ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Λέσεκ Κολακόφσκι το 1965. Αρχείο Εουστάχι Κοσακόφσκι, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Βαρσοβίας.
Λέσεκ Κολακόφσκι

Η κομμουνιστική ιδεολογία φαίνεται να βρίσκεται σε μια κατάσταση rigor mortis (νεκρικής ακαμψίας) και οι θεραπευτικές αγωγές που ακόμη την χρησιμοποιούν είναι τόσο αποκρουστικές που η ανάστασή της δείχνει αδύνατη. Αλλά ας μη βιαστούμε κάνοντας μια τέτοια προφητεία (ή αντι-προφητεία). Οι κοινωνικές συνθήκες που έθρεψαν και χρησιμοποίησαν αυτή την ιδεολογία μπορούν ακόμη να αναβιώσουν. Ίσως –ποιος ξέρει;– ο ιός (virus) να βρίσκεται σε νάρκη, προσμένοντας την επόμενη ευκαιρία. Εξάλλου τα όνειρα για μια τέλεια κοινωνία ανήκουν στα ανθεκτικά αποθέματα του πολιτισμού μας.

Τζορτζ Λάμπορν, «Πορτρέτο κομμουνιστή», 1936, Πινακοθήκη Tate.
Μπέρτραντ Ράσσελ

Οι ενστάσεις μου κατά του Μαρξ είναι δύο ειδών: πρώτον, ότι τελούσε υπό διανοητική σύγχυση καί, δεύτερον, ότι η σκέψη του εμπνεόταν σχεδόν εξ ολοκλήρου από το μίσος. … Πάντα διαφωνούσα με τον Μάρξ. Η πρώτη εχθρική κριτική μου γι’ αυτόν δημοσιεύθηκε το 1896. Όμως η αντίθεσή μου στον σύγχρονο κομμουνισμό πάει πολύ βαθύτερα από την αντίθεσή μου στον Μάρξ. …  Ο κομμουνισμός είναι ένα δόγμα που τρέφεται από τη  φτώχεια, το μίσος και τη σύγκρουση. Η εξάπλωσή του μπορεί να σταματήσει μόνο με τον περιορισμό της περιοχής της φτώχειας και του μίσους.

ἡ σταλινοφιλία τῶν δυτικῶν διανοουμένων κατὰ τὸν Μεσοπόλεμο
[Σχόλιο στο επεισόδιο της «Εθνικής Βιβλιοθήκης»]
Μερικές σκέψεις για τέσσερα ροϊδικά κείμενα της δεκαετίας του 1870