Το άδειο Κιβώτιο του Αλεξανδρινού

FacebookTwitterLinkedInGoogle+Email

ARB_85-segopoulou

Αι συνέπειαι της παλαιάς (δικαστικής) ιστορίας

Μια περίληψη του κύριου άρθρου του νέου τεύχους της ARB (το πλήρες κείμενο στην έντυπη έκδοση, μαζί με τα σχετικά ντοκουμέντα).

Μέχρι τώρα αποτελεί μια διαδεδομένη άποψη, ακόμη και στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ των καβαφιστών, ότι αποκλειστικός κάτοχος του Αρχείου Καβάφη ήταν η οικογένεια του Γ.Π. Σαββίδη, […]. Η Athens Review of Books, μετά από εξονυχιστική έρευνα, διαπιστώνει με έκπληξή της ότι ο «πωλητής», δηλαδή οι κληρονόμοι Σαββίδη, πούλησαν τα «χαρτιά» του Αρχείου Καβάφη που κατείχε ο Γ.Π. Σαββίδης και «πνευματικά δικαιώματα» που (εν γνώσει τους) δεν τους ανήκαν, ενώ από τη μεριά του το Ίδρυμα Ωνάση αγόρασε πανάκριβα ένα άδειο Κιβώτιο του Αλεξανδρινού. Το πώς χρησιμοποίησε το Αρχείο Καβάφη όχι για την προαγωγή της έρευνας αλλά για την άσκηση πολιτισμικής εξουσίας και τις πρωτοφανείς –σε βαθμό ωμότητας– μεθόδους του εν πολλοίς παρουσιάσαμε στα προηγούμενα τεύχη. […]

Αλλά ας παρουσιάσουμε αυτή την πολύπλοκη υπόθεση με μια σειρά ώστε να γίνει κατανοητή η ουσία του ζητήματος. Τα πνευματικά δικαιώματα των έργων του Κ.Π. Καβάφη ως γνωστόν, με διαθήκη του ποιητή, ανήκαν στον κληρονόμο του Αλέκο Σεγκόπουλο και μετά τον θάνατό του (1966) στην χήρα και κληρονόμο του Κυβέλη Τρεχαντζάκη-Σεγκοπούλου.

[………..]

Δηλαδή η Σεγκοπούλου διατηρούσε μέχρι τον θάνατό της την επικαρπία του Αρχείου, ίσως και την κυριότητα, όπως θα αναπτύξουμε παρακάτω. Δυστυχώς για το Ίδρυμα Ωνάση και για τους κληρονόμους του Σαββίδη, ο Γ.Π. Σαββίδης απεβίωσε στις 11 Ιουνίου 1995, ενώ η Κυβέλη Σεγκοπούλου πέθανε δύο χρόνια αργότερα, στις 27 Αυγούστου 1997. Μάλιστα πεθαίνοντας είχε εν ζωή δύο τουλάχιστον αδελφούς αλλά και κάποια ανίψια, όπως προκύπτει από το αγγελτήριο της κηδείας της που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Τα Νέα την Πέμπτη 28 Αυγούστου 1997 (Κοινωνικά / Κηδείες, σελ. 50):

«Τη λατρευτή μας αδελφή και θεία

ΚΥΒΕΛΗ ΑΛ. ΣΕΓΚΟΠΟΥΛΟΥ

Κηδεύομε αύριο Παρασκευή 29-8-1997 και ώρα 3 μ.μ.

από το Β΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Οι αδελφοί. Τα ανίψια, Οι λοιποί συγγενείς».

[………..]

Από τον μακρό δικαστικό αγώνα προκύπτει ότι οι κληρονόμοι του Γ. Π. Σαββίδη ουδέποτε συμμορφώθηκαν προς τις αποφάσεις των δικαστηρίων να προσκομίσουν τα έγγραφα που να αποδεικνύουν την διισχυριζόμενη κυριότητά τους!

[………..]

