Category Archives: Τεύχη

Φιλελευθερισμός τότε και τώρα

ARB_17pagoulatosΑπό τον ΓΙΩΡΓΟ ΠΑΓΟΥΛΑΤΟ
Μάρκος Δραγούμης, Πορεία προς τον Φιλελευθερισμό, δεύτερη έκδοση βελτιωμένη, Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών και Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2010, σελ. 637

Η πρώτη έκδοση του εντυπωσιακού πονήματος του Μάρκου Δραγούμη Πορεία προς τον Φιλελευθερισμό είχε εμφανιστεί το 1992, σε μια περίοδο κατά την οποία ένα δυναμικά ανερχόμενο ιδεολογικό ρεύμα στην ελληνική κοινωνία, και ιδίως στη νεότερη γενιά, αναζητούσε έκφραση και πνευματική τροφή. Το μνημειώδες αυτό έργο απέκτησε γρήγορα status «κλασικού» συγγράμματος, με ό,τι αυτό σήμαινε (από το ότι θεωρήθηκε αναγκαίο απόκτημα οποιασδήποτε φιλελεύθερης βιβλιοθήκης μέχρι το ότι πολλοί το γνώριζαν αλλά λίγοι το είχαν πραγματικά διαβάσει). Είκοσι χρόνια αργότερα, η Πορεία επανεκδόθηκε από το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών και τις εκδόσεις Παπαζήση, εμπλουτισμένη με νέο επικαιροποιημένο επίμετρο από τον συγγραφέα. Η περιρρέουσα ιδεολογική ατμόσφαιρα στην Ελλάδα και στον κόσμο είναι πολύ διαφορετική, αλλά το βιβλίο διατηρεί στο ακέραιο την αρχική του προκλητικότητα και φρεσκάδα.

H «ιδρυτική διακήρυξη» της «Σπίθας»

και γιατί πρέπει να διαβαστεί
ARB_16_roΑπό την ΑΝΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗ
Μίκης Θεοδωράκης, Σπίθα, χ.ε., Αθήνα 2010

Ο Μίκης Θεοδωράκης ανακοίνωσε την ίδρυση πολιτικού φορέα με την επωνυμία «Σπίθα»: Κίνηση Ανεξάρτητων Πολιτών, σε δημόσιες εκδηλώσεις (1.12.2010 και 17.1.2011), όπου και μοιράστηκε η «ιδρυτική διακήρυξη» της κίνησης, μικρό βιβλίο 48 σελίδων, που παράλληλα αναρτήθηκε στο διαδίκτυο[1] και επίσης δημοσιεύθηκε ολόκληρο (παράξενο για εφημερίδα) στην Ελευθεροτυπία 4.12.2010.
Αυτή η διακήρυξη πρέπει οπωσδήποτε να διαβαστεί. Όλα δείχνουν ότι κανένας δεν τη διάβασε μέχρι τώρα και αυτό είναι πολιτικά επικίνδυνο.
Φαίνεται ότι δεν τη διάβασαν οι δημοσιογράφοι[2]. Εάν, για παράδειγμα, την είχε διαβάσει ο συντάκτης του σύντομου στην Ελευθεροτυπία σημειώματος που προλογίζει τη μακροσκελέστατη για εφημερίδα δημοσίευσή της, θα δίσταζε να ονομάσει τη διακήρυξη «υποθήκη» και μάλιστα για «κάθε Έλληνα και για κάθε άνθρωπο όπου γης»[3]. Τα λοιπά σύντομα σημειώματα στον Τύπο μνημονεύουν από τα περιεχόμενα της ιδρυτικής διακήρυξης μόνο την καταγγελία της κυβέρνησης και του μνημονίου, την «ανυπακοή» που προτείνει για να μην περάσουν τα σχετικά μέτρα, και αναπαράγουν μια φράση περί «σπίθας» που φαίνεται την εξέλαβαν σαν ποιητική.

Φάρος, μοντέλο ή εξαίρεση;

Οι εξεγέρσεις στον αραβικό κόσμο και η Αίγυπτος

Από τον ΣΤΕΦΑΝΟ ΒΑΛΛΙΑΝΑΤΟ

I awakened to the cry
that the people / have the power
to redeem / the work of fools
upon the meek / the graces shower
it’s decreed / the people rule.

