Category Archives: Τεύχη

Τεύχος 35ο – Δεκέμβριος 2012

EditorialARB_35_Web

Νο Europe, no party!

Τι συμβολίζει ο βιβλικός μύθος του πύργου της Βαβέλ; Ο συνειρμός που αυτόματα έρχεται πρώτος στο μυαλό μας είναι η ασυνεννοησία. Αν μας υποχρέωναν να κατασκευάσουμε μια γραπτή γλώσσα με δυτικά ιδεογράμματα, έναν τέτοιο πύργο, υπερφίαλο, μισοκατασκευασμένο και μισογκρεμισμένο, θα χρησιμοποιούσαμε.

Αν μας ζητούσε κάποιος να περιγράψουμε σήμερα την κατάσταση της «Ενωμένης Ευρώπης», πάλι το ίδιο πυργοειδές σύμβολο θα χρησιμοποιούσαμε. Και θα ήταν εντελώς ταιριαστό, τόσο από πλευράς αντίληψης όσο και από πλευράς πρακτικών αποτελεσμάτων. Πώς αλλιώς να περιγράψεις αντιλήψεις και προσεγγίσεις τόσο διαφορετικές όσο ο μίζερος Βορειοευρωπαϊκός εγωισμός, η ανορθολογική προδιάθεση του Νότου να αρνείται τη δική του ολέθρια πραγματικότητα, ο Βρετανικός αυτισμός και η αλαζονεία της ευρωπαϊκής Ανατολής, που φαντασιώνεται ότι έγινε κάτι σαν Δανία, ενώ παραμένει ακόμα αταβιστικά επηρεασμένη από τις ασθένειες της Σοβιετο-ανατολικής της κληρονομιάς;

Τεύχος 34o – Νοέμβριος 2012

EditorialARB_34_Web

Κυβέρνηση ικανών τεχνοκρατών, τώρα!

Το κράτος-θηρευτής εξοντώνει το κοπάδι
Καμία ελπίδα όσο διαφεντεύουν τη χώρα οι υπαίτιοι της καταστροφής της

Οι προϊστορικοί θηρευτές ζούσαν εξοντώνοντας και καταβροχθίζοντας τα θηράματά τους. Το έκαναν αυτό χωρίς καμία πρόνοια για το μέλλον, από τυφλό και γενετικά προδιαγεγραμμένο ένστικτο. Μόλις αποχώνευαν το τελευταίο θύμα τους, άρχιζαν να αναζητούν το επόμενο. Χωρίς να γνωρίζουν ή να ενδιαφέρονται για τίποτε άλλο εκτός από την εφήμερη ικανοποίηση του ενστίκτου. Η σκέψη και η στρατηγική τους εξαντλείται σε ένα και μόνο γεγονός: το επόμενο κυνήγι – την επόμενη παγανιά.

Τεύχος 33o – Οκτώβριος 2012

343x426-images-stories-arb33 coverEditorial

Μήπως έχουμε και την Ευρώπη που μας αξίζει;

Όταν πριν από ένα ακριβώς χρόνο είχαμε θέσει το ερώτημα: «Μήπως έχουμε και την Τρόικα που μας αξίζει;», πολλοί ήσαν ακόμα εκείνοι που εναπέθεταν στην Τρόικα ελπίδες για διάσωση και εξορθολογισμό της χώρας. Δυστυχώς οι φόβοι μας αποδείχθηκαν βάσιμοι: Η συμπεριφορά της Τρόικας μέχρι σήμερα και η συνειδητή επιλογή της να αποδέχεται (ή και να επιμένει σε) οριζόντια μέτρα που εξυπηρετούν ό,τι έχει απομείνει από το πολιτικό και οικονομικό σύστημα συμφερόντων που μας οδήγησε εδώ, εις βάρος του μέσου Έλληνα πολίτη, επιβεβαίωσε την ορθότητα του ερωτήματος που είχαμε θέσει. Η Τρόικα λειτουργεί μονάχα ως εισπρακτικός μηχανισμός των δανειστών και διόλου ως καταλύτης εκσυγχρονισμού, που θα μπορούσε να πιέσει προς τη σωστή κατεύθυνση την κυβέρνηση η οποία έχει και τη βασική ευθύνη για την πορεία της χώρας.

Στο τεύχος αυτό ανοίγουμε τη συζήτηση για τις πολιτικές που αφορούν το σύνολο του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, οι οποίες μας επηρεάζουν άμεσα, προπαντός δε μακροπρόθεσμα, ως μέλος, έστω και άσωτον, της ευρωπαϊκής οικογένειας. Του «πυρήνα της Ευρώπης», όπως έλεγαν –και φούσκωναν σαν διάνοι– οι πολιτικοί υπαίτιοι της καταστροφής μας.

Το καίριο ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι αν η Ευρώπη από ένωση ισοτίμων χωρών, με πολλαπλές ιδιαιτερότητες, θα εξελιχθεί σε μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων (στη μια ταχύτητα οι καθυστερημένοι και παγιδευμένοι στη φτώχεια χρεώστες και στην άλλη οι αναπτυγμένοι πιστωτές). Ευρώπη η οποία αναγκαστικά, αργά ή γρήγορα, είτε θα διαρραγεί υπό το βάρος των ανισοτήτων που η ίδια δημιούργησε, είτε θα ακολουθήσει με ταχύτατο τρόπο τον δρόμο της ομοσπονδοποίησης.

