Ντ. Χ. Λόρενς, 3+1 ποιήματα

Κυπαρίσσια Κυπαρίσσια της Τοσκάνης, τι σας συμβαίνει; Συνεσταλμένα στέκεστε, σαν σκέψη σκοτεινή, για την οποία η γλώσσα είναι χαμένη, Κυπαρίσσια της Τοσκάνης, Υπάρχει κάποιο μεγάλο μυστικό, που τις λέξεις αχρηστεύει; Μυστικό ανεκπλήρωτο, νεκρό μαζί με τη νεκρή φυλή τους, και μια λαλιά νεκρή, που όμως, σκοτεινή και μνημειώδης εντός σας παραμένει, Κυπαρίσσια της Τοσκάνης. Αχ, πόσο σας θαυμάζω για την αφοσίωσή σας, Κυπαρίσσια σκοτεινά! Είναι το μυστικό των Ετρούσκων με την μεγάλη μύτη; Των Ετρούσκων με την μεγάλη μύτη, το βάδισμα το αέρινο, και το αχνό χαμόγελό τους, Που τόσο αθόρυβα ζούσανε πέρα από τις συστάδες; Ανάμεσα στα ελικοειδή, ψηλά σαν φλόγες κυπαρίσσια, που λίκνιζαν το σκοτεινό τους μήκος γύρω απ’ τους τρεμάμενους άντρες της αρχαίας Ετρουρίας, που ξεπρόβαλαν στων Ετρούσκων το βαθύ το δειλινό: ολόγυμνοι παρά μόνο με τα φανταχτερά, μυτερά τους τα παπούτσια, περπατούσαν με μια πραότητα μειλίχια κι αχνογέλαστη, και με κάτι από μια Αφρικάνικη, ατάραχη αυτοκυριαρχία, για μια υπόθεση λησμονημένη και παλιά. Ποια να ’ναι όμως η υπόθεση αυτή; Όχι, οι γλώσσες είναι πια νεκρές, και οι λέξεις κούφιες σαν καρπός κούφιος, που τον ήχο τους έχουν απολέσει, και έτσι παύουν την ηχώ, από συλλαβές Ετρούσκικες, που κάποτε ομιλούσαν. Κι όμως βλέπω ολοένα πιο πολύ τη σκοτεινή προσήλωσή σας, Κυπαρίσσια της Τοσκάνης, σε μια σκέψη πανάρχαιη: Μια σκέψη αρχαία, ισχνή, για πάντα άφθαρτη, κι ας είστε απαράλλαχτα τα κυπαρίσσια των Ετρούσκων· Μια σκέψη ισχνή και σκιερή, από μεδούλι καμωμένη, για τους λεπτεπίλεπτους, τους αχνόφωτους αυτούς άντρες της Ετρουρίας, που η Ρώμη τους είχε για αγρίους. Άγρια, κυπαρίσσια σκοτεινά, Άγριοι, σεις ευλύγιστοι, ζοφεροί, αχνοσάλευτοι στύλοι της σκοτεινής φωτιάς, Μνημονεύετε μια νεκρή, νεκρή φυλή, που με τα μαύρα σας κλαδιά εντός σας κλείετε! Ήταν πράγματι άγριοι, οι λεπτεπίλεπτοι άντρες της Ετρουρίας με τον ελαφρύ βηματισμό και τις μεγάλες μύτες; Ή ήταν η μοίρα τους ακαθόριστη κι αλλιώτικη, και σαν τα κυπαρίσσια σκοτεινή, όταν λυσσομανάει ο αγέρας; Νεκροί είναι πια, αυτοί και οι διαστροφές τους, και το μόνο που απομένει είναι η σκιώδης εμμονή μερικών κυπαρισσιών, και κάποιων εκεί τάφων. Το χαμόγελο, των Ετρούσκων το αχνό χαμόγελο παραμονεύει ακόμα ανάμεσα στους τάφους, και στα κυπαρίσσια των Ετρούσκων. Γελάει καλά όποιος γελάει τελευταίος. Όχι, ο Λεονάρντο τα ’κανε άνω-κάτω με το αγνό τους το χαμόγελο. Και τι δεν θα έδινα να αναστήσω τον σαν ορχιδέα, σπάνιο, κακώνυμο Ετρούσκο; Γιατί περί κακίας, διαθέτουμε μόνο τη μαρτυρία των Ρωμαίων, την οποία εγώ, καχύποπτος όντας με την Ρωμαϊκή αρετή, δεν έχω σε υπόληψη καμία. Γιατί γνωρίζω καλά πως στο χώμα έχουμε θάψει τις άλαλες φυλές και τα εκτρώματά τους, έχουμε θάψει τόσο πολλή από την εύθραυστη μαγεία της ζωής. Εκεί