Σκέψεις σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης

FacebookTwitterLinkedInGoogle+Email

Ρίτσος: ασυμβίβαστος ποιητής ή δειλός κομφορμιστής;

Από τον ΧΑΡΗ ΒΛΑΒΙΑΝΟ 
 
 
«Ο Στάλιν μισούσε την ποίηση. Θεωρούσε τους ποιητές ενοχλητικές αλογόμυγες»
Νικίτα Χρουτσώφ
«Όχι, δεν είναι αλήθεια. Δεν είναι αλήθεια. / Σταματήστε λοιπόν τις καμπάνες. Σταματήστε τις. Ο Ιωσήφ Στάλιν δεν πέθανε. Είναι παρών ο Στάλιν στο παγκόσμιο πόστο του. (…) Σώπα γιαγιά και σκούπισε με το τσεμπέρι σου τα μάτια σου. / Όταν σβύνει η φωτιά σου κάτω από το τσουκάλι σου / Είναι ο Στάλιν που σκύβει και φυσάει τη φωτιά σου ν’ ανάψει
(Γιάννης Ρίτσος, «Για τον θάνατο του Στάλιν», 1953)
1.
Τα γνωστά και τετριμμένα
skilakakiARB_43Κάθε διανοούμενος, εφόσον έχει αποφασίσει να διαμορφώνει και να διατυπώνει απόψεις, είναι λογικό να φιλοδοξεί να τις καταστήσει ενεργές στο πλαίσιο της κοινωνίας στην οποία ζει και δραστηριοποιείται. Όποιος ισχυρίζεται ότι γράφει μόνο για τον εαυτό του (όπως σπεύδουν να μας υπενθυμίσουν με κάθε ευκαιρία κάποιοι γραφικοί «εστέτ» συγγραφείς μας), ή εν ονόματι της καθαρής γνώσης (ή της «καθαρής ποίησης»), δεν είναι διανοούμενος. Όπως έλεγε και ο Ζενέ, από τη στιγμή που δημοσιεύεις κριτικά κείμενα (κείμενα εν γένει θα πρόσθετα εγώ – άρα καιποιήματα), ή υποστηρίζεις μια θέση, έχεις μπει στον χορό της πολιτικής· αν, λοιπόν, αρνείσαι την πολιτική, αρνείσαι τον δημόσιο λόγο και τον ρόλο σου. (Βλέπε, για παράδειγμα, και την πρόσφατη διαμάχη στις στήλες του Βήματος ανάμεσα στον Γιώργη Γιατρομανωλάκη και τον Νίκο Μουζέλη, με αφορμή την επιστολή του Νάνου Βαλαωρίτη προς τον Α. Σαμαρά ή τις αντιδράσεις που προκάλεσαν οι δηλώσεις της Κικής Δημουλά για τους μετανάστες στην Κυψέλη. Είναι προφανές ότι οι ποιητές δεν περνούν όλη τη μέρα τους κλεισμένοι στον χρυσελεφάντινο πύργο της poésie, και άρα όταν γράφουν ή μιλούν για θέματα που δεν αφορούν αποκλειστικά την τέχνη τους κρίνονται όπως ο κάθε «άμουσος θνητός»).

Διδάγματα για κακομαθημένους

FacebookTwitterLinkedInGoogle+Email
Από τον ΜΙΧΑΛΗ ΨΑΛΙΔΟΠΟΥΛΟ
 
Κώστας Κωστής, «Τα κακομαθημένα παιδιά της ιστορίας». Η διαμόρφωση του νεοελληνικού κράτους, 18ος-21ος αιώνας, Πόλις, Αθήνα 2013, σελ. 894
didagmataARB_43Το νέο βιβλίο του Κώστα Κωστή γράφηκε όσο ο συγγραφέας ήταν καθηγητής στην Έδρα Μελετών για τη Νεότερη και Σύγχρονη Ελλάδα στην École des hautes études en sciences sociales στο Παρίσι και διευθυντής σχετικού σεμιναρίου που είχε ως αντικείμενο τη μελέτη της συγκρότησης του κράτους στην Ελλάδα σε σύγκριση με αντίστοιχες διαδικασίες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στηριγμένος σε προγενέστερες μελέτες του στην οικονομική ιστορία της περιοχής και στην ενδελεχή ανάλυση του τραπεζικού συστήματος και της σχέσης κράτους-κοινωνίας στην Ελλάδα, ο Κωστής επιχειρεί να συνθέσει στη μελέτη αυτή τα ως τώρα συμπεράσματά του με ερευνητικά πορίσματα νεότερων Ελλήνων και ξένων ιστορικών σχετικά με τις κοινωνικο-οικονομικές εξελίξεις στα Βαλκάνια κατά τους τρεις τελευταίους αιώνες. Το αποτέλεσμα είναι μια εξαιρετικά πρωτότυπη ιστορία της Ελλάδας, πλήρης στοιχείων, που ξεβολεύει κοινούς τόπους και βολικούς μύθους της ελληνικής ιστοριογραφίας οι οποίοι έχουν κληροδοτηθεί στις νεότερες γενιές από προγενέστερους ιστορικούς και ιστοριοδίφες, ειδικά μετά το 1974. 

