή 345 της αμερικανικής έκδοσης. Το τέλος του έχει καθαρά βικτοριανό χαρακτήρα. Ο Θανάσης Λιακόπουλος σε βιβλιοκριτική του θεωρεί «ότι η πένα του Κρέιν απογειώνει το μυθιστόρημα». Αυτοβιογραφικά στοιχεία σε αυτό το μυθιστόρημα δεν βρίσκουμε μόνο στην περιγραφή του χαρακτήρα του Κόλμαν, ή στο δίλημμα του Κρέιν/Κόλμαν με ποια γυναίκα είναι ερωτευμένος, με την Μάρτζορι/Κόρα ή με τη Νόρα/Λέσλεϋ, αλλά και στα ονόματα. Η Νόρα παίρνει σχεδόν το όνομά της από την κοπέλα που υπερασπίστηκε ο Κρέιν στη Νέα Υόρκη, την Ντόρα Κλαρκ, ένας συμπαθητικός φοιτητής έχει το όνομα Πήτερ Τούνλεϋ, όπως ονομάζονταν ο πατέρας του και ένας αδελφός του. Ένας άλλος φοιτητής, από τους αντιπαθητικούς χαρακτήρες, ο Κόουκ, έχει το όνομα του εκδότη Cook της Westminster Gazette. Αυτή είναι μια συνηθισμένη τακτική του Κρέιν, να δανείζεται ονόματα από το περιβάλλον του· έχει ονομάσει τον διασημότερο ήρωά του Φλέμινγκ από το επίθετο μιας κουνιάδας του. Το Στην πρώτη γραμμή είναι το τελευταίο μυθιστόρημα που δημοσίευσε ο Κρέιν εν ζωή. Το μυθιστόρημά του O’Ράντι έμεινε ημιτελές γιατί τον πρόλαβε ο θάνατος. Όταν προσπαθούσε να το γράψει ήταν τόσο εξασθενημένος που το υπαγόρευε στην Κόρα. Το Στην πρώτη γραμμή είναι από τα μυθιστορήματα που εμπλουτίζουν το corpus των βιβλίων με θέμα τον πόλεμο του 1897. Μπορούμε να αναφέρουμε και το σατιρικό θεατρικό έργο του συναδέλφου του ανταποκριτών Ρίτσαρντ Χάρτινγκ Ντέιβις The Galloper (1906). Αυτά τα μυθιστορήματα και θεατρικά έργα με θέμα τους τον πόλεμο του 1897 αναζωπύρωσαν τα φιλελληνικά αισθήματα τα οποία μετά την επανάσταση του 1821 είχαν εξασθενίσει. Ο ατυχής πόλεμος του 1897 γενικά αναφέρεται σαν «ο πόλεμος των 30 ημερών», (33 ημερών για την ακρίβεια), γιατί τόσο κράτησε, ή σαν «ο πόλεμος της μπανιέρας». Είναι ο πόλεμος τον οποίο, ο ιστορικός Γιάνης Ν. Γιανουλόπουλος, χαρακτηρίζει «Η ευγενής μας τύφλωσις…» (εκδόσεις Βιβλιόραμα 1999). Είναι ένας πόλεμος παράδειγμα προς αποφυγή, πόλεμος εθνικιστικών κραυγών, χωρίς σκέψη και προετοιμασία, με ολέθρια αποτελέσματα. Οι πολεμικές ανταποκρίσεις του Κρέιν δεν ξεχωρίζουν από τη μυθιστορηματική εξιστόρηση του πολέμου όπως παρουσιάζεται στα διηγήματά του και στο μυθιστόρημά του. Βρίσκεται πάντα με το μέρος των ταπεινών, του απλού στρατιώτη, του πληγωμένου εύζωνα, των προσφύγων, και όχι με το μέρος των στρατηγών και των πολιτικών. Αν θελήσουμε να αξιολογήσουμε τα άρθρα του Στίβεν Κρέιν για την περιγραφή του ελληνοτουρκικού πολέμου, δεν θα ρίξουμε το βάρος μας στα άρθρα που δημοσιεύτηκαν στις εφημερίδες, γιατί δεν ξέρουμε ποιες επεμβάσεις έκαναν οι επιμελητές των άρθρων στην Αμερική, καθώς, όπως είπαμε, πιθανόν η τηλεγραφική μετάδοση να έχει αλλοιώσει τον τρόπο και τόνο της γραφής τους. Αλλά θα πρέπει να εξετάσουμε τα άρθρα που έγραψε και διόρθωσε στο γραφείο του μακριά από τα γεγονότα. Εδώ θα περιλάβουμε τη σειρά των άρθρων που δημοσιεύτηκαν στην Westminster Gazette, με το καταληκτικό άρθρο «Ο άνθρωπος με το άσπρο καπέλο», το άρθρο του για τα σκυλιά του πολέμου, το διήγημα «Το παιδί και ο θάνατος». Αυτά τα άρθρα αξίζει να μεταφραστούν στα ελληνικά και να δημοσιευτούν. Δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι ο Κρέιν είναι μισέλληνας, γιατί δεν του αρέσει το ελληνικό φαγητό ή γιατί περιέγραψε με μελανά χρώματα τους έλληνες πολιτικούς-δημαγωγούς που οδήγησαν την χώρα σε έναν πόλεμο καταδικασμένο σε αποτυχία. Ούτε και να πούμε ότι ήταν ένθερμος φιλέλληνας, αν και με μεγάλη συμπάθεια περιγράφει τα δεινά των ελλήνων προσφύγων, των απλών χωρικών, την ταλαιπωρία των στρατιωτών και τις θυσίες τους, και σώζει από τον πόλεμο επιπλέον δυο ορφανά Ελληνόπουλα. Ήρθε στην Ελλάδα με μια αποστολή, να στέλνει ανταποκρίσεις από έναν πόλεμο. Αυτό το έκανε και εις διπλούν μάλιστα, αφού έστελνε ανταποκρίσεις για το ίδιο θέμα με θηλυκό ψευδώνυμο και πληρωνόταν διπλά. Ήρθε για να επιβεβαιώσει πως ό,τι έγραψε για τον πόλεμο δεν ήταν δημιουργία της φαντασίας του αλλά αληθινά γεγονότα, και το κατάφερε παρακολουθώντας τη μάχη του Βελεστίνου.

Σύνδεση