στα βάθη, απ’ όπου αναδεύεται το λιβάνι και το μύρο αναβλύζει, Η σκιερότητα των κυπαρισσιών, Αχ, η ευωδία της χαμένης, ανθρώπινης ζωής! Λένε πως οι ισχυροί είναι αυτοί που αντέχουν, όμως εγώ επικαλούμαι το πνεύμα αυτών που για πάντα χάθηκαν. Αυτών που δεν άντεξαν, αυτών που χάθηκαν για πάντα στο σκοτάδι, θέλω τη σημασία τους ξανά να ζωντανέψω, τη σημασία που μαζί τους πήρανε, και απαράβατη την έκρυψαν στ’ απαλά τα κυπαρίσσια, στα κυπαρίσσια εκείνα των Ετρούσκων. Το κακό, τι είναι το κακό; Υπάρχει μονάχα ένα κακό, τη ζωή κανείς να αρνείται, όπως η Ρώμη την Ετρουρία αρνήθηκε, όπως η μηχανιστική Αμερική τον Μοντεζούμα τώρα. [Από την ποιητική συλλογή Birds, Beasts and Flowers (1923)] Πόσο κτηνώδεις είναι οι αστοί Πόσο κτηνώδεις είναι οι αστοί ειδικότερα τα αρσενικά του είδους – Ευπαρουσίαστοι, μα τόσο ευπαρουσίαστοι – να σας παρουσιάσω ως δώρο έναν από αυτούς; Δεν είναι όμορφος; Δεν είναι απολύτως υγιής; Δεν είναι δείγμα φίνο; Δεν μοιάζει ολόφρεσκος, πεντακάθαρος ο Άγγλος όταν στην εξοχή βαδίζει; Δεν είναι πλασμένος κατ’ εικόνα του Θεού; Όταν περπατά με βήματα βαριά τριάντα μίλια ημερησίως στο κατόπι καμιάς πέρδικας, ή όταν κυνηγά μια λαστιχένια μπάλα; Δεν θα θέλατε να είστε και σεις έτσι, πλούσιοι και με τόση επιτυχία, στον κόσμο όλο ό,τι καλύτερο; Σταθείτε όμως! Ας νιώσει κανένα αίσθημα καινούργιο, ας δει την ανάγκη ενός ανθρώπου ξένου, ας αισθανθεί τι σημαίνει δέσμευση ηθική, ας έρθει αντιμέτωπος με μια νέα πρόκληση για την αντίληψή του, και τότε δείτε τον σαν νοτισμένη μαρέγκα να μουλιάζει. Δείτε τον να χάνει την ψυχραιμία του, να γίνεται βλάκας ή νταής. Δείτε τον τι παθαίνει, όταν από μια νέα πρόκληση ζορίζεται ο νους του, μια πρόκληση νέα, που η ίδια του η ζωή την απαιτεί. Πόσο κτηνώδεις είναι οι αστοί ειδικότερα τα αρσενικά του είδους – Μα τι παλικάρι, σαν χαλασμένο μανιτάρι, στέκει εκεί τόσο στιλπνός και στητός και ομορφονιός – Σαν μύκητας, που τα απομεινάρια μιας ζωής παλιότερης ρουφάει, και απομυζά τη ζωή απ’ τα φύλλα τα νεκρά μιας ζωής ανώτερης απ’ ό,τι ’ναι η δική του. Και παρ’ όλα αυτά, είναι μπαγιάτικος, έχει μείνει εκεί χρόνια πολλά. Αγγίξτε τον, και θα δείτε πως μέσα του κούφιος είναι, σαν μανιτάρι σάπιο, γεμάτο σκουλήκια, κούφιο, κάτω από το λείο δέρμα του, και το στητό παράστημά του. Ξεχειλίζει οργισμένα, κούφια, σάπια αισθήματα σαν αυτά του σκουληκιού πιθανολογώ πως είναι μάλλον μοχθηρά – Πόσο κτηνώδεις είναι οι αστοί! Στέκουν κατά χιλιάδες, αυτές οι παρουσίες, μες στην Αγγλική υγρασία, τι κρίμα που δεν μπορούμε να τους κλωσήσουμε σαν αμανίτες βδελυρούς, και να τους αφήσουμε να λιώσουνε γοργά, βαθιά μες στης βροχερής Αγγλίας το χώμα. [Από την ποιητική συλλογή Pansies (1929)] Το καράβι του θανάτου Ι Φθινόπωρο, και τα φρούτα που πέφτουν και το μακρύ ταξίδι προς τη λήθη. Τα μήλα