Αναγκαία παρένθεση: Η Ευρώπη ήταν πολύ ευτυχής με το status quo που είχε διαμορφωθεί την τελευταία δεκαετία. Εθνικά κράτη, όπου τα εγχώρια πολιτικά συστήματα έκαναν ό,τι γούσταραν, νομισματική ένωση που προσέφερε στους πάντες πάμφθηνο χρήμα και ευρωπαϊκά όργανα που έδιναν σε όλους μια ψευδαίσθηση ισχύος (soft power βέβαια). Πρωθυπουργοί φιλαράκια μεταξύ τους που τακτοποιούσαν ενοχλητικές εκκρεμότητες στα Συμβούλια Κορυφής και τα λοιπά διακοσμητικά ευρωπαϊκά όργανα όπως η Eurostat ή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που έκαναν πως δεν καταλάβαιναν, με καλύτερο παράδειγμα της συνενοχής τους τον δεκαετή ελληνικό εκτροχιασμό (δημοσιονομικό και ανταγωνιστικότητας). Δυστυχώς όμως όλα τα ευχάριστα πράγματα κάποτε τελειώνουν. Alles Gut hat ein Ende, όπως λένε οι Γερμανοί.

Όπως σαφώς γνώριζαν οι οικονομολόγοι ειδικοί στις νομισματικές ενώσεις, όσο πιο ευρεία είναι μια νομισματική ένωση, τόσο πιο ισχυρή είναι στην αρχή και τόσο πιο ευάλωτη στη συνέχεια, αν δεν βρει τρόπο να υποκαταστήσει τον σταθεροποιητικό ρόλο των διαφορετικών νομισμάτων. Η οικονομική εξήγηση είναι απλή. Όταν δύο περιοχές οι οποίες έχουν στενούς εμπορικούς δεσμούς (χώρες στην περίπτωσή μας) έχουν διαφορετικό νόμισμα, τότε, όταν η παραγωγικότητα τής μιας αυξάνει ταχύτερα από την παραγωγικότητα της άλλης, οι νομισματικές ισοτιμίες αλλάζουν, διατηρώντας την ισορροπία ανταγωνιστικότητας μεταξύ των δύο, προφυλάσσοντας και τις αντίστοιχες θέσεις εργασίας.

Όταν δεν υπάρχει το εργαλείο των ισοτιμιών, τότε η διατήρηση της ισορροπίας είναι κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά πολύ δυσκολότερη. Μπορεί να επιτευχθεί: (α) είτε με τη βοήθεια ενός ισχυρού ομοσπονδιακού προϋπολογισμού και άλλων ισχυρών ομοσπονδιακών θεσμών, που διασφαλίζουν σχετικά ομοιόμορφη άνοδο της παραγωγικότητας, με μεταφορά πόρων από τις παραγωγικότερες στις λιγότερο παραγωγικές περιοχές μέσω ενός ομοσπονδιακού πολιτικού συστήματος, (β) είτε με εσωτερική υποτίμηση (λιτότητα δηλαδή) που αποκαθιστά την ανταγωνιστικότητα στην καθυστερημένη περιοχή, (γ) είτε με εσωτερική μετανάστευση ώστε να απορροφηθούν οι επιπλέον άνεργοι που δημιουργεί η διευρυνόμενη διαφορά παραγωγικότητας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, που είναι η πιο πετυχημένη νομισματική ένωση στον κόσμο, χρησιμοποιείται ένας συνδυασμός των προαναφερθέντων, αλλά κυρίαρχο εργαλείο είναι ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός.

Στην Ευρώπη η νομισματική ένωση έγινε χωρίς να διασφαλισθεί τίποτε από τα παραπάνω. Όταν λοιπόν η παραγωγικότητα στον Βορρά αυξήθηκε πολύ ταχύτερα από την παραγωγικότητα του Νότου, με ταυτόχρονη συσσώρευση στον Νότο υπέρογκου δημόσιου και ιδιωτικού χρέους (το οποίο κάλυψαν οι τράπεζες του Βορρά), το δομικό λάθος της Ευρωζώνης αποκαλύφθηκε σε όλη του την απειλητική μεγαλοπρέπεια. Οι χώρες του Νότου εισήλθαν έτσι σε μια μακροχρόνια κρίση οικονομικής συρρίκνωσης και μόνιμης και κοινωνικά εκρηκτικής ανεργίας. Μια κρίση που μοιραία θα επαναλαμβάνεται κάθε τόσο, αν δεν διορθωθεί το αρχικό λάθος του «κατασκευαστή», καθώς –μετά το προσωρινό διάλειμμα της σημερινής βίαιης ή/και σπασμωδικής διόρθωσης– οι διαφορές στην αύξηση της παραγωγικότητας θα αρχίσουν να διευρύνουν και πάλι το χάσμα, εφόσον τα δομικά αίτια που το προκαλούν παραμένουν άθικτα.

Στα τρία χρόνια που μεσολάβησαν από την εμφάνιση της κρίσης, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες προσπάθησαν να υπεκφύγουν στρουθοκαμηλικά από αυτή την αδήριτη πραγματικότητα. Υπερασπίστηκαν το ευρώ και το ευρωπαϊκό οικοδόμημα με τρόπο ιστορικά (και οικονομικά) μυωπικό. Πολλά λόγια, ανεπαρκής δράση, κανένα αποτέλεσμα.