Περιεχόμενα 43ου τεύχους, Σεπτέμβριος 2013

ARB_43web
FacebookTwitterLinkedInGoogle+Email
ARB, ΣΥΡΙΖΑ, ο στυλοβάτης του συστήματος
Μιχάλης Ψαλιδόπουλος, Διδάγματα για κακομαθημένους
Ιακώβ Σιμπή, Ο Τελευταίος των Αδίκων και οι Αλπινιστές του Κακού
Πέτρος Μαρτινίδης, Η σκέψη σε κίνδυνο
Γρηγόρης Τζουσδάνης (GregoryJusdanis), Ακούγοντας τον Χακ Φιν
φρεντερικ μπαστια
Μιχάλης Μητσόπουλος, Πολεμώντας μεσαιωνικούς δαίμονες με κοινή λογική και κουράγιο
Ιωάννης Ληξουριώτης, Σοφιστείες κρατιστών. Πέρα από αυτό που βλέπουμε υπάρχει και κάτι που δεν βλέπουμε
Αλέξανδρος Νεχαμάς (AlexanderNehamas), Μπορεί η τέχνη του βίου να διδαχθεί;
Νικήτας Σινιόσογλου, Φιλοσοφία χωρίς μοραλίνη: Για τον Νίτσε σήμερα
Χ.Ε. Μαραβέλιας, Ηράκλειτος αντί Βάγκνερ
Περικλής Σ. Βαλλιάνος, Η σημασία της αμερικανικής δημοκρατίας
Τίμοθι Γκάρτον Ας (TimothyGartonAsh), Το νέο Γερμανικό Ζήτημα
Ντάνιελ Μέντελσον (DanielMendelsohn), Ηρακλής: Άλλη μια τιμωρία!
Μ. Κωνσταντουδάκη, Κ. Κριμπάς, Π. Κιτρομηλίδης, Θεόδωρος Γεωργιλαδάκης – Teodoro Fischetti
Διάλογος (Άρης Μπερλής), Ο Τ.Σ. Έλιοτ και το «δαιμόνιο της γλώσσας»
Χάρης Βλαβιανός, Σκέψεις σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Ρίτσος: ασυμβίβαστος ποιητής ή δειλός κομφορμιστής;
Ντέιβιντ Ρικς (DavidRicks), Στον Λουί Αραγκόν (και σε άλλους). Ποίημα
Σχέδιο εξωφύλλου: Ο Φρίντριχ Νίτσε από τον Κωνσταντίνο Παπαμιχαλόπουλο

Τεύχος 42ο, Ιούλιος – Αύγουστος 2013

FacebookTwitterLinkedInGoogle+Email

ARB_42webΠοιοι πουλάνε και ποιοι αγοράζουν το «success story»

 Το κύριο χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής κρίσης ήταν ότι η διαχείρισή της δεν έγινε με βάση το ευρύτερο συμφέρον της Ένωσης ή έστω της ζώνης του ευρώ, αλλά με κριτήρια στενά κυβερνητικά ή συνηθέστερα κομματικά, των κυρίαρχων κρατών-μελών της ευρωζώνης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η κυπριακή κρίση, η οποία αφέθηκε να κακοφορμίσει σε υπερθετικό βαθμό με τη γενναία χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (πρόκειται τα τεράστια ποσά που δόθηκαν σκανδαλωδώς στη Λαϊκή Τράπεζα και επέτρεψαν την αναβολή και κατά πολύ χειροτέρευση της κρίσης στην Κύπρο). Το δεύτερο πιο πρόσφατο παράδειγμα ήταν το διαβόητο «success story» της κυβέρνησης Σαμαρά και Σια.

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

FacebookTwitterLinkedInGoogle+Email

Το πρώτο τεύχος της Athens Review of Books κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο 2009, καθώς ξεσπούσε η ελληνική κρίση. Ο μεγάλες ανατροπές που ακολούθησαν εξηγούν την αιτία που οδήγησε την ΑRB να αφιερώσει σημαντικό μέρος του ενδιαφέροντός της στα οικονομικά. Δυόμισι χρόνια αργότερα έχει σχηματιστεί ένα corpus δεκάδων δοκιμίων που προσφέρουν μια συνεκτική αφήγηση και εξήγηση του πώς φτάσαμε εδώ, αλλά και πού μπορούμε να πάμε από εδώ και πέρα.

Περιεχόμενα 42ου τεύχους, Ιούλιος-Αύγουστος 2013

ARB_42web
FacebookTwitterLinkedInGoogle+Email