πέφτουν σαν μεγάλες σταγόνες πάχνης, μελανιάζουν όταν έξοδο απ’ τον εαυτό τους αναζητούν. Κι είναι η ώρα πια να φύγουμε, να πούμε στον εαυτό μας ένα αντίο, και να βρούμε έξοδο απ’ τον εαυτό μας που έχει πέσει χάμω. ΙΙ Έχετε φτιάξει το δικό σας καράβι του θανάτου, στ’ αλήθεια έχετε; Να φτιάξετε το δικό σας καράβι του θανάτου, γιατί θα χρειαστεί. Παντού απλώθηκε ο άγριος πάγος, εκεί όπου τα μήλα πέφτουν βαριά, με ήχο σαν κεραυνού σχεδόν, στο σκληρυμένο χώμα. Και ο θάνατος πλανιέται στον αέρα σαν μυρωδιά από στάχτες! Αχ! Δεν τον μυρίζετε; Και μέσα στο μελανιασμένο σώμα, η τρομαγμένη μας ψυχή μικραίνει και μαζεύεται, ζαρώνει από το ψύχος που φυσά πάνω της μέσα απ’ όλες τις ανοιχτές οπές του. ΙΙΙ Μπορεί ο άνθρωπος τη θανή του να επιτύχει με ένα ξεγυμνωμένο ξίφος; Με σπαθιά, ξίφη, ή μπαρούτι, ο άνθρωπος μπορεί πράγματι να φτιάξει μια πληγή ή μια έξοδο άξαφνη απ’ τη ίδια τη ζωή του· είναι όμως αυτό θανή, αχ πείτε μου, είναι αυτό θανή; Σίγουρα όχι! γιατί πώς μπορεί ένας φόνος, ακόμα και ενάντια στον εαυτό, μια θανή ποτέ να καταφέρει; IV Ας μιλήσουμε λοιπόν για την σιωπή που γνωρίζουμε καλά, που μπορούμε να γνωρίζουμε, την βαθιά, υπέροχη σιωπή μιας γενναίας καρδιάς όταν εκείνη γαληνεύει! Πώς μπορούμε εμείς, μια θανή ολόδική μας, να πλάσουμε μονάχοι; V Φτιάξτε λοιπόν ένα καράβι του θανάτου, γιατί είν’ ανάγκη να κάνετε το μακρινό ταξίδι προς τη λήθη. Και να πεθάνετε απ’ τον θάνατο, έναν θάνατο μακρύ και οδυνηρό που στέκει ανάμεσα στον παλιό εαυτό και τον καινούργιο. Τα σώματά μας είναι ήδη γκρεμισμένα, με μώλωπες παντού, μελανιασμένα, στάζουν ήδη οι ψυχές μας απ’ την οπή, μιας μελανής και βάναυσης πληγής. Ήδη ο σκοτεινός και απέραντος ωκεανός του τέλους, ορμάει πάνω στις ρωγμές που φτιάχνουν οι πληγές μας, και η παλίρροια μάς έχει πνίξει ήδη. Αχ να φτιάξετε το καράβι του θανάτου, τη μικρή σας κιβωτό, γεμίστε την με τρόφιμα, με κρασιά, και γλυκίσματα μικροσκοπικά, για τη σκοτεινή σας τη φυγή προς την αιώνια λήθη. VI Λίγο-λίγο το σώμα μας πεθαίνει, και τα βήματα της ντροπαλής ψυχής μας, σιγά-σιγά βυθίζονται, όσο υψώνονται της σκοτεινής παλίρροιας τα νερά. Πεθαίνουμε, πεθαίνουμε, όλοι μας πεθαίνουμε, και δεν θ’ αντέξει τίποτε απ’ την παλίρροια του θανάτου που μέσα μας φουσκώνει, και που σύντομα θα υψωθεί μπροστά στον κόσμο ολόκληρο, μπροστά στον κόσμο που έξω από μας απλώνει. Πεθαίνουμε, πεθαίνουμε, τα σώματά μας αργοσβήνουν, μας αφήνει της ζωής η δύναμη, και η ψυχή μας, ολόγυμνη, ζαρώνει μες στη σκοτεινή βροχή, που πάνω στην πλημμύρα πέφτει, και έτσι ζαρώνει η ψυχή μες στα κλαδιά τα έσχατα του δέντρου της ζωής. VII Πεθαίνουμε, πεθαίνουμε, και το μόνο που απομένει είναι η θέληση προς θάνατον, και το καράβι του θανάτου, να μεταφέρει την ψυχή στο πιο μακρινό ταξίδι. Ένα καράβι τόσο δα, με κουπιά και τρόφιμα, και