Από τις τρεις διαθέσιμες λύσεις που προαναφέραμε, ειδικά στην Ευρώπη, σε αντίθεση με τη ζώνη του δολαρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, η λύση της μετανάστευσης στο εσωτερικό της νομισματικής ένωσης, ως μηχανισμός αποκατάστασης της οικονομικής ισορροπίας δεν αποτελεί ισχυρό εργαλείο. Η μετανάστευση, λόγω διαφορών στη γλώσσα και την κουλτούρα έχει μεγάλο κοινωνικό κόστος, ενώ περιορίζει επίσης και το ΑΕΠ των χωρών προέλευσης, καθιστώντας αδύνατη τη μείωση του χρέους που έχουν συσσωρεύσει. Εξ ού και λειτούργησε μόνο για τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες ξεκίνησαν με πολύ χαμηλό δημόσιο χρέος. Απομένουν λοιπόν τα υπόλοιπα δύο εργαλεία αποκατάστασης των μακροοικονομικών ανισορροπιών, που δημιουργεί ο διαφορετικός ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας μεταξύ Βορρά και Νότου: Η ισχυρή ομοσπονδιακή δομή και η λιτότητα (εσωτερική υποτίμηση). Τι σημαίνει λιτότητα το γνωρίζουμε όλοι. Τι σημαίνει όμως ισχυρή ομοσπονδιακή δομή; Σημαίνει ισχυρό προϋπολογισμό, που επιτρέπει δημοσιονομική αποκατάσταση ανισορροπιών και ταυτόχρονα σημαίνει ισχυρούς ομοσπονδιακούς θεσμούς, όπως είναι π.χ. στις ΗΠΑ το FBI και το IRS, που διασφαλίζουν ότι οι μεταφερόμενοι πόροι δεν θα γίνονται βορά φαύλων και διεφθαρμένων τοπικών πολιτικών συστημάτων, προκαλώντας την πολιτική αντίδραση των δημοσιονομικά πλεονασματικών περιοχών.

Η λύση που προτείνει ουσιαστικά ο Νότος είναι μεταφορά πόρων, χωρίς ισχυρούς ομοσπονδιακούς θεσμούς και με άθικτα τα βαθύτερα αίτια της ανικανότητας των πολιτικών του συστημάτων· δηλαδή φαυλότητα και συστημική διαφθορά. Η εκδοχή του Βορρά (που επικρατεί ως τώρα χάρη στη δύναμη του δανειστή), είναι λιτότητα με την ελάχιστη δυνατή μεταφορά πόρων.

Είναι θλιβερό ότι ενώ μιλούμε για βαθύτερη ενοποίηση και με δεδομένο το αδιέξοδο του ευρώ, ο «ομοσπονδιακός προϋπολογισμός», ο προϋπολογισμός δηλαδή της ΕΕ, είναι μόλις 1% του ΑΕΠ της Ένωσης και οι χώρες του Βορρά δεν θέλουν να ακούσουν για αύξησή του, την ώρα που στις ΗΠΑ η νομισματική ένωση στηρίζεται από έναν ομοσπονδιακό προϋπολογισμό ύψους 24% του ΑΕΠ. Είναι επίσης θλιβερό ότι η έκτακτη πολυδιαφημισμένη αναπτυξιακή παρέμβαση των Ολάντ και Μέρκελ ισοδυναμεί με μόλις 0,3% του ΑΕΠ της Ένωσης για τρία χρόνια, εκ των οποίων τα μισά είναι δανεικά.

Είναι, τέλος, εξοργιστικό ότι τα διεφθαρμένα πολιτικά συστήματα του Νότου (σχολικά παραδείγματα η Ελλάδα και η Πορτογαλία[1]), στηρίζονται –με την εφαρμογή του νόμου της σιωπής, των πρακτικών των συμβιβασμών και της ατιμωρησίας– από φαύλα πολιτικά συστήματα του Βορρά (π.χ. Γερμανία για τις υποθέσεις Ζήμενς, υποβρυχίων κ.λπ.). Συστήματα που λειτουργούν ως προστάτες τόσο των εταιρειών-διαφθορέων, όσο και των κάθε είδους παραληπτών των μιζών, με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής[2] να εκτελούν χρέη τροχονόμου της διαφθοράς.

Παρ’ όλα αυτά, για τους παγιδευμένους μεταξύ της μακροχρόνιας ανέχειας και της διαφθοράς του κυρίαρχου συστήματος εξουσίας Έλληνες (και άλλους νοτιοευρωπαίους) πολίτες, το όραμα της Ενωμένης Ευρώπης παραμένει κατά παράδοξο τρόπο ζωντανό. Δεν είναι όμως η παρούσα ευρωπαϊκή ηγεσία αυτή που αξίζει στην Ευρώπη, ή που μπορεί να ξεπεράσει την υπαρξιακή κρίση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Φαίνεται λοιπόν ότι η Ευρώπη, όπως και κάθε μεμονωμένος λαός, έχει την ηγεσία που της αξίζει.

Στο πρόσφατο μανιφέστο των Γύργκεν Χάμπερμας, Πέτερ Μπόφινγκερ και Γιούλιαν Νίντα-Ρίμελιν τονίζεται ότι: «Ο λαός της Ευρώπης χρειάζεται να ξέρει πως ο μόνος τρόπος για να διατηρήσει το κοινωνικό του μοντέλο και την πολιτιστική του ποικιλομορφία είναι να ενωθεί και να συνεργαστεί».[3] Φοβούμεθα ότι το δίλημμα είναι ακόμα πιο δυσοίωνο για «τον λαό της Ευρώπης». Αν δεν βρεθεί έγκαιρα λύση, το ευρώ θα συνεχίσει να μεταλλάσσεται από εργαλείο ενοποίησης σε μοχλό διάλυσης της Ενωμένης Ευρώπης, η οποία έτσι διατρέχει τον κίνδυνο της «διά παντός αποχώρησης από την παγκόσμια σκηνή».