Η κρίση στην Ελλάδα: Ρωτώντας το παρελθόν, σκεπτόμενοι το μέλλον

 Από τον ΓΙΩΡΓΟ Β. ΔΕΡΤΙΛΗ
 
ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ
Γιατί άραγε, σε στιγμές κρίσεων, η κοινωνία μας, όπως όλες οι κοινωνίες, επανέρχεται στην ιστορία της; Επειδή προσπαθούμε να κατανοήσουμε πώς επιβιώσαμε στο παρελθόν, μήπως έτσι επιβιώσουμε και στο μέλλον.
Ανέκαθεν, όμως, η επιβίωση αυτής της χώρας δεν ήταν ζήτημα οικονομίας αλλά παιδείας. Με την ευρύτερη έννοια του όρου Culture: με την έννοια ενός συστήματος γνώσεων, νοοτροπιών, αξιών και πολιτισμού. Η ιστορία είναι θεμελιώδες στοιχείο της παιδείας – ή της απαιδευσίας μιας κοινωνίας. Και η δική μας, δυστυχώς, αγνοεί την ιστορία της.
Θα μου πείτε ότι η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Βεβαίως και δεν επαναλαμβάνεται. Η ιστορία είναι διαδικασία απροσδιόριστη, χαοτική. Όπως έγραφα προ 23 ετών[1], …ωστόσο, υπάρχει μια διδακτική αξία στη γνώση της ιστορίας. Η ιστορία είναι ο μόνος τρόπος που έχει ο άνθρωπος για ν’ αντιληφθεί τη δυναμική της κοινωνίας του: όχι το πώς επαναλαμβάνεται, αλλά το πώς αλλάζει.

Κρίση και Ελληνικός Εξαιρετισμός

ARB_15Από τον Παναγιώτη Κ. Ιωακειμίδη

Ευρώπη και Ελλάδα βρίσκονται σε κρίση. Αλλά η κρίση στην Ελλάδα είναι σαφώς διαφορετική. Είναι διαφορετική δηλαδή από την κρίση που αντιμετωπίζουν οι άλλες περιφερειακές χώρες-μέλη της Ευρωζώνης (Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία). Οπωσδήποτε η ελληνική κρίση είναι και Ευρωπαϊκή, με την έννοια ότι αφορά και επηρεάζει άμεσα και καθοριστικά στην Ευρωζώνη, αφού οι παράμετροι της κρίσης στην πλέον συγκριτικά αιχμηρή τους έκφραση –τη δημοσιονομική– παραβιάζουν βασικούς κανόνες του συστήματος της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (ΟΝΕ), όπως τους κανόνες του συστήματος σταθερότητας και ανάπτυξης (ύψος ελλειμμάτων, χρέους). Για ορισμένους, η ελληνική κρίση είναι και ευρωπαϊκή, με την έννοια επίσης ότι έχει ως γενεσιουργούς λόγους τις συμμετρίες στις οικονομίες της Ευρωζώνης (διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης και οικονομικής απόδοσης, ανταγωνιστικότητας, παραγωγικότητας, κ.λπ.).

Σερ-βίροντας (επικίνδυνες) κοινοτοπίες

Ο στοχαστής των τριών ηπείρων και των είκοσι πέντε πανεπιστημίων
Από τον Ανδρέα Παππά
 
Βασίλειος Μαρκεζίνης, Μια νέα εξωτερική πολιτική για την Ελλάδα. Στα πλαίσια της βαθμιαίας ανεξαρτητοποίησης της Ευρώπης από τις ΗΠΑ, Λιβάνη, Αθήνα 2010, σελ. 525
Εν πρώτοις, τρεις αναγκαίες διευκρινίσεις, προς άρσιν κάθε πιθανής παρεξηγήσεως, αλλά και κάθε καχυποψίας ως προς τους σκοπούς και τους στόχους του κειμένου που ακολουθεί.
α) Δεν έχω την πρόθεση, ούτε και τα προσόντα, να κρίνω τις επιδόσεις και την αξία του Βασίλειου Μαρκεζίνη (στο εξής, Β.Μ.) ως νομικού. Προφανώς, δεν θα υπήρξαν ευκαταφρόνητες, εξού –μεταξύ άλλων– και ο τίτλος του Sir.