Για το ζήτημα αυτό όπως είδαμε έχουν αποφανθεί επανειλημμένως τα δικαστήρια με αποφάσεις τους (Πρωτοδικείων και Εφετείου) που έχουν καταστεί αμετάκλητες. Συνεπώς οι κληρονόμοι του Γ.Π. Σαββίδη, το γε νυν έχον, δεν νομιμοποιούνται σε ό,τι αφορά το Αρχείο Καβάφη. Απλώς ισχυρίστηκαν σε κρίσιμους χρόνους ότι αυτό τους ανήκε κατά κυριότητα.

Ενόψει όλων αυτών το ερώτημα παραμένει, τι μεταβιβάστηκε νομίμως στο Ίδρυμα Ωνάση και αν τα κατείχαν νομίμως οι εμφανισθέντες ως πωλητές.

Τέλος, με ποιους νόμιμους τίτλους από την πλευρά των πωλητών έγινε η συναλλαγή με το Ίδρυμα Ωνάση; ‒ «αγοραπωλησία» την αποκαλεί το τελευταίο.

Το Ίδρυμα πλήρωσε αδρά και αγόρασε τον τμήμα του Αρχείου Καβάφη που βρισκόταν στα χέρια του Μανόλη Σαββίδη όχι με την αίσθηση και, όπως αποδεικνύεται, ούτε με την πρόθεση να το διαχειριστεί ως πολιτισμικό θησαυρό που είναι κοινό κτήμα και ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα, αλλά ως τρόπαιο, σαν τίμιο ξύλο, όπως έχουμε ξαναγράψει. […] Το Ίδρυμα δεν είναι ερευνητικό κέντρο, δεν διέθετε –ούτε μέχρι σήμερα διαθέτει– καμιά εμπειρία στη διαχείριση αρχείων, ούτε ενδιαφέρθηκε 5 χρόνια να την αποκτήσει. Ο τρόπος με τον οποίο αντέδρασαν στην υπόθεση του Καταλόγου του Αρχείου, το ότι κρατούσαν απρόσιτο όχι μόνο το Αρχείο αλλά και τον Κατάλογό του, και εσχάτως ο επαίσχυντος τρόπος με τον οποίο αντέδρασαν στην δικαιολογημένη και τεκμηριωμένη κριτική, δείχνει ότι είναι καιρός να τεθεί το ζήτημα όπως τέθηκε και με το Αρχείο Κάφκα στο Ισραήλ (βλ. το σχετικό άρθρο στο παρόν τεύχος): η θέση του Αρχείου Καβάφη είναι στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Στη χειρότερη περίπτωση, και ώσπου να αποκτήσει η Εθνική Βιβλιοθήκη τα δικαιώματα επί των φυσικών αντικειμένων, και όχι επί του περιεχομένου τους, θα πρέπει να υποχρεωθούν οι σήμερα [συμπερι-]φερόμενοι ως «ιδιοκτήτες» του να παραδώσουν ένα ηλεκτρονικό αντίγραφο υψηλής ανάλυσης του συνόλου του Αρχείου στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Η οποία, εξασφαλίζοντας πολύ εύκολα μια χορηγία, θα πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία ψηφιοποίησης και των τμημάτων του Αρχείου Καβάφη που απόκεινται στο ΕΛΙΑ και στο Μουσείο Μπενάκη ‒τα οποία ασφαλώς θα συνδράμουν μια τέτοια απόφαση‒, ώστε να συγκροτηθεί ένα πραγματικά πλήρες και ενιαίο ηλεκτρονικό Αρχείο Καβάφη προσβάσιμο στους ερευνητές από κάθε σημείο του πλανήτη.

[………..]

Η υπόθεση είναι πλέον στα χέρια της Ελληνικής Πολιτείας, νομίμως εκπροσωπουμένης από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος. Καιρός λοιπόν να παρέμβει κάποιος σοβαρός αρμόδιος φορέας σε μια απλή, απλούστατη υπόθεση που, αδικώντας τον Ποιητή, κινδυνεύει να καταστεί φαρσοκωμωδία.

The Athens Review of Books

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ:

Ιακώβ Σιμπή, Το Αρχείο Κάφκα μας αφορά!
ARB, Το εξώδικο Σαββίδη για τον «Κονδυλοφόρο»
ARB, Η αγωγή της οικογένειας Σαββίδη
ARB, Μια συναρπαστική δικογραφία (δια χειρός Βασίλη Γκουρογιάννη)