— The Athens Review of Books

[1] Και η Ιταλία δεν πάει πίσω αν λογαριάσουμε ότι, όπως καταγγέλλει ο Economist, μια από τις μαφίες της (η Ντραγκέτα), ελέγχοντας χιλιάδες ψήφους, εξασφάλισε εκλογή ευρωβουλευτή της αρεσκείας της, σε περιοχή της Βόρειας μάλιστα Ιταλίας.

[2] Των οποίων προΐσταται πολιτικά ο Πορτογάλος πιστός στα γερμανικά κελεύσματα Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο.

[3] Δημοσιεύθηκε στην Frankfurter Allgemeine Zeitung της 3.8.2012. Διαθέσιμο στα ελληνικά σε μετάφραση της Κάκης Μπαλή στο http://tiny.cc/yz7tkw

*

Τεύχος 32o – Σεπτέμβριος 2012

343x426-images-stories-cover 32Editorial

Αίτια, συμπτώματα και θεραπείες της εξουσιολειχίας

Δεν φταίν’ οι λείχοι αν οι κυβερνήσεις αλλάζουν.
Αυτοί πάντα με την κυβέρνηση είναι.
Η εξέταση των πολιτικoϊατρικών φαινομένων παρουσιάζει πάντοτε μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον. Η ανάλυσή τους, τόσο από πλευράς εμπειρικής παρατήρησης, όσο και η ένταξή τους στα πλαίσια της επιστημονικής θεωρίας, καλύπτει μια πλειάδα κλάδων των φυσικών τε και κοινωνικών επιστημών. Ιδίως όταν πρόκειται για φαινόμενα που εμφανίζουν μαζικό χαρακτήρα, όπως η πρόσφατη ραγδαία –πλην μη απρόβλεπτη– επιδημία εξουσιολειχίας, η οποία μαστίζει μετεκλογικώς τα διεμπλεκόμενα ΜΜΕ και τις αποφύσεις τους.
Στο δίμηνο που πέρασε από την συγκρότηση της νέας κυβέρνησης, επί της ουσίας δεν έγινε σχεδόν τίποτε, πέραν της φραστικής εκδήλωσης προθέσεων και των ατελείωτων διαπραγματεύσεων, αποκλειστικά μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων (ίσως αυτό να εννοούσαν υποσχόμενοι …αναδιαπραγμάτευση!) για το είδος των οριζόντιων περικοπών σε μισθούς και συντάξεις, που ομοθύμως και με κάθε δυνατό τρόπο προεκλογικά και οι τρεις τους είχαν διαψεύσει. Σε κρίσιμα ζητήματα στον δημόσιο τομέα πήγαμε πολύ πίσω σε σχέση ακόμη και με την προηγούμενη κυβέρνηση (χαρακτηριστικότερη η αντικατάσταση έμπειρου εισαγγελέα από τον τέως έφορο Μεσσήνης στη θέση του επικεφαλής του ΣΔΟΕ).Οι αποκρατικοποιήσεις έμειναν παγωμένες καθώς το σχετικό Ταμείο αφέθηκε ουσιαστικά από τον Ιούλιο χωρίς διοίκηση, ενώ το θετικό κλίμα που δημιούργησε η (στανική) ψήφος του αναγκαίου τμήματος του λαού υπέρ της ευρωπαϊκής πορείας της Ελλάδας έμεινε ανεκμετάλλευτο λόγω της ουσιαστικής απουσίας της χώρας από την κρίσιμη σύνοδο κορυφής του Ιουνίου.
Το καλοκαίρι (το οποίο οι σώφρονες κυβερνήσεις χρησιμοποιούν για να προωθήσουν δύσκολα μέτρα) συνέπεσε αυτή τη φορά με τις πρώτες εξήντα ημέρες της νέας κυβέρνησης (η παραδοσιακή περίοδος μέγιστης πολιτικής ανοχής), προσφέροντας μια μοναδική ευκαιρία στους κυβερνώντες να περάσουν χωρίς χρονοτριβές τα μέτρα κοινωνικά δίκαιων περικοπών που ήταν ήδη γνωστό από το 2010 ότι θα έπρεπε να εξειδικεύσουν και τα οποία όφειλαν προφανώς να έχουν ήδη μελετήσει ενδιαμέσως και συμφωνήσει μεταξύ τους πριν καν σχηματίσουν κυβέρνηση. Έτσι ώστε να μπορούν να διεκδικήσουν ίσως το φθινόπωρο ένα πακέτο πρόσθετων διευκολύνσεων από την Ένωση (με τη μορφή επενδύσεων, πρόσθετης χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα, κάποιων ελαφρύνσεων όσων βρίσκονται σε οικονομική απόγνωση κ.λπ.).
Αντ’ αυτού –με εξαίρεση την Μπαμπινιωτικής εμπνεύσεως οπισθοδρόμηση της ήδη βραδυπορούσας ημιμεταρρυθμίσεως στα Πανεπιστήμια–, τίποτε δεν συζητήθηκε ούτε και φυσικά ψηφίστηκε στη Βουλή. Το… Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδος, λόγου χάρη, εξακολουθεί να «λειτουργεί» αντί να έχει κλείσει προ πολλού ως άχρηστο – μαζί με άλλα ισόκυρα καθιδρύματα.
Με τα δεδομένα αυτά η μηντιακή έκρηξη επαινετικών σχολίων για τα επιτεύγματα και την εθνοπερήφανη αποφασιστικότητα της (νέας;) εξουσίας, αποτελεί κρούσμα η αιτιολογία του οποίου απαιτεί εμπεριστατωμένη επιστημονική μελέτη. Ζητείται άλλωστε να ερμηνευτούν περιστατικά που σε άλλες εποχές θα προκαλούσαν ρίγη θρησκευτικού δέους ή ακόμα και θρησκευτικούς πολέμους. Πώς άραγε οι τυφλοί πολέμιοι του μνημονίου, που «κατατρόπωναν» με καγχασμούς και λοιδορίες την τρόικα για τη «λάθος συνταγή», είδαν ξαφνικά το φως τους και ανακάλυψαν πολύ όψιμα τη σοφία της; Τι συνέβη και οι Σαβοναρόλες που αναθεμάτιζαν τον κάθε είδους λαϊκισμό, ανακάλυψαν το πνεύμα της κατανόησης, της αγάπης και της συγχώρεσης, αντίστοιχο μ’ εκείνο που επέτρεπε σε πάπες παλαιοτέρων εποχών να συγχωρούν εγγράφως αμαρτίες; Ποιες νέες φιλοσοφικές ενατενίσεις ή και κίνητρα οδήγησαν στη νέα πολιτική ορθοδοξία κατά την οποία το προεκλογικό ψέμα, όσο χονδροειδές κι αν είναι, δεν συγχωρείται απλώς (αφού «ο λαός θέλει να του λες ψέματα») αλλά κι επιβραβεύεται δημοσιογραφικώς, αν μετεκλογικώς (εξ ανάγκης) ο κάθε «Τζουμπές» παριστάνει ότι ανακάλυψε τον δρόμο της αρετής;
