Ο απίστευτος Oυμπέρτο Έκο

FacebookTwitterLinkedInGoogle+Email

ARB_26_WebΟ μεσαιωνολόγος Έκο, ο σημειολόγος Έκο, ο φιλόσοφος και δημοσιογράφος, ο βιβλιοσυλλέκτης και βιβλιοφάγος, ο θεωρητικός της λογοτεχνίας και ο λογοτέχνης Έκο συναντιούνται, εν τέλει, σ’ έναν άνθρωπο που διψά να «καταπιεί» τον κόσμο· να χωρέσει στο κεφάλι του ει δυνατόν όλα τα ανθρώπινα πεπραγμένα (σαν σε ένα απέραντο, νοερό Wunderkammern[1]) και να τα ξαναβγάλει σε κείμενα. Να τα αριθμήσει κι ας παραμένουν αναρίθμητα, να τα ταξινομήσει κι ας είναι χαοτικά, να τα ξαναπεί κι ας υπερβαίνουν την εγγενώς ελλιπή λειτουργία των λέξεων – ικανών μεν να αναπληρώνουν την απουσία, αλλά όχι και την αμεσότητα.

Λέει και προσθέτει κι αναδιατυπώνει ο Έκο, υπό το φως νέων αναγνώσεων, όσα δεν ολοκληρώθηκαν σε προηγούμενα κείμενά του. Επανέρχεται, ξανά και ξανά, σαν η προσπάθειά του να μπορεί να έχει μια κατάληξη. Σαν να είναι δυνατόν να εντοπίσει εκείνο το σημείο που, όπως Το Άλεφ του Μπόρχες, θα περιέχει όλα τα σημεία, θα είναι ο τόπος των τόπων. Σαν να είναι δυνατό να διατηρηθεί κι ο ίδιος για πάντα μετέωρος στον χρόνο, μεταξύ προηγούμενης και επόμενης μέρας, όπως ο Ρομπέρτο ντε λα Γκριβ – ο ναυαγός στο Νησί του ομώνυμου μυθιστορήματός του. Σαν να είναι δυνατόν (όπως κάνει ο Σιμονίνι στο Κοιμητήριο της Πράγας, ο οποίος στ’ αλήθεια πλαστογραφεί και στα πλαστά συναντιέται με αληθινά πρόσωπα και κείμενα του τέλους του 19ου αιώνα) να μπαινοβγαίνουν οι ήρωες της μυθοπλασίας στους κόσμους των συγγραφέων τους και να αλλάζουν τα πεπρωμένα τους: ο Οιδίπους να αποφεύγει την αιμομιξία κι ο Κρέων την υπεροψία, λ.χ., ο Άμλετ να τιμωρεί τον Κλαύδιο και να παντρεύεται την Οφηλία, η Έμα Μποβαρύ να εγκαταλείπει εγκαίρως τον βαρετό Σαρλ, η Άννα Καρένινα να μην αυτοκτονεί και ο πλοίαρχος Αχαάβ να κατισχύει του Μόμπι-Ντικ.

Απόσπασμα από το άρθρο του Πέτρου Μαρτινίδη «Ο απίστευτος Ουμπέρτο Έκο και το παιχνίδι των λιστών» που δημοσιεύθηκε στο τεύχος 26 (Φεβρουάριος 2012) της Athens Review of Books.

 


[1] Εκείνα τα τεράστια δωμάτια, τα οποία η προεπιστημονική περιέργεια ευγενών της Αναγέννησης τα γέμιζε με αναρίθμητα, παράξενα αντικείμενα (από λείψανα Αγίων μέχρι βαλσαμωμένους μονόκερους!) και τα οποία ο Έκο σχολιάζει με αλλεπάλληλες ευκαιρίες στα βιβλία του.