μικροσκοπικά πιατάκια, κι όλα τα απαραίτητα εργαλεία, έτοιμα όλα για μια ψυχή που αποχωρεί. Σπρώξτε λοιπόν στη θάλασσα το καράβι το μικρό, τώρα που το σώμα μας πεθαίνει, η ζωή δεν είναι εδώ, γι’ αυτό στη θάλασσα σπρώξτε το, η εύθραυστη ψυχή στο εύθραυστο πλεούμενο του θάρρους, η κιβωτός της πίστης, με τ’ αποθέματα τροφής και τα μικροσκοπικά τα σκεύη, και τις αλλαξιές με ρούχα, πάνω στης παλίρροιας την σκοτεινή ερημιά πάνω στα μαύρα νερά του τέλους, πάνω στον θανατερό ωκεανό, ακόμα όμως στο σκοτάδι πλέουμε, γιατί δεν μπορούμε να τ’ οδηγήσουμε, ούτε λιμάνι να του βρούμε. Ούτε λιμάνι υπάρχει, ούτε κανένας προορισμός, μόνο το πιο βαθύ σκοτάδι που ολοένα σκοτεινιάζει, σκοτεινιάζει ολοένα πιο πολύ πάνω στο άηχο, αγάργαρο νερό, σκοτάδι μέσα σε σκοτάδι, πάνω και κάτω και δεξιά κι αριστερά, παντού σκοτάδι, χωρίς κανένα προσανατολισμό. Και το μικρό καράβι είναι εκεί· όμως έχει φύγει. Δεν φαίνεται, γιατί δεν υπάρχει τίποτα να το κάνει να φανεί. Έφυγε! έφυγε! κι όμως κάπου αυτό υπάρχει. Πουθενά! VIII Και τα πάντα χάθηκαν, το σώμα χάθηκε κι αυτό, χάθηκε, εντελώς, για πάντα χάθηκε. Το ανώτερο σκοτάδι σαν βαρίδι πιέζει το από κάτω, κι ανάμεσά τους, το καράβι το μικρό, που χάθηκε, έχει πια κι αυτό χαθεί. Είναι το τέλος αυτό, κι η λήθη. IX Όμως η δική μας αιωνιότητα, μια κλωστή που μες στο σκοτάδι ξεχωρίζει, ένα οριζόντιο νήμα, που σαν αχλή χλομή αχνοφαίνεται μες στο πηχτό σκοτάδι. Είναι μήπως μια ψευδαίσθηση; ή μήπως λάμπει η χλομή αχλή ακόμα πιο πολύ; Περιμένετε, περιμένετε, νά τη, είναι η αυγή, η βάναυση αυγή εκείνων που στη ζωή επιστρέφουν, σε μια ζωή που απ’ τη λήθη ξεπηδά. Περιμένετε, περιμένετε, το μικρό καράβι παρασύρεται κάτω από το νεκρικό της στάχτης γκρίζο, μιας παλιρροϊκής αυγής. Περιμένετε, περιμένετε! ακόμα και τώρα, μια λάμψη από κίτρινο, και απρόσμενα, αχ παγωμένη εσύ ωχρή ψυχή, νά και μια λάμψη πορφυρού. Μια λάμψη πορφυρού, και όλα απ’ την αρχή αρχίζουν. X Υποχωρεί η παλίρροια, και το σώμα, σαν κοχύλι φθαρμένο απ’ το νερό, αναδύεται παράξενο κι υπέροχο. Και το μικρό καράβι επιστρέφει, εξασθενημένο και χωλό, πάνω στης παλίρροιας τα ροδαλά νερά, και η εύθρυπτη ψυχή μας ξεπροβάλλει, πίσω στο σπίτι της γυρνά, και γεμίζει την καρδιά μας με μια γαλήνη νέα. Κραδαίνει την αναζωογονημένη μας καρδιά με μια γαλήνη νέα, τη γαλήνη αυτή της λήθης. Αχ φτιάξτε το καράβι του θανάτου, αχ να το φτιάξετε! γιατί θα χρειαστεί. Γιατί σας περιμένει δίχως άλλο το μακρύ ταξίδι προς τη λήθη. [Από την ποιητική συλλογή Last Poems (1932)] Το άσπρο άλογο Ο νεαρός περπατάει προς το άσπρο άλογο το καπίστρι να του βάλει, το άλογο τον κοιτάζει σιωπηλό. Είναι κι οι δυο τους τόσο σιωπηλοί, είναι σε κόσμο άλλο. [Από την ποιητική συλλογή More Pansies (1932)] — Μετάφραση: Θέμελης Γλυνάτσης

Ντ. Χ. Λόρενς, 3+1 ποιήματα

Σύνδεση