Κάποιοι κακεντρεχείς ισχυρίζονται ότι η επιστημονική εξήγηση του φαινομένου μπορεί να γίνει με τα εργαλεία της εφαρμοσμένης οικονομικής επιστήμης. Ότι δηλαδή η επιδημία εξουσιολειχίας που μας βρήκε οφείλεται στην ιδιοτελή προσπάθεια των ενδιαφερομένων για διάφορες δουλειές και τις οίδε ποίες τακτοποιήσεις, ώστε να αποσπασθούν από τη νέα εξουσία τα προφανώς υπεσχημένα ή/και ποθούμενα, προτού η λήψη των μέτρων –με τις αναπόφευκτες πολιτικές και οικονομικές συνέπειές τους– καταστήσει ανέφικτες τις σχετικές διευθετήσεις. Άλλοι, καλόπιστα επιδιώκουν να στηρίξουν την κυβέρνηση κάνοντας την καρδιά τους πέτρα (μαζί και μέρος της φαιάς ουσίας τους), για λόγους εθνικού συμφέροντος. Πώς όμως το «εθνικό συμφέρον» είναι δυνατόν να εξυπηρετείται από την μετεκλογική εξύμνηση της προεκλογικής εξαπάτησης και την ευλογία τής σχεδόν πλήρους απραξίας, αυτό είναι πρόβλημα επιστημονικώς δυσεπίλυτο, που εμείς τουλάχιστον δεν μπορούμε ούτε καν να ερμηνεύσουμε. Γι’ αυτό και θα περιοριστούμε στο ταπεινότερο έργο, των προτάσεων θεραπείας των συμπτωμάτων της εξουσιολειχίας, προτείνοντας γιατροσόφια και βότανα που προέρχονται από τη σοφία, αλλά και τις ιατρικές και πολιτικές παραδόσεις του λαού μας.
Έχουμε λοιπόν και λέμε:
● Διόγκωση και πλατυσμός του οργάνου που χρησιμοποιείται για την εξουσιολειχία; Πιθανό αίτιο αλλεργική αντίδραση ή εξασθένιση του ανοσοποιητικού της συνειδήσεως του ασθενούς (σπανιότατο σύμπτωμα). Πιθανό αίτιο επιδείνωσης αποτελεί το φαινόμενο ότι στα διαλείμματα της ομαδικής εξουσιολειχίας οι διάκονοι και λειτουργοί των ΜΜΕ αλληλολείχονται. Στην βοτανοθεραπεία συνίσταται αφέψημα τσουκνίδας (Urtica dioica) ή κουφοξυλιάς (Sambucusnigra). Εναλλακτική θεραπεία (συνίσταται κυρίως στην ομοιοπαθητική), μια θέση συμβασιούχου στη «μαρτυρική» ΕΡΤ, από αυτές που έσπευσε να ευλογήσει η νέα εξουσία – αντί της συγχώνευσης όλων των κρατικών καναλιών σε ένα και της απόλυσης όσων παρασιτούν σ’ αυτά.
● Φλεγμονές στην στοματική κοιλότητα, όπου βρίσκεται το όργανο που χρησιμοποιείται κατά την εξουσιολειχία; Πιθανό αίτιο η μετάδοση ιών ή βακτηρίων εξουσιολαγνείας. Παραδοσιακή θεραπεία με διάλυμα σόδας και αλατιού σε χλιαρό νερό, ή σε χλιαρό χαμομήλι. Μετά ξεπλύνετε με σκέτο νερό. Εναλλακτικά μπορεί ναχορηγηθεί εκπομπή ή site από τον ΟΠΑΠ, μέχρι αυτός να αποκρατικοποιηθεί.
● Άγχος και αϋπνίες λόγω κόπωσης από την συνεχή χρήση του οργάνου; Αφέψημα από αποξηραμένο βασιλικό ή βαλεριάνα ή μαντζουράνα. Η εναλλακτική πολιτική ιατρική προτείνει θεραπεία με διαφημιστικές καταχωρίσεις από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ).
● Απώλεια συνείδησης του ρόλου κάποιου διακόνου της εφημεριδοσύνης δεν έχει αναφερθεί. (Πώς να απολεσθεί κάτι που δεν υπάρχει!). Ως εκ τούτου, η απαγορευμένη λέξη αγγελιόσημο δεν μνημονεύεται από κανέναν – γιατί κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με επαγγελματική αυτοκτονία και αναζήτηση κάποιας όχι κακόφημης εργασίας εκείθεν της εξουσίας. Από τη Γένεση άλλωστε γνωρίζουμε ότι τα απαγορευμένα φυτάβγάζουν απαγορευμένους καρπούς. Δείτε το φίδι πώς σέρνεται ακόμη, εκεί που πρώτα πήγαινε όρθιο και καμαρωτό…
Αν πάλι δεν υποφέρετε από εξουσιολειχία αλλά από τις επιπτώσεις της κακής διακυβέρνησης την οποία στηρίζουν (χρόνια τώρα), τα πάσης φύσεως διαπλεκόμενα και διεμπλεκόμενα συμφέροντα, τότε φοβούμεθα ότι οι παραδοσιακές αυτές μέθοδοι και η σοφία των βοτάνων και των πολιτικών μαντζουνίων δεν θα σας βοηθήσει.Μόνη δραστική θεραπεία εδώ είναι ενεργητικές μέθοδοι αντίστασης στην κακή διακυβέρνηση και τους πιστούς της υπηρέτες/αφέντες. Αυτές απαιτούν την πολιτική αφύπνιση και την καθημερινή έμπρακτη αποδοκιμασία εκ μέρους των πολιτών αυτού του κράτους και των Μέσων «Ενημέρωσης». Είναι ένα ζήτημα που θα μας απασχολήσει ασφαλώς και στα επόμενα τεύχη μας. Διότι δεν εννοούμε να «βάλουμε μυαλό» και να ενταχθούμε σ’ αυτό το σύστημα – τὸ δὲ σῶφρον τοῦ ἀνάνδρου πρόσχημα. Χωρίς περιστροφές εκφράζουμε τις προθέσεις μας: επιδιώκουμε την εξάρθρωση και ανατροπή του. Κι αυτό μπορεί να συμβεί υπό τις παρούσες περιστάσεις, καθώς, όπως θα ’λεγε κι ο Καρυωτάκης: Εἶναι κάτι φριχτὲς ἀνταποδόσεις. / Εἶναι στὸν οὐρανὸ μιὰ σιδερένια, /μιὰ μεγάλη πυγμή, ποὺ δὲ συντρίβει, / μὰ τιμωρεῖ, κι ἀδιάκοπα πιέζει.
 
