Category Archives: Τεύχη

Το ΠΑΣΟΚ είναι παντού

Η κοινωνία δεν θα μπορέσει να βγει από αυτή την κρίση αν δεν απαλλαγεί από την κυριαρχία του πασοκικού μιμιδίου

ARB_48_coverΟ Ρίτσαρντ Ντόκινς, πολύ πριν εμπλακεί στη διαμάχη για την μη ύπαρξη του Θεού, έγραψε ένα από τα καλύτερα βιβλία του για τη θεωρία της εξέλιξης, Το εγωιστικό γονίδιο (1976). Στο τέλος του βιβλίου αυτού αποφάσισε να δραπετεύσει από την βιολογία και να εισαγάγει μια νέα έννοια στις κοινωνικές επιστήμες, «δανεισμένη» από τη θεωρία της εξέλιξης. Η έννοια είναι το μιμίδιο (meme), από τη λέξη mimesis (μίμηση), η οποία αφορά τη δυνατότητα των ιδεών να διαιωνίζονται, να ανταγωνίζονται και να εξελίσσονται, στο πλαίσιο των ανθρώπινων κοινωνιών, όπως τα γονίδια στη φύση.

Λευκάδιος Χερν: Ζώντας μπροστά από την εποχή του

ARB_48_hearn Από τον ΓΡΗΓΟΡΗ ΤΖΟΥΣΔΑΝΗ

Πώς μπορεί έναν άνθρωπο που γεννήθηκε σε ένα ελληνικό νησί το 1850 να τον γνωρίζουν οι πάντες στην Ιαπωνία σήμερα; Η απάντηση βρίσκεται στην ιστορία του Λευκάδιου Χερν, του οποίου η ζωή ήταν διεθνής,διαφυλετική και πολυπολιτισμική έναν αιώνα πριν γίνουν της μόδας οι έννοιες αυτές. Χωρίς να το ξέρει, ο Χερν είχε γίνει ο ίδιος ένα πρώτο μοντέλο ανθρώπου του εικοστού πρώτου αιώνα.

Γεννήθηκε στο ιόνιο νησί της Λευκάδας, μέρος τότε της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Και η οικογενειακή καταγωγή του δείχνει καθαρά αυτή τη μίξη των εθνικοτήτων από διαφορετικές αυτοκρατορίες. Γεννημένος από Eλληνίδα μητέρα, τη Ρόζα Αντωνίου Κασιμάτη, και από Iρλανδό προτεστάντη πατέρα, τον ταγματάρχη του βρετανικού στρατού Τσαρλς Μπους Χερν, προσπάθησε να γεφυρώσει τις ιδεολογικές αποστάσεις: μεταξύ Ανατολής και Δύσης, αυτοκρατορίας και αποικίας, μαύρου και λευκού, δημοσιογραφίας και υψηλής διανόησης.

Το γλυκόπικρο ’45

Πάνω στους σωρούς ερειπίων. Φωτογραφία του Ρίχαρντ Πέτερ από το λεύκωμα Dresden - Eine Kamera Klagt An, Fliegenkopf Verlag (1995).

Πάνω στους σωρούς ερειπίων. Φωτογραφία του Ρίχαρντ Πέτερ από το λεύκωμα Dresden – Eine Kamera Klagt An, Fliegenkopf Verlag (1995).

Από τον ΦΙΛΗΜΟΝΑ ΠΑΙΟΝΙΔΗ

Ian Buruma, Year Zero: A History of 1945, Atlantic Books, Λονδίνο 2013, σελ. 370

Το YearZero δεν αποτελεί μια συνηθισμένη ακαδημαϊκή ιστορική μελέτη για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αφενός δεν φέρνει στην επιφάνεια άγνωστο αρχειακό υλικό, αφετέρου χρωματίζεται από ένα έντονο προσωπικό στοιχείο. Σημείο αφετηρίας του έργου είναι η ιστορία της οικογένειας του συγγραφέα στην κατεχόμενη Ουτρέχτη και ειδικότερα του πατέρα του, ο οποίος κατόρθωσε να επιστρέψει σώος μετά τη διετή καταναγκαστική εργασία στο Βερολίνο που του είχαν επιβάλλει οι κατακτητές.

Περιεχόμενα 48ου τεύχους, Φεβρουάριος 2014

ARB_48_cover

 ARB, Το ΠΑΣΟΚ είναι παντού

Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, Άνθρωπος, λεοντάρι, αλεπού — Σκέψεις πάνω στην κανονιστικότητα του «Ηγεμόνα»

Φιλήμων Παιονίδης, Το γλυκόπικρο ’45

Πέτρος Μαρτινίδης, Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τον κομμουνισμό: ο Στάλιν

Λύση η (δημιουργική) καταστροφή;

Ίσως καταντούμε μονότονοι επαναλαμβάνοντας τα αυτονόητα

κλικ-μεγέθυνση

κλικ-μεγέθυνση

O αυστριακός οικονομολόγος Γιόζεφ Σουμπέτερ, ένας από τους σημαντικότερους οικονομολόγους του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, εισήγαγε στα οικονομικά τον όρο δημιουργική καταστροφή, για να περιγράψει τη μεγαλύτερη ικανότητα του καπιταλιστικού συστήματος, την ικανότητά του να ανανεώνεται μέσα από τη δυναμική της καινοτομίας και του ανταγωνισμού. Έγραφε: «…αδυσώπητα καταστρέφοντας το παλιό, αδυσώπητα δημιουργώντας το καινούργιο. Αυτή η διαδικασία της Δημιουργικής Καταστροφής είναι το θεμελιώδες δεδομένο του καπιταλισμού». Πράγματι, μεγάλες επιχειρηματικές συλλογικότητες του παρελθόντος που κυριάρχησαν στις αγορές επί πολλές δεκαετίες εξαφανίστηκαν μέσα σε λίγα χρόνια, όταν το περιβάλλον μέσα στο οποίο ανέπτυσσαν δεξιότητες και επιχειρηματική κουλτούρα ανατράπηκε ολοσχερώς.

Ο χαρτογράφος των αδιεξόδων μας

Από τον ΠΕΤΡΟ ΜΑΡΤΙΝΙΔΗ

Δημήτρης Χαντζόπουλος, Στο τούνελ. Σκίτσα 2010-2013, Άγρα, Αθήνα 2013, σελ. 264

ARB_47_xantz19a

Ό,τι συνιστά στοιχειώδη υποχρέωση μιας παρουσίασης βιβλίου ακυρώνεται στην περίπτωση ενός άλμπουμ γελοιογραφιών. Όποιος δοκιμάσει να ανατάμει κάποια μέρη του έργου για να διερμηνεύσει το σύνολο, όπως θα όφειλε σε ένα δοκίμιο, σε ένα μυθιστόρημα ή μια ποιητική συλλογή, οδηγείται στη ματαιοπονία ή στην απρέπεια. Μια γελοιογραφία σαρώνεται με το πρώτο βλέμμα. Οι εξηγήσεις, είτε περιττεύουν (εξ ου η ματαιοπονία) είτε αποκαλύπτουν ως ελλιπούς ευφυΐας όποιον τις χρειάζεται για να αντιληφθεί το χιούμορ της (εξ ου η απρέπεια). Η ανατομή της, όπως με κάθε ανατομή, συνεπάγεται τη θανάτωσή της.