— The Athens Review of Books

*

 

 

Τεύχος 31o – Ιούλιος – Αύγουστος 2012


Editorial
ARB_31_web

Τα όμοια τοις ομοίοις εισίν ιάματα

Όπως συμβαίνει με πολλές πτυχές της λεγόμενης «εναλλακτικής ιατρικής», η ομοιοπαθητική έχει φανατικούς φίλους και εξίσου φανατικούς πολέμιους. Παρακολουθώντας κανείς την επιστημονική συζήτηση που γίνεται για το ζήτημα διεθνώς, διαπιστώνει ότι σε αντίθεση με ό,τι πιστεύεται, η χρήση συστατικών τα οποία προκαλούν τα συμπτώματα που τα ομοιοπαθητικά σκευάσματα καλούνται να θεραπεύσουν, είναι ποσοτικά εξαιρετικά περιορισμένη. Οι πατέρες της ομοιοπαθητικής στη Δύση, ήδη από τον προπερασμένο αιώνα, όταν δέχθηκαν τις πρώτες επιθέσεις από την παραδοσιακή ιατρική, αντέδρασαν εφαρμόζοντας την τακτική της υπεραραίωσης. Έτσι σήμερα τα σχετικά συστατικά υφίστανται τόσο μεγάλο βαθμό αραίωσης, ώστε μια βασική κριτική κατά της ομοιοπαθητικής είναι πλέον ότι το τελικό σκεύασμα που προσφέρεται στον ασθενή είναι πιθανόν να μην έχει ούτε ένα μόριο από το αρχικό δραστικό συστατικό. Φτάνει δηλαδή κανείς εύλογα να αναρωτιέται: τι είναι αυτό που υποτίθεται ότι θεραπεύει τον ασθενή;

Τεύχος 30ό – Ιούνιος 2012

ARB_30_webEditorial

Οι άνθρωποι που πίστεψαν τα ψέματά τους

ΝΑ ΛΥΠΑΣΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣ…
Να λυπάσαι το έθνος με το πλήθος τα δόγματα και την κούφια θρησκεία.
Να λυπάσαι το έθνος οπού ρούχα φορεί που δεν ύφανε το ίδιο
ψωμοτρώει από στάρι που εκείνο δε θέρισε
το κρασί του δεν γίνηκε απ’ τις δικές του πατούσες.
 
Να λυπάσαι το έθνος που δοξάζει μ’ εγκώμια
τον τραμπούκο σαν ήρωα
και τον κατακτητή του με την κίβδηλη λάμψη
θεωρεί ευεργέτη.
 
Να λυπάσαι το έθνος που αψηφά τους κινδύνους
μοναχά στα ονείρατα
μα και πάλι κιοτεύει το πρωί σαν ξυπνήσει.
 
Να λυπάσαι το έθνος που υψώνει φωνή
σε κηδείες μονάχα
και φουσκώνει σα διάνος σε ερείπια αρχαία.
Και που δεν ξεσηκώνεται παρά μόνο ανίσως
ο λαιμός του βρεθεί ανάμεσα σε σπαθί και κουτσούρι.
Να λυπάσαι το έθνος που έχει πολιτικό την αλεπού
τον σαλτιμπάγκο για φιλόσοφό του
και που η τέχνη του είναι τέχνη
πιθηκισμού και μπαλωμάτων.
 
Να λυπάσαι το έθνος που δέχεται
κάθε νέο αφέντη με σάλπιγγες
και τον διώχνει πνιγμένο στα «γιούχα»
για να φέρει μετά τον επόμενο με σαλπίσματα πάλι.
 
Να λυπάσαι το έθνος που οι σοφοί του από χρόνια βουβάθηκαν
κι οι σπουδαίοι του άντρες είν’ ακόμα στην κούνια.
 
Να λυπάσαι το έθνος που έχει γίνει κομμάτια
και που κάθε κομμάτι του παριστάνει το έθνος.
(Χαλίλ Γκιμπράν, από τον Κήπο του Προφήτη, 1933, μετάφραση για την ARB: Χ.Ε. Μαραβέλιας).
Οι Έλληνες πολίτες βρίσκονται ενώπιον άγριων διλημμάτων. Διάφορες εκδοχές λαϊκισμού, ακροτήτων και παλαιοκομματισμού ζητούν την ψήφο τους χωρίς κανείς σχεδόν να έχει το θάρρος να τους πει την αλήθεια. Ενστικτωδώς οι πολίτες αντιλαμβάνονται ότι η όποια επιλογή κυβέρνησης –μάλλον αναπόφευκτα– δεν θα αποτελεί το τέλος αυτής της περιπέτειας αλλά την απαρχή μιας νέας περιόδου δεινών με μια κατάληξη που διαγράφεται μάλλον δυσοίωνη.
Οι μόνοι που παραμένουν απτόητοι στην εικονική τους πραγματικότητα είναι οι δεσπότες και διάκονοι της πλειονότητας των ισχυρών ΜΜΕ, που ακόμα και σήμερα συνεχίζουν να προωθούν αδιάντροπα τα μαγικά τους ελιξίρια. Καμιά σοβαρή συζήτηση για τις εκ των πραγμάτων επιβαλλόμενες επιλογές των Ελλήνων. Καμιά σοβαρή κριτική στους μεγάλους, μικρούς και μικρομέγαλους πρωταγωνιστές και υπαίτιους της επερχόμενης καταστροφής. Συσκότιση της πραγματικότητας και της υπόλοιπης Ευρώπης και του κόσμου· των διαθέσεων των άλλων κοινωνιών και πολιτικών συστημάτων και των πράγματι διαθέσιμων οικονομικών πόρων.

Για μια ακόμη φορά, ἡ μωρὰ τῶν Ῥωμαίων συναγωγὴ ἐσκέψατό τινα ματαίαν βουλήν… – για να θυμηθούμε τις μέρες λίγο πριν από την Άλωση. (Ένα μεγάλο μέρος του «πληροφορημένου» από αυτούς ελληνικού λαού συμπεριφέρεται και σήμερα όπως περιέγραφε ο Μιχαήλ Δούκας: Ἀλλ’ ὁ λαὸς ὁ ἀπηνὴς καὶ μισόκαλος, ἡ ῥίζα τῆς ὑπερηφανείας, ὁ κλάδος τἠς κενοδοξίας, τὸ ἄνθος τῆς υψηλοφροσύνης, ἡ τρυγία [: κατακάθι] τοῦ γένους τῶν Ἑλλήνων, ἡ καταφρονοῦσα τὰ γένη τῶν ἀνθρώπων καταφρόνησις ἀληθινὴ πάντα τὰ γενόμενα ἐλογίζοντο ὡς μὴ γενόμενα…).
Σε μια εποχή που δείγματα των πραγματικών ηθών και συμπεριφορών των εν λόγω διακόνων της «ενημέρωσης» κοινολογούνται στο πανελλήνιο μέσω ημερολογίων τροφίμου του Κορυδαλλού, που είχε συνηθίσει να αρχειοθετεί με τευτονική επιμέλεια τις προσφορές συλλογικής διαφθοράς, δεν υπάρχει στα ΜΜΕ καμιά κριτική στις ίδιες τους τις πρακτικές και στα δικά τους διαχρονικά ανομήματα. Προπαντός δεν υπάρχει καμιά σοβαρή κριτική για τον καθοριστικό ρόλο που αυτοί οι ίδιοι έπαιξαν στο πώς φτάσαμε εδώ (και μη παρέκει).
Η σουρεαλιστική πραγματικότητα των εκλογών αυτών είναι η πολωτική ψευδοεπιλογή μεταξύ εκείνων που πολέμησαν με λύσσα, μέσω του μπαμπούλα του «μνημονίου», την επιλογή της προσαρμογής της Ελλάδας στην αναπόφευκτη πραγματικότητα, εκείνων που παριστάνουν ότι την πολεμούν ακόμα και εκείνων που υπονόμευσαν την προσαρμογή εμπράκτως στη διάρκεια της προσπάθειας εφαρμογής των αντίστοιχων πολιτικών.
Το σουρεαλιστικότερο όλων είναι ότι εκείνοι που επί δύο χρόνια στα κυρίαρχα ΜΜΕ προπαγάνδιζαν σε κάθε ευκαιρία και με κάθε αφορμή ότι ακολουθούμε λάθος και αδιέξοδη συνταγή και πως υπάρχει κάποια μαγική λύση με την οποία θα έρεε άφθονο μέλι και γάλα σε ολόκληρη την επικράτεια, όλοι εκείνοι που λοιδορούσαν τους βαλανιδοφάγους δυτικούς, ξαφνικά άρχισαν ομοθυμαδόν να βρίσκουν το φως τους. Δυτικότεροι –τώρα– των δυτικών, Μερκελότεροι της Μέρκελ, στρατευμένοι κοντοτιέροι πάλι για «ιερό σκοπό», πάντα ασυνείδητοι, αγωνίζονται να αναδιαμορφώσουν για μιαν ακόμη φορά την δημοσίαν ἑλληνικὴν συνείδησιν (όπως αποκαλούνταν μέχρι και το πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα η κοινή γνώμη). Αυτοί γνωρίζουν, εξ ιδίας πείρας και εξ ιδίων κρίνοντες τα αλλότρια, πως Μικράν, μικράν, κατάπτυστον / ψυχὴν ἔχουν αἱ μᾶζαι, / ἰδιοτελῆ καρδίαν, / καὶ παρειὰν ἀναίσθητον / εἰς τοὺς κολάφους– όπως λέει ο Καρυωτάκης.
Το γνωρίζουν ιδιαιτέρως από τους διακόνους της εφημεριδοσύνης, του είδους εκείνου στο οποίο ο Λόρδος Νόρθκλιφ έβρισκε, τελικά, το ελαφρυντικό ότι δουλειά τους είναι να εξηγούν στους άλλους αυτά που οι ίδιοι δεν καταλαβαίνουν – και μακάρι να ήταν μόνο αυτή η δουλειά των εγχωρίων!
Από την αφήγησή τους λείπει όμως δυστυχώς ο συνεκτικός ιστός. Για την αποφυγή του καταστροφικού επεισοδίου δεν αρκεί μόνον η ψήφος των Ελλήνων. Απαιτείται και πολιτική ηγεσία, με γνώση, θάρρος, σπάνια διαχειριστική και πολιτική ικανότητα, που θα έχει προγραμματίσει, σκεφθεί, προετοιμαστεί για το δέον γενέσθαι στην απίστευτα δύσκολη συγκυρία στην οποία έχουμε βρεθεί. Πολιτική ηγεσία με έτοιμες ομάδες εξαιρετικά ικανών ανθρώπων που θα προωθήσουν σε πολλαπλά επίπεδα και με πρωτοφανείς (για την καθ’ ημάς Ανατολή) ταχύτητες, αλλαγές και μεταρρυθμίσεις που αποφεύχθηκαν επί δεκαετίες.
Θα μπορούσαν ποτέ οι αλλοπρόσαλλοι, αλλόφρονες, αλαφροΐσκιωτοι και ανίκανοι πολιτικοί υποτακτικοί τους να ανταποκριθούν σ’ αυτή την αποστολή; Όλοι γνωρίζουν πως όχι. Πώς λοιπόν και γιατί τους προωθούν ξανά με πάθος; Γιατί δεν αναζήτησαν κάποιαν άλλη εναλλακτική επιλογή; Πάλι προσπαθούν να εφεύρουν ένα τέρας, μια Χίμαιρα (πρόσθε λέων, ὄπιθεν δὲ δράκων, μέσση δὲ χίμαιρα… σαν αυτήν η οποία, καταπώς λέει ο Απολλόδωρος, τὴν χώραν διέφθειρε, καὶ τὰ βοσκήματα ἐλυμαίνετο).
Εύκολη απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν υπάρχει. Μόνο υποθέσεις. Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι η πολύχρονη κρατικοδίαιτη διαβίωσή τους έχει προκαλέσει αμβλύνοια στην αντιληπτική τους ικανότητα για τις πραγματικές ανάγκες διαχείρισης της χώρας. Προωθούσαν επί τόσα χρόνια ανθρώπους με κριτήριο την υποτακτική τους φύση και συμπεριφορά, που ξέχασαν, αν ποτέ ήξεραν, ότι η πραγματική πολιτική, όταν δεν διεξάγεται με δανεικά και αγύριστα είναι μια δύσκολη και απαιτητική τέχνη. Προπαντός όταν το χάσμα μεταξύ προσδοκιών του λαού και πραγματικότητας είναι τόσο βαθύ και δυσθεώρητο. Του λαού που διαβουκολούν και που ο ίδιος προσφέρεται για διαβουκόληση .
Εναλλακτικά λοιπόν μπορεί να φανταστεί κανείς ότι οι δεσπότες και τα όργανά τους, η κοινή εφημεριδοσύνη, ψεύδονται τόσα χρόνια ώστε πίστεψαν στο τέλος στα ψέματά τους.
Ονειροφαντάστηκαν ότι αναδεικνύουν μεγάλους ηγέτες κι αρχηγούς και ξέχασαν ότι κατά κανόνα προώθησαν απλώς τους προθυμότερους να τους υπηρετήσουν.
Τι από όλα συμβαίνει είναι τελικά αδιάφορο. Το βέβαιο είναι ότι το μέλλον διαγράφεται μαύρο. Το τσουνάμι που ήδη κινείται καταπάνω μας θα παρασύρει ασφαλώς τους υπαίτιους και εκείνους που τους προώθησαν και ανέδειξαν, αλλά θα έχει βαρύτατες επιπτώσεις στις ζωές όλων μας. Θα επιπέσει επί δικαίων και αδίκων, εκτός αν η πολιτική συμπεριφορά των απλών καθημερινών ανθρώπων υπερβεί την πόλωση και τις τεχνητές κατασκευές και αναδείξει έναν απρόσμενο, με βάση τα σημερινά θλιβερά δεδομένα, πολιτικό συσχετισμό που θα επιτρέψει την ανάδειξη λύσης εναλλακτικής πέρα από τους σημερινούς πρωταγωνιστές. Δεν φαίνεται πιθανό, δεν παύει όμως κανείς να ελπίζει για κάτι καλύτερο την ώρα που πρέπει να προετοιμάζεται για το χειρότερο.
— TheAthensReviewofBooks
*